II SAB/Wa 7/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi P. S. na przewlekłość Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] września 2020 r. 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się przewlekłości, 2. stwierdza, że przewlekłość postępowania nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, 3. zasadza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego P. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. P. S. (dalej: "Skarżący") wniósł skargę na bezczynność Prezesa Urzędu Danych Osobowych (dalej: "PUODO") w rozpatrzeniu skargi z 25 września 2020 r. na nieprawidłowości w przetwarzaniu danych osobowych, polegającym na ich przetwarzaniu w sposób niezgodny z przepisami ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1000, ze zm. dalej: "u.o.d.o."). Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym. Z akt postępowania wynikało, że pismem z 25 września 2020 r. Skarżący wniósł skargę na "naruszenie RODO" w trybie art. 60 w zw. z art. 34 ust. 1 u.o.d.o. na naruszenie przez A. [...] sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej: "Spółka"). W jej treści wskazał, że Spółka dopuściła się naruszenia przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych (dalej: "RODO") poprzez bezprawne przetwarzanie jego danych osobowych. Do skargi załączył dokument z [...] sierpnia 2020 r. – żądanie udzielenia odpowiedzi na zadane pytania w zakresie przetwarzania danych osobowych. Skarga została doręczona do organu w dniu 25 września 2020 r. (data prezentaty organu). Pismem z 22 października 2020 r. Organ wezwał Skarżącego do złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie. Skarżący pismem z tego samego dnia odpowiedział na wezwanie, precyzując wniesioną skargę. Następnie pismem z 3 listopada 2020 r. Organ, na podstawie art. 58 ust. 1 lit. a i e RODO, zwrócił się do zarządu Spółki o ustosunkowanie się do treści skargi i złożenie wyjaśnień. Jednocześnie organ poinformował Skarżącego o wszczęciu postępowania wyjaśniającego. Pismem z 2 grudnia 2020 r. Spółka odpowiedziała na wezwanie oraz wskazała, że nie przetwarza danych Skarżącego. Następnie w dniu 9 lutego 2021 r. organ wezwał Spółkę do złożenia dodatkowych wyjaśnień w sprawie, o czym również poinformował Skarżącego. W odpowiedzi pismem z 17 lutego 2021 r. (data wpływu do organu - 18 lutego 2021 r.) Spółka ponownie wskazała, że nie przetwarza i nie przetwarzała danych osobowych Skarżącego, zaś w zakresie jego numeru telefonu, że nie wykorzystuje już pozyskanych od innego podmiotu numerów telefonów. W dniu [...] maja 2021 r. Skarżący skierował ponaglenie w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), w uzasadnieniu którego wskazał, że pomimo upływu 30 dni organ nie wydał decyzji, jak również nie został on poinformowany przez PUODO o opóźnieniu w wydaniu decyzji i jego przyczynach. Zażądał ustosunkowania się do ponaglenia w terminie 7 dni, podania przyczyny niewydania decyzji w terminie oraz wskazania konkretnego terminu, w którym decyzja zostanie podjęta. Pismem z 26 maja 2021 r. organ poinformował Skarżącego i Spółkę o prawie wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji oraz uprawnieniach z art. 10 § 1 oraz art. 73 § 1 i 1a k.p.a. Skarżący w piśmie z 26 maja 2021 r., wniósł o doprecyzowanie treści powyższego pisma, ponieważ jego zdaniem nie otrzymał w nim odpowiedzi w sprawie ponaglenia, a jedynie uzyskał informację w zakresie technicznym do przeglądania akt sprawy w organie. Pismem z 1 czerwca 2021 r. PUODO wskazał Skarżącemu, że zgromadzony materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie okazał się wystarczający do wydania decyzji administracyjnej i ponownie pouczył o treści art. 10 § 1, art. 73 § 1 i 1a k.p.a. Skarżący pismem z 9 grudnia 2021 r. złożył opisaną na wstępie skargę, w której wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji oraz ukaranie grzywną, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skarżący zarzucił organowi niedotrzymywanie terminów procesowych wynikających z art. 35 § 1 i 36 k.p.a., a także zaniedbania pracowników organu. Wskazał, że od dnia wniesienia skargi na przetwarzanie danych osobowych minęło 440 dni, zaś jego skarga nie została rozpoznana – organ nie wydał decyzji w sprawie. Decyzją z [...] grudnia 2021 r. – PUODO, działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 u.o.d.o. oraz art. 6 ust. 1, art. 13, art. 14, art. 15 ust. 1, art. 21 ust. 2 i 3, art. 58 ust. 2 lit. c RODO, nakazał Spółce udzielenia odpowiedzi na wniosek z [...] sierpnia 202 r., zaś w pozostałym zakresie odmówił uwzględniania skargi. Powyższą decyzję doręczono Skarżącemu w dniu 30 grudnia 2021 r. Przy piśmie z 5 stycznia 2022 r. PUODO przesłał do Sądu powyższą skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W związku z powyższym Sąd rozpoznał skargę P. S. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 109). Ponadto dla skuteczności skargi nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy zostało to spowodowane zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu. Skarga na bezczynność może być wniesiona po upływie terminu przewidzianego do załatwienia sprawy, po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Sąd uznał, że skarga spełnia wymogi formalne, wniesiona została bowiem po wyczerpaniu przysługującego środka zaskarżenia – ponaglenia z [...] maja 2021 r., a także nie została obwarowana ograniczeniem w zakresie terminu jej wniesienia. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy, wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin jej załatwienia (art. 36 k.p.a.). Samo sprostanie tej powinności nie wyłącza jednak możliwości uznania, że organ pozostaje w bezczynności. Biorąc pod uwagę, że skarga skierowana do PUODO wpłynęła w dniu 25 września 2020 r., świadczy o tym data stempla organu, znajdująca się na oryginale "skargi" znajdującym się w aktach administracyjnych postępowania, to postępowanie w sprawie powinno zakończyć się do 26 października 2020 r. Jeżeli nawet organ uznałby, że sprawa wymaga przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego, winien zawiadomić o tym stronę, podając przyczynę zwłoki oraz wskazać jej termin załatwienia sprawy wynikający z przepisów k.p.a. Tymczasem pierwszą czynność w sprawie organ podjął dopiero w dniu 22 października 2020 r., a zatem tuż przed upływem miesięcznego terminu na załatwienie sprawy – czym dodatkowo było jedynie wezwanie do doprecyzowania skargi. Należy też zauważyć, że pomimo udzielenia odpowiedzi przez Skarżącego za pośrednictwem ePUAP oraz aktywnego udziału Spółki w postępowaniu, organ podejmował czynności w sprawie po znacznym upływie czasu – w zależności od pisma było to od dwóch tygodni, do pół roku bezczynności organu, którego do wydania decyzji nie zmotywowało nawet wniesienie przez w sprawie ponaglenia. PUODO nie podjął nawet próby obrony przed - sformułowanym w skardze - zarzutem bezczynności w toku postępowania. Dopiero po wpłynięciu skargi na bezczynność - wydał decyzję w sprawie. W świetle powyżej przedstawionego stanu faktycznego, nie sposób przyjąć, iż organ dotrzymał trzymiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 78 ust. 2 RODO, gdyby miał on zastosowanie w sprawie. W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, iż w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nadzorczy przepis ten nie znajduje zastosowania. Nie stanowi on przepisu wyznaczającego w takiej sprawie innego, niż określony w k.p.a., termin na rozpatrzenie sprawy strony skarżącej i wydanie decyzji administracyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 723/20, publ. CBOSA). Sąd rozpoznający niniejszą skargę pogląd ten podziela i przyjmuje za swój. Oczywistym jest przy tym, że podnoszona w odpowiedzi na skargę przez organ okoliczność, że to na nim spoczywa statuowany w art. 77 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Nie oznacza to jednak, że organ może nie podejmować żadnych czynności w sprawie, jak również nie zawiadamiać Skarżącego o niezałatwieniu sprawy w terminie. Co więcej, organ w sprawie, w której zawiadomił strony o zakończeniu zbierania materiału dowodowego, przez pół roku nie wydał decyzji administracyjnej. Takie procedowanie może rodzić po stronie Skarżącego uzasadnione wątpliwości, czy jego sprawa w ogóle zmierza ku zakończeniu, co jest szczególnie niepożądane w sprawach dotyczących ochrony danych osobowych. Organ miał obowiązek komunikowania się ze stroną i wyjaśnienia jej przyczyn opóźnienia w załatwieniu sprawy. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów i wniosków, należy wskazać, że Sądu uznał, iż bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13 publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto środek ten winien być interpretowany ściśle i stosowany w sposób ostrożny. I choć opieszałe postępowanie organu w niniejszej sprawie w oczywisty sposób jest naganne, to nie sposób dopatrzyć się w nim cech rażącego naruszenia prawa. W ocenie Sądu, podniesione przez organ w odpowiedzi na skargę okoliczności, choć nie usprawiedliwiają pozostawienia Skargi przez tak długi okres bez rozstrzygnięcia, to wskazują na szereg zdarzeń, które spowodowały opisany w odpowiedzi na skargę, powolny, ale jednak przebieg zdarzeń. W związku z powyższą sytuacją Sąd nie znalazł także podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Mogłoby to być uzasadnione w przypadkach kwalifikowanych - na przykład w razie ujawnienia, że organ celowo, w ramach szykany, odstępuje od procedowania nad wnioskiem określonej osoby, czy grupy osób. W ocenie Sądu brak jest podstaw dla sformułowania takiej oceny w niniejszej sprawie. Jej wymierzenie, ma charakter prewencyjny i penalizacyjny, nie mniej z odpowiedzi na skargę wynika, że organ ma świadomość niedochowania terminów załatwienia sprawy, a także konsekwencji z tym związanych. Z powyższych względów, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a oraz § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Z kolei rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zapadło w pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powyższej ustawy.