II SAB/Sz 126/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi Z. F. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2020 r. Z. F., powołując się na ustawę o dostępie do informacji publicznej, zwrócił się do Prezesa Sądu o poinformowanie: "ile spraw wniesionych przez sądy rejonowe okręgu szczecińskiego, w których wszyscy sędziowie złożyli wnioski o wyłączenie ich od rozpoznawania sprawy, która nie została im przydzielona lub gremialnie wystąpili z żądaniem wyłączenia ich od rozpoznawania sprawy, która nie była im przydzielona, rozpatrywał Sąd Okręgowy w S. w okresie od 01.01.2009 r. do dnia 31.12.2019 r. jeśli takie sprawy w ogóle, we wskazanym okresie, były wniesione?" Jednocześnie wnioskodawca zastrzegł, iż "niniejszy wniosek nie obejmuje przypadków, w których wyłączali się lub byli wyłączani sędziowie, ze spraw, które były im przydzielane". W odpowiedzi z dnia [...] listopada 2020 r. Prezes Sądu powiadomił wnioskodawcę, że nie posiada danych i nie prowadzi rejestru spraw wniesionych przez sądy rejonowe okręgu Sądu Okręgowego w S., w których wszyscy sędziowie złożyli wnioski o wyłączenie ich od rozpoznawania sprawy, która nie została im przydzielona. Nadto wskazał, że w przypadku, gdyby byli wyłączeni wszyscy sędziowie w sądzie rejonowym to sprawa ta jest przekazywana do innego sądu rejonowego, a nie do sądu okręgowego. Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. Z. F. (dalej: "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej, wnosząc o: - orzeczenie, że zobowiązany organ pozostaje bezczynny w sprawie wniosku Skarżącego o udostępnienie wskazanych informacji publicznych, - zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku Skarżącego o udostępnienie żądanych informacji publicznych, tj. udostępnienie wnioskowanych informacji publicznych lub wydanie wymaganej prawem decyzji, - zwrot kosztów postępowania przed WSA w Szczecinie. W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że Prezes Sądu Okręgowego pismem z dnia [...] listopada 2020 r. odmówił udostępnienia informacji, tj. nie odpowiedział na pytania znajdujące się w złożonym wniosku. Nadto odmowa ta nie posiada cech decyzji, wymienionych w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto w odpowiedzi tej Prezes przedstawił nieprawdziwą informację o stanie faktycznym sprawy, tj. o nieposiadaniu danych dotyczących spraw wymienionych we wniosku. Wiadomym jest powszechnie, że sądy prowadzą rejestry wszystkich prowadzonych spraw. Wśród tych wszystkich spraw znajdują się również te, o które Skarżący zapytał w swoim wniosku z dnia [...] listopada 2020 r. Możliwe jest więc dokonanie przeglądu spraw tego Sądu by udzielić żądanej informacji. Zdaniem Skarżącego, z twierdzenia Prezesa: "gdyby byli wyłączeni wszyscy sędziowie w sądzie rejonowym to sprawa ta jest przekazywana do innego sądu rejonowego, a nie do sądu okręgowego" nie wynika, aby sąd okręgowy nie prowadziłby takiej sprawy. Według Skarżącego, to sąd rejonowy przekazuje sprawę do sądu okręgowego, a ten sąd przekazuje sprawę do innego sądu rejonowego lub sam rozpatruje przedmiotową sprawę. Jeśli zaś faktycznie to Prezes ma rację, tzn. że w takim przypadku to nie sąd okręgowy lecz sąd rejonowy sam (wyznacza inny sąd rejonowy) i przekazuje do niego przedmiotową sprawy, to Prezes w uzasadnieniu tego twierdzenia powinien wskazać przepis prawa, który tak stanowi. Każda bowiem decyzja powinna być uzasadniona nie tylko merytorycznie ale też prawnie, co się w przypadku przedmiotowego wniosku niestety nie stało. Nie wiadomo więc dlaczego Prezes nie wskazał żadnej podstawy prawnej w wydanej decyzji, która również nie spełnia wymagań jakie spełniać powinna w ogólności decyzja, a w szczególności decyzja wydana na wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o jej oddalenie wskazując, że nie posiada żądanej przez wnioskodawcę informacji, a w takim przypadku organ nie wydaje decyzji odmownej, ale powiadamia wnioskodawcę na piśmie o tym fakcie, co też uczyniono. W dniu [...] grudnia 2020 r. wpłynęło do Sądu pismo, w którym to Skarżący podniósł, że odpowiedź Prezesa świadczy o rażącym naruszeniu prawa, gdyż żądane informację stanowią informację publiczną, która jest w jego dyspozycji. W ocenie Skarżącego, nie jest wiarygodne twierdzenie, że Sąd Okręgowy nie posiada wydanych przez swoje wydziały postanowień, sygnatur, czy też akt prowadzonych przez ten Sąd spraw, w tym również takich o jakie dopytuje się. Z pism Prezesa nie wynika, czy organ nie udostępnił informacji i nie wydał wymaganej prawem decyzji, dlatego, że tych informacji nie posiada, czy też dlatego, że informacje te nie stanowią informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, to zgodnie z art. 119 pkt 4 oraz art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Oznacza to, że w przypadku tego rodzaju skarg, skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Na takiej właśnie podstawie została rozpoznana przez Sąd złożona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Prezesa Sądu w udostępnieniu informacji publicznej określonej we wniosku Skarżącego z dnia [...] listopada 2020 r. Z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Innymi słowy bezczynność to taki stan rzeczy, w którym zawisła przed organem sprawa, mimo upływu przewidzianych w przepisach prawa terminów, nie została załatwiona w wymaganej przez prawo formie. Procedurę dostępu do informacji publicznej w kompleksowy sposób reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ), dalej: "u.d.i.p.", która kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Określenie więc, czy w sprawie o udostępnienie informacji publicznej zachodzi bezczynność wymaga odniesienia się do przepisów ww. ustawy. Pojęcie informacji publicznej ustawodawca unormował w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wskazując, że informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, zaś art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog takich spraw. Natomiast katalog podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej został określony w art. 4 u.d.i.p. Z dalszych przepisów u.d.i.p. wynika, że udostępnianie informacji publicznej odbywa się na wniosek i winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Ustawodawca nie przewidział żadnej szczególnej formy udzielenia informacji publicznej, stąd jej udostępnienie realizowane jest w formie czynności materialno-technicznej. Załatwienie wniosku może nastąpić także poprzez wydanie decyzji administracyjnej w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej lub umorzenia postępowania (art. 16 ust. 1). Z kolei, gdy żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej, bądź zastosowanie ma odmienny tryb dostępu do informacji lub zobowiązany podmiot nie jest w jej posiadaniu, to wniosek podlega załatwieniu poprzez pisemne powiadomienie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. Jak wynika z nadesłanych akt, Skarżący wnioskiem z dnia [...] listopada 2020 r. wystąpił do Prezesa Sądu o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: ile spraw wniesionych przez sądy rejonowe okręgu szczecińskiego w których wszyscy sędziowie złożyli wnioski o wyłączenie ich od rozpoznawania sprawy, która nie została im przydzielona lub gremialnie wystąpili z żądaniem wyłączenia ich od rozpoznawania sprawy, która nie była im przydzielona, rozpatrywał Sąd Okręgowy w S. w okresie od 01.01.2009 r. do dnia 31.12.2019 r. Prezes ww. Sądu – będąc na mocy art. 4 u.d.i.p. podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji stanowiącej informacją publiczną w rozumieniu art. 1 u.d.i.p. W odpowiedzi na ten wniosek, wystosował do Skarżącego pismo z dnia 13 listopada 2020 r. informujące, że danych - o które wnosił Skarżący - nie posiada, gdyż nie prowadzi rejestru spraw wniesionych przez sądy rejonowe okręgu Sądu Okręgowego w S., w których wszyscy sędziowie złożyli wnioski o wyłączenie ich od rozpoznawania sprawy, która nie została im przydzielona. Zdaniem Sądu, powyższa odpowiedź udzielona przez Prezesa Sądu świadczy o prawidłowej reakcji na wniosek i nie stanowi o naruszeniu prawa. W świetle art. 4 ust. 3 u.d.i.p. obowiązek udostępniania informacji publicznych dotyczy wyłącznie takich informacji, które są w posiadaniu podmiotu zobowiązanego. Dla realizacji obowiązku udostępnienia informacji publicznej istotne jest zatem to, czy podmiot będący adresatem wniosku dysponuje danymi informacjami. Brak posiadania żądanych informacji wypełnia przesłankę negatywną do rozpatrzenia żądania (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 127/15, dostępny w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wówczas to organ powinien odpowiedzieć pisemnie na wniosek, wskazując powody nieudzielenia żądanych informacji. Powiadomienie wnioskodawcy o nieposiadaniu danych objętych wnioskiem uwalnia podmiot zobowiązany od zarzutu bezczynności w sprawie, albowiem z oczywistych względów nie można oczekiwać udostępnienia danych, którymi podmiot ten nie dysponuje. Dodać należy, iż rozpatrujący wniosek Skarżącego z dnia [...] listopada 2020 r. organ, tj. Prezes Sądu był związany jego treścią i nie był zobowiązany ani uprawiony do jego modyfikacji lub uściślania, a w szczególności wytwarzania informacji na podstawie czynności analitycznych, np. w wyniku badania akt. Czynności takie stanowią o przetworzeniu informacji, dla uzyskania której wnioskodawca powinien wykazać szczególnie istotny interes społeczny (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), którego Skarżący we wniosku nie wykazał. Na gruncie badanej sprawy podmiot zobowiązany powiadomił Skarżącego o sposobie załatwienia wniosku, informując jednocześnie o przyczynach braku możliwości udostępnienia żądanej informacji. Mianowicie oświadczył, że wnioskowanych danych nie posiada, jedocześnie przedstawiając argumentację uwiarygadniającą to twierdzenie. Odpowiedź ta jest jasna i konkretna i w świetle niej nie budzi wątpliwości z jakich powodów organ nie udostępnił informacji publicznych. Z tych też względów sugestia skargi jakoby z pism Prezesa nie wynikało, czy organ nie udostępnił informacji dlatego, że tych informacji nie posiada, czy też dlatego, że informacje te nie stanowią informacji publicznej, jest nieuprawiona. Wbrew stanowisku Skarżącego, Prezes Sądu pismem z dnia [...] listopada 2020 r. nie odmówił udostępnienia informacji publicznej, a zatem nie miał podstaw do wydawania w tym przedmiocie decyzji, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Nie sposób bowiem utożsamiać nieudzielenia informacji z powodu braku jej posiadania z odmową jej udostępnienia. Decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej przewidziana jest wyłącznie dla sytuacji, gdy informacja publiczna jest w dyspozycji podmiotu zobowiązanego, ale nie może być udzielona na skutek ograniczeń prawa do informacji publicznej określonych w art. 5 u.d.i.p. (tj. ze względu na prywatność osoby fizycznej, tajemnicę przedsiębiorcy, ochronę informacji niejawnych czy innych tajemnic ustawowo chronionych), bądź ze względu na niespełnienie przez wnioskodawcę warunku z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (niewykazanie szczególnie uzasadnionego interesu publicznego). Tymczasem Prezes Sądu nie udostępnił wnioskowanych danych z uwagi na fakt ich nieposiadania (brak rejestru tego typu spraw), zatem załatwienie wniosku mogło odbyć się tylko poprzez pisemne poinformowanie wnioskodawcy o przyczynach uzasadniających nieudostępnienie informacji. W orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli podmiot zobowiązany nie dysponuje informacją publiczną wskazaną w skierowanym do niego wniosku, by nie pozostawać w stanie bezczynności, winien w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku powiadomić o tym fakcie wnioskodawcę na piśmie, przy czym informacja taka nie wymaga formy decyzji administracyjnej, o jakiej stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt. I OSK 1644/09, dostępny w Internecie). W konsekwencji w realiach niniejszej sprawy, nie można zarzucić podmiotowi zobowiązanemu do udostępnienia informacji publicznej bezczynności w rozpoznaniu wniosku, skoro w terminie ustawowym poinformował wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji publicznej oraz wyjaśnił dlaczego. Wyjaśnienia te nie budzą żadnych zastrzeżeń Sądu, zaś argumentacja skargi zmierzająca do podważenia ich wiarygodności nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Również okoliczność, że udzielona Skarżącemu odpowiedź na wniosek nie jest dla niego satysfakcjonująca, pozostaje bez wpływu na ocenę bezczynności. Sam fakt niezadowolenia wnioskodawcy ze sposobu załatwienia przez ten organ jego żądania nie daje w podstaw do uznania, że organ nie wykonał czegoś do czego był zobowiązany, albo wykonał to pozostając w zwłoce czy bezczynności (por. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt III SAB/Gl 265/19, LEX nr 2774285; z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt III SAB/Gl 101/20, LEX nr 3040725). Podsumowując stwierdzić należy, że przedstawione wyżej okoliczności przesądzają o tym, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie doszło do zarzucanej skargą bezczynności. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stosownie do art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.