II SA/Łd 770/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi T.P. na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa O. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odwołań dotyczących szkód wyrządzonych przez sarny i dziki 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa O. na rzecz skarżącego T.P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc II SA/Łd 770/20 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] r. Nadleśniczy Nadleśnictwa O., działając na podstawie art.105 § 1 k.p.a. w związku z art.49a ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz.U. z 2020 r. poz.67 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołań, złożonych przez T. P. w dniach: - [...].2020 roku, od dokonanych przez dzierżawcę obwodu łowieckiego ustaleń w trakcie oględzin szkód wyrządzonych przez sarny, w uprawie wieloletniej borówki wysokiej, położonej na działkach ewidencyjnych o numerach 625 i 626, w miejscowości B., gminie P., województwie [...], - [...].2020 roku od dokonanych przez dzierżawcę obwodu łowieckiego ustaleń w trakcie oględzin szkód wyrządzonych przez dziki, w uprawie wieloletniej borówki wysokiej, położonej na działce ewidencyjnej numer 626, w miejscowości B., gminie P., województwie [...], biorąc pod uwagę niewniesienie odwołania od ustaleń dokonanych przez dzierżawcę obwodu łowieckiego, właściwego dla miejsca powstania szkody w trakcie szacowania ostatecznego, zgłoszenie w dniu 19.08.2020 roku, przez T. P., zakończenia zbioru owoców borówki wysokiej w uprawie położonej na działkach ewidencyjnych o numerach 625 i 626, w miejscowości B., gminie P., województwie [...], umorzył w całości postępowanie w sprawie złożonych przez właściciela gruntu rolnego odwołań, od dokonanych ustaleń przez dzierżawcę obwodu łowieckiego, w trakcie oględzin szkód wyrządzonych przez sarny i dziki, w uprawie wieloletniej borówki wysokiej, położonej na działkach ewidencyjnych o numerach 625 i 626, w miejscowości B., gminie P., województwie [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 05.02.2020 r., do Nadleśnictwa wpłynęło odwołanie T. P., od dokonanych przez dzierżawcę obwodu łowieckiego nr 205 oględzin szkód wyrządzonych przez sarny, w uprawie wieloletniej borówki wysokiej, położonej na działkach ewidencyjnych o numerach 625 i 626, w miejscowości B., gminie P., województwie [...]. Na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. oraz w oparciu o art. 46d ust. 1 ustawy Prawo łowieckie organ, pismem z dnia 06.02.2020 roku, poinformował strony o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie oraz o tym, iż zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strony postępowania mogą zapoznać się z aktami sprawy, uzyskać wyjaśnienia, składać wnioski i zastrzeżenia oraz uczestniczyć na każdym etapie przedmiotowego postępowania. W dniu 12.02.2020 r., dokonano w trybie art. 46d ust. 1 ustawy Prawo łowieckie, oględzin uszkodzonej przez sarny uprawy borówki wysokiej, które przeprowadzono w obecności T. P., właściciela uprawy i dzierżawcy obwodu łowieckiego, na terenie którego powstały szkody od zwierzyny - A, reprezentowanego przez B. B.. Pismem z dnia 24.02.2020 roku, poinformowano strony, iż prowadzone postępowanie zakończone zostanie wydaniem decyzji w trybie art. 46e ust. 1 ustawy Prawo łowieckie, ustalającej wysokość odszkodowania w przypadku podjęcia przez organ w ramach prowadzonego postępowania, czynności mających na celu sporządzenie protokołu szacowania ostatecznego, w wyniku wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 46d ust. 1 ustawy Prawo łowieckie lub umarzającej prowadzone postępowanie w trybie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art.49a ustawy Prawo łowieckie, po upłynięciu terminu zakończenia okresu zbioru borówki wysokiej, w sytuacji niewniesienia przez stronę odwołania od ustaleń dokonanych przez dzierżawcę obwodu łowieckiego w protokole szacowania ostatecznego. W dniu 07.05.2020 r., organu wpłynęło również odwołanie T. P., od dokonanych przez dzierżawcę obwodu łowieckiego nr 205 oględzin szkód wyrządzonych przez dziki w uprawie wieloletniej borówki wysokiej, położonej na działce ewidencyjnej numer 626, w miejscowości B., gminie P., województwie [...]. Z uwagi na to, iż ww. odwołanie dotyczyło uprawy borówki wysokiej będącej przedmiotem prowadzonego już postępowania pod znakiem sprawy [...], oraz biorąc pod uwagę, że w przypadku złożenia przez stronę postępowania odwołania od protokołu szacowania ostatecznego w trybie art. 46d ust. 1 ustawy Prawo łowieckie, rozstrzygnięcie nastąpi w drodze decyzji, organ dopuścił postanowieniem z dnia [...]2020 roku, do wszczętego w dniu 05.02.2020 roku postępowania jako materiał dowodowy, dokumenty przesłane przez T. P. pocztą elektroniczną w dniu 07.05.2020 roku. W dniu 13.05.2020 roku, dokonano w trybie art. 46d ust. 1 ustawy Prawo łowieckie, oględzin uszkodzonej przez dziki uprawy borówki wysokiej, które przeprowadzono w obecności T. P. właściciela uprawy i dzierżawcy obwodu łowieckiego, na terenie którego powstały szkody od zwierzyny - A, reprezentowanego przez M. R. i B. B.. Pismem z dnia 21.05.2020 roku poinformowano strony, iż prowadzone postępowanie zakończone zostanie wydaniem decyzji w trybie art. 46e ust. 1 ustawy Prawo łowieckie, ustalającej wysokość odszkodowania w przypadku podjęcia przez organ w ramach prowadzonego postępowania, czynności mających na celu sporządzenie protokołu szacowania ostatecznego, w wyniku wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 46d ust. 1 ustawy Prawo łowieckie lub umarzającej prowadzone postępowanie w trybie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art.49a ustawy Prawo łowieckie, po upłynięciu terminu zakończenia okresu zbioru borówki wysokiej, w sytuacji niewniesienia przez stronę odwołania od ustaleń dokonanych przez dzierżawcę obwodu łowieckiego w protokole szacowania ostatecznego. W związku z niewniesieniem przez stronę w trybie art. 46d ust. 1 ustawy Prawo łowieckie, odwołania od ustaleń dokonanych przez dzierżawcę obwodu łowieckiego w trakcie szacowania ostatecznego, zgłoszeniem w dniu 19.08.2020 roku, przez T. P., zakończenia zbioru owoców borówki wysokiej w uprawie położonej na działkach ewidencyjnych o numerach 625 i 626, w miejscowości B., gminie P., województwie [...], organ uznał, że zachodzą przesłanki do uznania, że prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T. P. wskazał, że: "Nie zgadzam się z decyzją umorzenia postępowania, ponieważ z mojej strony wszystkie terminy zgłoszeń odwołań zostały wysyłane na czas. Nie mam wpływu na to, ze A po moim zgłoszeniu planowanego terminu zbioru i szacowania ostatecznego dnia 14.07.2020 r. nie podjęło żadnych działań i nie zrobiło szacowania ostatecznego, więc nie miałem się od czego odwołać. Podejrzewam, że było to celowe, abym nie dostał decyzji z wyliczonym odszkodowaniem. Uważam, że decyzja powinna być wydana bez względu na działania koła. Proszę o wydanie decyzji, a nie umorzenia sprawy z korzyścią dla A, ponieważ bez decyzji nie mam możliwości dochodzenia odszkodowania". W odpowiedzi na skargę Nadleśniczy Nadleśnictwa O. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i należy podtrzymać argumentację zawartą w jej uzasadnieniu. Kwestia szacowania szkód łowieckich oraz wypłaty odszkodowania została uregulowana w rozdziale 9 zatytułowanym: "Szkody łowieckie" ustawy Prawo łowieckie. Z regulacji zawartych w ustawie, dotyczących wynagrodzenia szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny oraz przy wykonywaniu polowania wynika, że szacowanie szkód, dokonywane na wniosek właściciela albo posiadacza gruntów rolnych składa się z oględzin i szacowania ostatecznego (art. 46 ust. 2). Każda z tych czynności wymaga zachowania określonej rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w oprawach i płodach rolnych, formy protokołu. Protokół, jak wskazuje ustawodawca, sporządza dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego niezwłocznie po zakończeniu oględzin (art. 46a ust. 4) i szacowania ostatecznego (art. 46c ust. 5). Ponadto, zgodnie z treścią art. 46d ust. 1 właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a albo art. 46c ust. 5 (tj. protokołu oględzin albo protokołu szacowania ostatecznego). Z omawianych powyżej przepisów wynika, że ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest określoną w ustawie Prawo łowieckie, specyficzną dla tego rodzaju spraw procedurą, polegającą na ustaleniu w trakcie, 1) oględzin (art. 46a. ust. 1): a) gatunku zwierzyny, która wyrządziła szkodę; b) rodzaju, stanu i jakości uprawy; c) obszaru całej uprawy; d) szacunkowego obszaru uprawy, która została uszkodzona; e) szacunkowego procentu zniszczenia uprawy na uszkodzonym obszarze, 2) szacowania ostatecznego (art. 46c ust. 1): a) gatunku zwierzyny, która wyrządziła szkodę; b) rodzaju uprawy lub płodu rolnego; c) stanu i jakości uprawy lub jakości płodu rolnego; d) obszaru całej uprawy lub szacunkową masę zgromadzonego płodu rolnego, e) obszaru uprawy, która została uszkodzona, lub szacunkową masę uszkodzonego płodu rolnego; f) procentu zniszczenia uprawy na uszkodzonym obszarze; g) plonu z 1 ha; h) wysokości odszkodowania. Jak wynika z powyższego, oględziny należy traktować jako wstępne szacowanie szkód łowieckich, w trakcie których bada się stopień zniszczenia upraw, a także weryfikowane są informacje o gatunku zwierzyny, która zdewastowała teren. Protokół z tych czynności nie zawiera informacji o wartości przysługującego odszkodowania. Z uwagi na to, iż w przedmiotowym postępowaniu, nie wniesiono odwołania od ustaleń dokonanych przez dzierżawcę obwodu łowieckiego w protokole szacowania ostatecznego, organ odwoławczy nie mógł podjąć czynności określonych w art. 46e ust. 1 ustawy Prawo łowieckie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. W pierwszej kolejności rozważenia wymagała ocena dopuszczalności skargi na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa O. z dnia [...] 2020 r. Otóż, zaskarżona decyzja Nadleśniczego Nadleśnictwa O. wydana została w oparciu o przepisy ustawy Prawo łowieckie, które przewidują specyficzny tryb procedowania w przypadku wynagradzania szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny. Jak wynika z art. 46e ustawy Nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód ustala wysokość odszkodowania, w drodze decyzji (...). Właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody, o których mowa w art. 46 ust. 1, a także dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego niezadowolony z decyzji, o której mowa w ust. 1, może, w terminie trzech miesięcy od dnia jej doręczenia, wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Jako że z brzmienia art. 46 ust. 1 i ust. 4 ustawy wynika, że nie jest dopuszczalna skarga do sądu administracyjnego na decyzję ustalającą wysokość odszkodowania, a przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie stała się decyzja umarzająca postępowanie, a więc niezawierająca rozstrzygnięcia merytorycznego odnośnie do odszkodowania za wyrządzone szkody, należało uznać, że skarga podlega rozpoznaniu. Jak trafnie zauważył organ w odpowiedzi na skargę kwestia szacowania szkód łowieckich oraz wypłaty odszkodowania została uregulowana w rozdziale 9 zatytułowanym: "Szkody łowieckie" ustawy Prawo łowieckie. Z regulacji zawartych w ustawie, dotyczących wynagrodzenia szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny oraz przy wykonywaniu polowania wynika, że szacowanie szkód, dokonywane na wniosek właściciela albo posiadacza gruntów rolnych składa się z oględzin i szacowania ostatecznego (art. 46 ust. 2). Z czynności tych sporządza się protokół. Protokół, jak wskazuje ustawodawca, sporządza dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego niezwłocznie po zakończeniu oględzin (art. 46a ust. 4) i szacowania ostatecznego (art. 46c ust. 5). Ponadto, zgodnie z treścią art. 46d ust. 1 ustawy właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a albo art. 46c ust. 5 (tj. protokołu oględzin albo protokołu szacowania ostatecznego). Z omawianych powyżej przepisów wynika, że ustalenie i wypłata odszkodowania za szkody łowieckie poprzedzona jest określoną w ustawie Prawo łowieckie, specyficzną dla tego rodzaju spraw procedurą, polegającą na ustaleniu w trakcie, 1) oględzin (art. 46a. ust. 1): a) gatunku zwierzyny, która wyrządziła szkodę; b) rodzaju, stanu i jakości uprawy; c) obszaru całej uprawy; d) szacunkowego obszaru uprawy, która została uszkodzona; e) szacunkowego procentu zniszczenia uprawy na uszkodzonym obszarze, 2) szacowania ostatecznego (art. 46c ust. 1): a) gatunku zwierzyny, która wyrządziła szkodę; b) rodzaju uprawy lub płodu rolnego; c) stanu i jakości uprawy lub jakości płodu rolnego; d) obszaru całej uprawy lub szacunkową masę zgromadzonego płodu rolnego, e) obszaru uprawy, która została uszkodzona, lub szacunkową masę uszkodzonego płodu rolnego; f) procentu zniszczenia uprawy na uszkodzonym obszarze; g) plonu z 1 ha; h) wysokości odszkodowania. Jak wynika z powyższego, oględziny należy traktować jako wstępne szacowanie szkód łowieckich, w trakcie których bada się stopień zniszczenia upraw, a także weryfikowane są informacje o gatunku zwierzyny, która zdewastowała teren. Protokół z tych czynności nie zawiera informacji o wartości przysługującego odszkodowania. Dopiero ustalenia zawarte w protokole z ostatecznego szacowanie szkód łowieckich, w trakcie którego określane są wielkości strat ilościowych i jakościowych powstałe w wyniku uszkodzenia, zniszczenia, uprawy lub płodów rolnych, są podstawą do wyliczenia i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w art. 46c ust. 8 ustawy bądź wydania decyzji w oparciu o art. 46e ust. 1 ustawy. Z akt sprawy wynika, że stosowne oględziny "wstępne" odbyły się a skarżący złożył odwołania od dokonanych przez dzierżawcę obwodu łowieckiego ustaleń w trakcie oględzin szkód wyrządzonych przez sarny, w uprawie wieloletniej borówki wysokiej, położonej na działkach ewidencyjnych o numerach 625 i 626, w miejscowości B., gminie P., województwie [...] oraz od dokonanych przez dzierżawcę obwodu łowieckiego ustaleń w trakcie oględzin szkód wyrządzonych przez dziki, w uprawie wieloletniej borówki wysokiej, położonej na działce ewidencyjnej numer 626, w miejscowości B., gminie P., województwie [...]. Rację ma oczywiście organ, że dopiero ustalenia zawarte w protokole z ostatecznego szacowanie szkód łowieckich, w trakcie którego określane są wielkości strat ilościowych i jakościowych powstałe w wyniku uszkodzenia, zniszczenia, uprawy lub płodów rolnych, są podstawą do wyliczenia i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w art. 46c ust. 8 ustawy bądź wydania decyzji w oparciu o art. 46e ust. 1 ustawy. Nie ulega przy tym wątpliwości, że skarżący dokonał zgłoszenia rozpoczęcia zbiorów poszczególnych odmian borówek i wskazał datę przewidywanego zakończenia zbiorów. Poza sporem pozostaje również fakt, że organ dokonywał oględzin upraw, uwzględniając różny czas dojrzewania borówek i w oparciu o rodzaje szkód wskazywał proponowany sposób wyliczania strat w uprawach. O terminach oględzin skarżący był informowany, w aktach sprawy znajdują się również notatki służbowe na okoliczność dokonywanych oględzin. Niestety w aktach sprawy nie sposób odnaleźć dokumentu zawierającego ustalenia, o których mowa w art. 46c ustawy Prawo łowieckie, w tym dotyczących kwestii odszkodowania, tym bardziej formalnego protokołu szacowania ostatecznego, który powinien został sporządzony niezwłocznie po zakończeniu szacowania ostatecznego (art. 46c ust. 5). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że chociaż oględziny zbiorów odbywały się w dniach 4.07, 14.07, 21.07 i 30.07., to do dnia zgłoszenia zakończenia zbiorów (19.08.) nie został sporządzony protokół szacowania ostatecznego. Jednocześnie organ uznał datę zakończenia zbiorów za datę graniczną toczącego się postępowania w przedmiocie odszkodowania. Zgodnie ze stanowiskiem organu "z uwagi na to, iż w przedmiotowym postępowaniu, nie wniesiono odwołania od ustaleń dokonanych przez dzierżawcę obwodu łowieckiego w protokole szacowania ostatecznego, organ odwoławczy nie mógł podjąć czynności określonych w art. 46e ust. 1 ustawy Prawo łowieckie". Zwrócić natomiast należy uwagę, że organ nie powołał się na konkretnie istniejący, protokół szacowania ostatecznego czy też dokument, który za takowy uważa. W konsekwencji, w ocenie Sądu, organ umorzył postępowanie z uwagi na zgłoszenie zakończenia zbiorów i niezgłoszenie odwołania od ustaleń protokołu szacowania ostatecznego, który w ocenie Sądu, wyrażanej na podstawie przedstawionego materiału dowodowego, nie został sporządzony. Powyższe stanowi o naruszeniu szeregu przepisów ustawy Prawo łowieckie, w szczególności art. 46c i art. 46d ustawy w zw. z art. 8 k.p.a., a także art. 105 § 1 k.p.a., co musiało wywołać skutek w postaci uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu koniecznym jest dokonanie ostatecznego szacowania w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy i umożliwienie skarżącemu dochodzenia należnego mu odszkodowania. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł jak w pkt 2 wyroku na mocy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji weźmie pod uwagę poczynione wcześniej rozważania. P.J