I SA/Kr 1390/21
WyrokWSA w Krakowie2022-04-20
Skład orzekający: Waldemar Michaldo, Grzegorz Klimek, Jarosław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w okresie od marca do maja 2020 r. z powodu zaległości przekraczających 12 miesięcy na dzień 31 grudnia 2019 r., nie badając przy tym szczegółowo kwestii istnienia umowy o rozłożenie zadłużenia na raty i nie stosując prawidłowo definicji 'przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji' zawartej w rozporządzeniu Komisji UE nr 651/2014?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ rentowy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Organ nie zebrał wyczerpującego materiału dowodowego, nie zbadał wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w tym kwestii umowy ratalnej i jej restrukturyzacji, a także nie zastosował prawidłowo definicji 'przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji' zawartej w rozporządzeniu Komisji UE nr 651/2014. W konsekwencji decyzja organu nie była wystarczająco uzasadniona.Stan faktyczny
Spółka B. Sp. z o.o. złożyła wniosek o zwolnienie z opłacania składek ZUS za okres od marca do maja 2020 r. na podstawie przepisów Tarczy Antykryzysowej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił zwolnienia, wskazując na zaległości w opłacaniu składek przekraczające 12 miesięcy na dzień 31 grudnia 2019 r. oraz brak zawartej umowy o rozłożenie zadłużenia na raty. Po wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, organ utrzymał decyzję w mocy, powołując się na definicję przedsiębiorstwa w trudnej sytuacji z rozporządzenia Komisji UE nr 651/2014. Spółka złożyła skargę do WSA w Krakowie, zarzucając błędne zastosowanie przepisów i nieuwzględnienie faktu restrukturyzacji umowy ratalnej.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 września 2020 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Grzegorz Klimek WSA Jarosław Wiśniewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie:
Decyzją z dnia 1 czerwca 2020 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. działając na podstawie art. 31q ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, z późn. zm.) w zw. z art. 83 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 z późn. zm.) odmówił B. Sp. z o.o., zwanej dalej strona skarżącą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy
i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.
Organ wyjaśnił, że pomoc może być udzielona wyłącznie przedsiębiorcy, który na dzień 31 grudnia 2019 r. nie znajdował się w trudnej sytuacji w rozumieniu przepisów unijnych, ale który później z powodu epidemii COVID-19 napotkał trudności lub znalazł się w trudnej sytuacji. Zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w Tarczy Antykryzysowej, mogą korzystać ci przedsiębiorcy, którzy na dzień 31 grudnia 2019 r. nie zalegali z opłacaniem należności z tytułu składek za okres dłuższy niż 12 miesięcy.
We wniosku z dnia 2 kwietnia 2020 r. (data wpływu do organu 7 kwietnia 2020 r.) zwrócono się o zwolnienie za okres marzec-maj 2020 r. Organ odmówił jednak zwolnienia z opłacania należności na powyższy okres, gdyż na koncie spółki figurowało zadłużenie na okres dłuższy niż 12 miesięcy i do dnia 31 grudnia 2019 r. nie została zawarta z ZUS umowa o rozłożenie należności na z tytułu składek na raty.
Pismem z dnia 18 czerwca 2020 r. (data stempla pocztowego 22 czerwca 2020 r.) B. Sp. z o.o. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie:
- ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 347 ze zm.) poprzez przyjęcie, że nie spełnia przesłanek do uzyskania zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek ZUS za okres marzec 2020 – czerwiec 2020;
- Rozporządzenia Komisji UE nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014 r.) poprzez uznanie, że strona skarżąca znajdowała się w trudnej sytuacji w rozumieniu powyższego Rozporządzenia, podczas gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie wykazał spełnienia przesłanek określonych w ww. Rozporządzeniu pozwalających na przyjęcie tej przesłanki.
Podniesiono, że w 2019 r. obowiązywała umowa z dnia 15 października 2018 r. nr [...] o rozłożenie zadłużenia na raty. Co prawda umowa ta została wypowiedziana przez ZUS, ale pismem z dnia 13 stycznia 2020 r. znak: [...] umożliwiono B. Sp. z o.o. utrzymanie w mocy umowy pod warunkiem złożenia stosownego wniosku. Wniosek taki został złożony w dniu 11 lutego 2020 r. Zdaniem strony skarżącej w oparciu o ten wniosek dokonano restrukturyzacji wcześniejsze umowy (obowiązująca aktualnie umowa nr [...]). Tak więc, zdaniem B. Sp. z o.o. posiadała i posiada ona obecnie zawartą umowę o rozłożenia zadłużenia z tytułu składek ZUS na raty
i spełnia kryteria unijne.
Nadto podniesiono, że nawet w przypadku uznania, że spółka posiadała zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na dzień 31 grudnia 2019 r. to:
- ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 347 ze zm.) nie wskazuje, że jest to przesłanka wykluczająca udzielenia zwolnienia, o które wnioskowano;
- nie jest to przesłanka powodująca uznanie, że spółka znajdowała się w trudnej sytuacji w rozumieniu Rozporządzenia Komisji UE nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z ryzykiem wewnętrznym
w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014).
Decyzją z dnia 14 września 2020 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z poz. 374 z pózn. zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. utrzymał w mocy decyzję z dnia 1 czerwca 2020 r. nr [...] odmawiającą B. Sp. z o.o. prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ przywołał treść art. 15 zzzh ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).
Wskazał, że w oparciu o definicję zawarta w art. 2 pkt 18 ww. rozporządzenia Komisji (UE) należy uznać, że przedsiębiorstwo znajduje się w trudnej sytuacji, gdy zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:
- w przypadku spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki komandytowo - akcyjnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości kapitału zarejestrowanego. Warunek jest spełniony, jeśli po odjęciu wartości skumulowanych strat od sumy kapitałów o charakterze rezerwowym (takich jak kapitał zapasowy, rezerwowy oraz kapitał z aktualizacji wyceny) uzyskano wynik ujemny, którego wartość bezwzględna przekracza połowę wartości kapitału zarejestrowanego, tj. akcyjnego lub zakładowego;
- w przypadku spółki jawnej, spółki komandytowej, spółki partnerskiej oraz spółki cywilnej, wysokość niepokrytych strat przewyższa 50% wysokości jej kapitału według ksiąg spółki;
- podmiot spełnia kryteria kwalifikujące go do objęcia postępowaniem upadłościowym.
Nawiązując do ostatniej z przytoczonych wyżej przesłanek, organ administracji odwołał się do art. 28 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r., poz. 498 ze zm.), zgodnie z którym upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny; dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące.
Jak ustalono na dzień 31 grudnia 2019 r. zaległość z tytułu nieopłaconych składek na koncie skarżącej spółki wynosiła 42 044,60 zł i przewyższa ona sumę przypisów składek w roku 2019, która wynosi 34 562,81 zł. Na dzień 31 grudnia 2019 r. nie realizowano zwartej z ZUS umowy o rozłożenie należności z tytułu składek na raty. Powyższe oznacza, że na dzień 31 grudnia 2019 r. spółka znajdowała się w trudnej sytuacji, a tym samym Zakład nie mógł zwolnić jej z opłacania należności z tytułu składek.
Na powyższą decyzję B. sp. z o.o. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Strona skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazujące na reaktywację umowy z dnia 15 października 2018 r. o rozłożeniu należności z tytułu składek na raty.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Podniósł, że złożony w dniu 11 lutego 2020 r. wniosek stanowił nowy wniosek o rozłożeniu należności na raty i nie miał on wpływu na dotychczasową umowę z dnia 15 października 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie Przewodniczący I Wydziału WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia 11 października 2021 r. poinformował stronę skarżącą i organ, że udział stron w rozprawie przeprowadzanej na odległość będzie możliwy po wskazaniu sądowi adresu elektronicznego przypisanego do systemu Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej ePUAP. Jednocześnie poinformował, że jeśli którakolwiek ze stron nie będzie miała możliwości technicznych uczestniczenia
w rozprawie zdalnej przy użyciu aplikacji informatycznej, sprawa zostanie skierowana na posiedzenie niejawne. Sąd wezwał przy tym o podanie, czy strona wnosi o przeprowadzenie rozprawy zdalnej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku - w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma- pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym wynikało z braku technicznych możliwości jej przeprowadzenia na odległość z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku
Odnosząc się do kwestii kognicji Sądu, należy wpierw przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, w skrócie P.p.s.a.), stanowiący że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.
Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio
w całości albo w części (art. 151 P.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest odmowa zwolnienia B. Sp. z o.o. z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie za okres od marca do maja 2020 r. Zatem zastosowanie w zakończonym, a kontrolowanym przez tutejszy Sąd, postępowaniu miały przepisy ustawy o COVID - 19.
Zgodnie z art. 31zo ust. 2 tej ustawy, mającym zastosowanie w niniejszej sprawie na wniosek płatnika składek, będącego osobą prowadzącą pozarolniczą działalność o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266 i 321), zwanej dalej "osobą prowadzącą pozarolniczą działalność", opłacającego składki wyłącznie na własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na jego obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, należne za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., jeżeli prowadził działalność przed dniem 1 kwietnia 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany w pierwszym miesiącu, za który jest składany wniosek o zwolnienie z opłacania składek, o którym mowa w art. 31zp ust. 1, nie był wyższy niż 300% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w gospodarce narodowej w 2020 r.
Przepis art. 31zp ust. 1 ww. ustawy określa, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., zwany dalej "wnioskiem o zwolnienie z opłacania składek", płatnik składek przekazuje do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Przy czym Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwalnia z ww. obowiązku w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia przesłania deklaracji rozliczeniowej lub imiennych raportów miesięcznych należnych za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek, a w przypadku gdy płatnik składek zwolniony jest z obowiązku ich składania - w terminie nie dłuższym niż 30 dni od terminu, w którym powinna być opłacona składka za ostatni miesiąc wskazany we wniosku o zwolnienie z opłacania składek (art. 31zq ust. 2 ustawy o COVID). O zwolnieniu informuje płatnika składek (art. 31zq ust. 5 ustawy o COVID). Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek następuje w drodze decyzji (art. 31zq ust. 7), od której - zgodnie z art. 31zq ust. 8 ustawy o COVID - płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z powołanych przepisów wynika, że ustawodawca objął zwolnieniem
z obowiązku opłacania składek okres od marca do maja 2020 r., dając płatnikom składek czas na złożenie wniosku o zwolnienie z wymaganą dokumentacją rozliczeniową do 30 czerwca 2020 r. ZUS został zobowiązany do dokonywania przedmiotowych zwolnień w terminie nie dłuższym niż 30 dni. Jednocześnie ustawa o COVID nie reguluje kwestii terminu, w którym organ zobowiązany jest wydać decyzję odmowną wobec płatnika składek, który nie spełnia warunków przyznania prawa do zwolnienia.
W kontekście omawianego instrumentu wsparcia (zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek) fundamentalne znaczenie ma norma prawna zawarta w art. 15zzzh pkt 1 ustawy o COVID. W przepisie tym określono, iż wsparcie, o którym mowa m.in. w art. 31zo - zgodne z warunkami zawartymi w Komunikacie Komisji - Tymczasowe ramy środków pomocy państwa w celu wsparcia gospodarki w kontekście trwającej epidemii COVID-19 (2020/C 91 I/01) (Dz. Urz. UE C 91I z 20.03.2020, str. 1) stanowi pomoc publiczną mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce. Krajowy ustawodawca chcąc, aby wymienione w powołanym przepisie instrumenty wsparcia w czasie trwającej epidemii (m.in. zwolnienie od obowiązku opłacania należności z tytułu składek), stanowiące pomoc publiczną w rozumieniu prawa wspólnotowego, nie naruszały postanowień art. 107 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej z 25 marca 1957 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm., dalej: TFUE), zawarł odesłanie do ww. Komunikatu Komisji Europejskiej.
Analizując konstrukcję art. 15zzzh ustawy o COVID stwierdzić należy, że przepis ten zawiera podwójne odesłanie. Po pierwsze odsyła do Komunikatu Komisji, który to z kolei wskazując, jakim przedsiębiorstwom pomocy nie można udzielić, odsyła do legalnej definicji pojęcia "przedsiębiorstwa znajdującego się w trudnej sytuacji" zawartej w art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014.
Zgodnie z art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 "przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji" oznacza przedsiębiorstwo, wobec którego zachodzi co najmniej jedna z poniższych okoliczności:
a) w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej subskrybowanego kapitału zakładowego została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Taka sytuacja ma miejsce, gdy w wyniku odliczenia od rezerw (i wszystkich innych elementów uznawanych za część środków własnych przedsiębiorstwa) zakumulowanych strat powstaje ujemna skumulowana kwota, która przekracza połowę subskrybowanego kapitału zakładowego. Do celów niniejszego przepisu "spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek podanych w załączniku I do dyrektywy 2013/34/UE 45, a "kapitał zakładowy" obejmuje, w stosownych przypadkach, wszelkie premie emisyjne;
b) w przypadku spółki, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie (innej niż MŚP, które istnieje od mniej niż trzech lat lub, do celów kwalifikowalności pomocy na finansowanie ryzyka, MŚP w okresie siedmiu lat od daty pierwszej sprzedaży komercyjnej, które kwalifikuje się do inwestycji w zakresie finansowania ryzyka w następstwie przeprowadzenia procedury due diligence przez wybranego pośrednika finansowego), w przypadku gdy ponad połowa jej kapitału wykazanego w sprawozdaniach finansowych tej spółki została utracona w efekcie zakumulowanych strat. Do celów niniejszego przepisu "spółka, w której co najmniej niektórzy członkowie ponoszą nieograniczoną odpowiedzialność za jej zadłużenie" odnosi się w szczególności do rodzajów jednostek wymienionych w załączniku II do dyrektywy 2013/34/UE;
c) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo podlega zbiorowemu postępowaniu w związku z niewypłacalnością lub spełnia kryteria na mocy obowiązującego prawa krajowego, by zostać objętym zbiorowym postępowaniem w związku z niewypłacalnością na wniosek jej wierzycieli;
d) w sytuacji gdy przedsiębiorstwo otrzymało pomoc na ratowanie i nie spłaciło do tej pory pożyczki ani nie zakończyło umowy o gwarancję lub otrzymało pomoc na restrukturyzuję i nadal podlega planowi restrukturyzacyjnemu;
e) w przypadku przedsiębiorstwa, które nie jest MŚP, jeśli w ciągu ostatnich dwóch lat: 1) stosunek księgowej wartości kapitału obcego do kapitału własnego tego przedsiębiorstwa przekracza 7,5 oraz 2) wskaźnik pokrycia odsetek zyskiem EBITDA tego przedsiębiorstwa wynosi poniżej 1,0.
Jak wynika z powołanego art. 2 pkt 18 rozporządzenia nr 651/2014 do uznania przedsiębiorstwa za będące w trudnej sytuacji wystarczy by spełniało jedną
z przesłanek określoną w tym przepisie.
W ocenie sądu, rozpoznając sprawę organ administracji w rzeczywistości zupełnie pominął definicję z art. 2 pkt 18 rozporządzenia 651/2014, przyjmując na potrzeby rozpoznania niniejszej sprawy własne rozumienie pojęcia "przedsiębiorstwo w trudnej sytuacji". Takie postępowanie organu, jako całkowicie arbitralne, nie zasługuje na aprobatę. Podkreślenia wymaga przy tym, że w świetle motywu 14 rozporządzenia 651/2014, aby zagwarantować pewność prawa, należy ustanowić jasne kryteria, które nie wymagają przeprowadzenia oceny wszystkich szczegółowych aspektów sytuacji przedsiębiorstwa w celu określenia, czy dane przedsiębiorstwo należy uznać za przedsiębiorstwo znajdujące się w trudnej sytuacji do celów niniejszego rozporządzenia.
Co więcej z uzasadnień wydanych w rozpoznawanej sprawie decyzji nie wynika, aby organ administracji rozpoznając sprawę, uwzględnił fakt zmiany treści rozstrzygnięcia Komunikatu COVID-19. Organ administracji nie rozważył, czy sytuacja skarżącego nie podpada pod wskazany w Komunikacie COVID-19 wyjątek. Jednocześnie organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji
w niewystarczającym stopniu odniósł się do podniesionej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy okoliczności zawarcia umowy ratalnej z 2018 r.
Organ dopiero w odpowiedzi na skargę podał, że skarżąca spółka zawarła
w 2018 r. umowę o rozłożenie na raty należności z tytułu składek, ale w dniu 12 czerwca 2019 r. doszło do zerwania tej umowy. Z kolei w dniu 11 lutego 2020 r. skarżąca spółka złożyła kolejny wniosek o rozłożenie na raty należności z tytułu składek. Sporne okazały się skutki prawne złożonego w dniu 11 lutego 2020 r. wniosku - zdaniem organu był to nowy wniosek o rozłożenie należności z tytułu składek, podczas gdy zdaniem strony skarżącej w wyniku tego wniosku dokonano "restrukturyzacji" wcześniejszej umowy.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnić należy, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie był w stanie odnieść się do ww. kwestii. W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się bowiem jedynie korespondencja wysyłana drogą e-mail pomiędzy pracownikiem organu, a stroną skarżącą, w której to strony odnosiły się do ww. wniosku z dnia 11 lutego 2020 r. Akta sprawy nie zawierają jednak dokumentacji w postaci wniosku z dnia 11 lutego 2020 r., ani umowy o rozłożeniu zadłużenia na raty.
W konsekwencji Sąd w składzie niniejszym uznał, że powoływanie się przez organ na okoliczność, że zadłużenie na koncie stronie skarżącej przekraczało wysokość należnych składek za 2019 r. jest niewystarczające dla stwierdzenia, że skarżąca znajdowała się w trudnej sytuacji na dzień 31 grudnia 2019 r. Nie zbadano bowiem wszystkich okoliczności faktycznych mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Brak ustaleń i dokumentów, o których wspomniano powyżej prowadzi do istotnego naruszenia przez organ art. 7 oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Pierwsze dwa powołane przepisy nakazują organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy. Z kolei art. 80 k.p.a. stanowi, że organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Podkreślenia wymaga, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) lub częściowo odmowne dla wnioskodawcy powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione,
a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z decyzji musi zatem wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2011 r., II GSK 96/10).
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe rozważania
i rozstrzygnie sprawę co do istoty, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Zbierze niezbędny materiał dowodowy i wyjaśni w sposób rzetelny
w uzasadnieniu decyzji, dlaczego w ocenie organu, strona znajduje się (o ile organ podtrzyma takie stanowisko) w trudnej sytuacji i z jakich konkretnie ustaleń faktycznych dotyczących poszczególnych zaległości za określone okresy ma to wynikać. Jednocześnie Sąd nie przesądza, czy strona skarżąca ma, czy też nie ma prawa do zwolnienia z opłacenia składek. Stwierdza wyłącznie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a organ ma obowiązek ponownego rzetelnego rozpoznania wniosku.
Wobec powyższego działając na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. c P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło