I OSK 635/22

Dnia 27 kwietnia 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 721/21 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K.L. na decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia postanawia oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 października 2021 r. – orzekając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "p.p.s.a.") odrzucił skargę K.L. na decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca wystąpiła ze skargą na decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia, który działał w niniejszej sprawie jako organ I instancji i stąd też od wydanej decyzji przysługiwało skarżącej prawo złożenia w terminie 14 dni odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ( o czym została prawidłowo pouczona). Sąd podniósł, że z akt sprawy nie wynika aby skarżąca z tego uprawnienia skorzystała, a zatem nie wyczerpała środków zaskarżenia na decyzję organu I instancji. Z tej przyczyny Sąd uznał zatem wniesioną skargę jest niedopuszczalną. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła K. L., podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 58 § 1 pkt 6 i art. 83 p.p.s.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że zamiarem skarżącej było w istocie złożenie skargi administracyjnej, w sytuacji, gdy z treści pism wynika, że nie będąc podmiotem profesjonalnym w zakresie prawa, wyraziła ona wolę odwołania od decyzji organu I instancji, nie rozpoznając instytucji postępowania ogólnoadministracyjnego i sądowoadministarcyjnego, zaś organ i instancji przekazując skargę winien z urzędu uwzględnić właściwość rzeczową organu i przekazać skargę do SKO, nie naruszając tym samym zasady falsa demonstratio non nocet, rządzącej postępowaniem administracyjnym. W związku z powyższym autor skargi kasacyjnej wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Istota niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowo Sąd I instancji odrzucił skargę strony skarżącej na decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. Na wstępie należy podkreślić, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż strona skarżąca została prawidłowo pouczona w ww. decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta [...] o prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w terminie 14 dni od daty doręczenia. Decyzja została stronie skutecznie doręczona. Pomimo tego, skarżąca pismem z dnia 16 lipca 2021 r. wniosła bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo zatytułowane "Skarga na decyzję MOPS z dnia 2019.07. [...][...]." W uzasadnieniu wskazała zaś m.in., iż prosi o uwzględnienie skargi, gdyż decyzja MOPS jest dla niej krzywdząca. W związku z powyższym należy zauważyć, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego można wnieść dopiero po uprzednim wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. W świetle art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Stosownie do art. 52 § 3 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. W myśl art. 52 § 4 p.p.s.a. w przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. W związku z powyższym, dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia jakiegokolwiek środka zaskarżenia, dopóty wniesienie skargi na ten akt lub czynność do sądu administracyjnego jako przedwczesne jest niedopuszczalne. Niewypełnienie przez stronę warunku określonego w powyższych przepisach skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Użyte w tym przepisie sformułowanie "innych" wskazuje na inne przyczyny niż wymienione w pkt 1-5 art. 58 § 1 P.p.s.a. Niedopuszczalność skargi z innych przyczyn występuje zwłaszcza, gdy skarga zostanie wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia. Sąd I instancji zatem prawidłowo odrzucił przedmiotową skargę, skoro niedopuszczalna jest skarga na decyzję organu pierwszej instancji. Na powyższą ocenę nie mają wpływu zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. Wskazać bowiem trzeba, że wobec jednoznacznego określenia tytułu pisma ("Skarga"), adresata pisma ("Wojewódzki Sąd Administracyjny - Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu ul. Słowackiego 2"), jak też nazwy organu, numeru i daty zaskarżonej decyzji ("decyzja MOPS z dnia 2019.07. [...][...]."), brak było podstaw ku temu, aby Sąd I instancji dokonał odmiennej niż zaskarżonym postanowieniu oceny, tym bardzie, że - wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej -treść uzasadnienia skargi nie przemawiała za przyjęciem, iż pismo to winno być potraktowane jak odwołanie od decyzji organu I instancji. Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do zmiany przedmiotu zaskarżenia określonego przez stronę. Wskazanie przez stronę zaskarżonego aktu i organu, działania którego skarga dotyczy - wobec obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady skargowości - jest dla sądu wiążące. Zarzut naruszenia art. 56 § 1 pkt 6 p.p.s.a. okazał się więc chybiony. Niezrozumiały jest natomiast zarzut naruszenia art. 83 p.p.s.a, gdyż Sąd Wojewódzki tego przepisu (składającego się z czterech jednostek redakcyjnych) nie stosował. Uznając zatem, że Sąd I instancji zgodnie z prawem odrzucił skargę, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a w związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a, oddalił skargę kasacyjną. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika orzeka wojewódzki sąd administracyjny (art. 254 p.p.s.a.).