II OW 5/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] a Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku o przeprowadzenie kontroli ogrodzenia postanawia: wskazać Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] jako organ właściwy w sprawie. Wnioskiem z dnia 18 lutego 2022 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu [...] (dalej jako: PINB) zwrócił się o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego miedzy nim, a Wójtem Gminy [...] oraz wskazanie organu właściwego do rozpoznania i załatwienia wniosku P. M. W uzasadnieniu wniosku PINB wskazał, że P. M. zwrócił się do organu o przeprowadzenie kontroli ogrodzenia znajdującego się na działce nr [...] położonej w [...], które stwarza bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców sąsiedniej nieruchomości. W ocenie PINB wpływ na stan ogrodzenie ma fakt przemieszczania się gruntu w obrębie skarpy w sąsiedztwie spornego ogrodzenia, które spowodowane jest zmianą stosunków wodno-gruntowych. Jednocześnie przedmiotowe ogrodzenie nie wymaga ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, co w ocenie organu wyklucza jego właściwość w tej sprawie. Zdaniem PINB nie znajduje w sprawie również zastosowania art. 66 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., dalej: "Pr. bud."), który dotyczy obiektu budowlanego a takim nie jest ogrodzenie. Pismem z dnia 2 lutego 2022 r. PINB zwrócił się do Wójta Gminy [...] o rozpoznanie wniosku strony. W odpowiedzi Wójt wskazał, że ogrodzenie zapewnia możliwość użytkowania budynku mieszkalnego znajdującego się na jednej z sąsiadujących ze sobą działkach i stanowi nierozerwalną część tego obiektu budowlanego, wobec czego zachodzi konieczność rozpoznania wniosku strony w kontekście normy art. 61 pkt 1 i 2 oraz art. 66 ust. 1 Pr. bud. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Na wstępie zwrócić należy uwagę na treść art. 61 pkt 1 i 2 Pr. bud., zgodnie z którym właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany: utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2; zapewnić, dochowując należytej staranności, bezpieczne użytkowanie obiektu w razie wystąpienia czynników zewnętrznych odziaływujących na obiekt, związanych z działaniem człowieka lub sił natury, takich jak: wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, osuwiska ziemi, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, pożary lub powodzie, w wyniku których następuje uszkodzenie obiektu budowlanego lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, mogące spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Z kolei w art. 66 ust. 1 pkt 1-4 Pr. bud. wskazano zaś sytuację gdy organ nadzoru budowalnego będzie uprawniony do wydania decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości stwierdzonych w obiekcie budowlanym jak również decyzji o zakazie użytkowania obiektu. Otóż w przypadku ustalenia, że obiekt budowlany: może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż powołane przepisy ustawy Prawo budowlane mają również zastosowanie do ogrodzeń, pomimo że jest w nich mowa wyłącznie o obiektach budowlanych, a więc nie o urządzeniach budowlanych, którym ogrodzenie działki z całą pewnością jest. W analizowanym przypadku ogrodzenie zapewnia bowiem możliwość użytkowania m.in. budynku mieszkalnego znajdujących się na sąsiadujących ze sobą działkach. Dlatego stanowi ono nierozerwalną część tego obiektu budowlanego, co z kolei świadczy o konieczności rozpatrywania jego stanu technicznego w kontekście normy art. 61 pkt 1 i 2 oraz art. 66 ust. 1 Pr. bud. Jak trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 października 2019 r., o sygn. akt II OSK 2900/17, LEX nr 2741480, niezależnie od tego, czy ogrodzenie jest budowane jako część obiektu budowlanego, czy też jako odrębny obiekt budowlany, mieści się zawsze w definicji obiektu budowlanego lub jego części. Podobne stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 października 2009 r. sygn. akt II OSK 1709/08, LEX nr 571928 wskazując, że ogrodzenie działki już zabudowanej niewątpliwie jest urządzeniem technicznym, związanym z istniejącymi na działce zabudowaniami zgodnie z definicją urządzenia zawartą w art. 3 pkt 9 Pr. bud., ale jest też budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Pr. bud., wchodzącą w zakres szerokiego pojęcia obiektu budowlanego. Przy czym aby urządzenie budowlane, o jakim mowa w art. 3 pkt. 9 Pr. bud., podlegało regulacjom tego prawa, musi ono stanowić bądź to część obiektu budowlanego, z którym jest związane, bądź stanowić samodzielny obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt. 1 Pr. bud. Uznając przedmiotowe ogrodzenie za obiekt budowlany organ nadzoru budowlanego podejmując działania dyscyplinujące właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego, ma możliwość nałożenia obowiązków określonych w art. 66 Pr. bud. Obiekt budowlany powinien znajdować się w stanie, który nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska. Zaistnienie tego zagrożenia obliguje właśnie organ nadzoru budowlanego do podjęcia działań określonych w powołanym powyżej przepisie. Należy bowiem zauważyć, że obowiązek utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym ma na celu zapobieżenie dopuszczenia do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Za należyty stan techniczny obiektu budowlanego należy uznać stan zapewniający sprawność techniczną obiektu jako całości oraz sprawność techniczną elementów instalacji obiektu i urządzeń odpowiadający wymaganiom prawa, w tym przepisom techniczno-budowlanym. Z tych względów działając na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.