II SA/Kr 141/22

II SA/Kr 141/22 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Bursa Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 maja 2022 r. sprawy ze skargi D. Ł., W. D. oraz B. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2021 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa I. uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących 731 złotych (słownie: siedemset trzydzieści jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 października 2021 r. sygn. [...] orzeczono o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicowego K.-Ś. z dnia 15 grudnia 1986 r. znak [...] orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. obj. [...] kw. [...] kat [...]" o pow. 294 m˛ zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] za odszkodowaniem. Postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem Pani G. Ś., reprezentowanej przez Pana J. G., z dnia 13 stycznia 1997 r. (k.4, tom I akt administracyjnych). W toku postępowania organy administracji publicznej orzekały wielokrotnie, jak również w sprawie orzekał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który na mocy wyroku z dnia 9 kwietnia 2014 r. sygn. II SA/Kr 162/14 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lipca 2011 r. sygn. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z 15 grudnia 1986 r. a poniższe decyzje Kolegium zapadły w wykonaniu tego wyroku. W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia 1 października 2021 r. sygn. [...] Kolegium streściło przebieg postępowania w sprawie. Następnie organ wskazał, że w dniu 16 września 2021 r. doszło do istotnej zmiany przepisów prawa dotyczących postępowań administracyjnych wszczynanych w trybach nadzwyczajnych, a dotyczących decyzji starszych niż 30 lat. Wskazano, że zgodnie z nowym brzmieniem art. 158 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przedmiotowa decyzja została wydana w dniu 15 grudnia 1986 r. Organ wskazuje w uzasadnieniu, że od tamtej chwili do dnia wejścia w życie przepisu upłynęło więcej niż 30 lat. Zatem zainicjowane przed tut. Kolegium postępowanie z wniosku Pani G. Ś., działającej przez pełnomocnika adwokata J. G., z dnia 13 stycznia 1997 r. powinno zostać umorzone. Jako podstawę umorzenia organ wskazał art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z którym postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem umarza się z mocy prawa. Od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył adwokat J. B. działający imieniem D. Ł., W. D. i B. D., podtrzymując stanowisko, że przedmiotowa decyzja z 15 grudnia 1986 r. jest dotknięta wadami powodującymi nieważność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 9 grudnia 2021 r. sygn. [...] utrzymało w mocy decyzję tegoż organu z dnia 1 października 2021 r. sygn. [...] o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicowego K.-Ś. z dnia 15 grudnia 1986 r. znak [...] orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. obj. Lwh [...] kw. [...] I. kat [...]" o pow. 294 m˛ zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] za odszkodowaniem. W uzasadnieniu decyzji organ streścił przebieg postępowania w sprawie. Powołano się także na art. 158 § 3 k.p.a., zgodnie z którym jeżeli od dnia doręczenia decyzji lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 . o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia , wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed wejściem w życie ustawy nowelizującej stosuje się przepisy ustawy zmienianej (t.j. kodeksu postępowania administracyjnego) w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Z kolei w świetle art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem umarza się z mocy prawa. Podkreślono, że decyzja Zastępcy Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicowego K.-Ś. z dnia 15 grudnia 1986 r. znak [...] była decyzją ostateczną i upłynął termin 30 lat od jej doręczenia, co stanowi formalną przeszkodę rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności takiej decyzji bowiem art. 158 § 3 k.p.a. uniemożliwia prowadzenie wszczętych w trybie nadzwyczajnym postępowań o stwierdzenie nieważności. Na powyższą decyzję skargę złożyli D. Ł., W. D. oraz B. D., reprezentowani przez adwokata M. B.. Skarżący zarzucają: - naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. przez wydanie decyzji naruszającej elementarne zasady demokratycznego państwa prawa (zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i tworzonego przez nie prawa, zasadę ochrony praw nabytych, zasadę ochrony interesów w toku, zasadę zakazu retroakcji, zasadę ochrony racjonalnych i uzasadnionych oczekiwań, zasadę proporcjonalności); - naruszenie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP przez wydanie decyzji naruszającej prawo do sądu oraz zakaz zamykania obywatelom drogi sądowej do dochodzenia roszczeń; - art. 6 ust. 1 konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności przez wydanie decyzji naruszającej prawo do sądu oraz zakaz zamykania obywatelom drogi sądowej dla dochodzenia roszczeń; - art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej w zw. z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 417ą§ 2 kodeksu cywilnego przez pozbawienie ochrony prawa do wynagrodzenia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym oraz naruszenie gwarancji poszanowania praw majątkowych; - naruszenie art. 156 § 2 w zw. z art. 157 w zw. z art. 158 § 3 k.p.a. przez instrumentalne umorzenie postępowania, mimo, że nie było ku temu podstaw prawnych i faktycznych; - naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy, a także naruszenie zasady prawdy materialnej i jej gwarancji ; - naruszenie art. 8 k.p.a. przez wydanie rozstrzygnięcia nieproporcjonalnego, które nie odpowiada konieczności podjęcia środków adekwatnych do konkretnego celu; - art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organu władzy publicznej; - art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyczerpujące i niejasne uzasadnienie skarżonej decyzji oraz brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organ kierował się wydając rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyniku przeprowadzonej kontroli zgodności z prawem skarżonej decyzji stwierdza, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych). Istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się zatem do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Kontrola ta powinna zawsze przebiegać na trzech płaszczyznach: 1) oceny zgodności rozstrzygnięcia (decyzji lub innego aktu) lub działania z prawem materialnym, 2) dochowania wymaganej prawem procedury, 3) respektowania reguł kompetencji. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Poza sporem pozostaje, że dnia 13 stycznia 1997 r. (k.4, tom I akt administracyjnych) na wniosek Pani G. Ś., reprezentowanej przez Pana J. G. zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicowego K.-Ś. z dnia 15 grudnia 1986 r. znak [...] orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. obj. Lwh [...] kw. [...] I. kat [...]" o pow. 294 m˛ zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] za odszkodowaniem. Zgodnie z art. 158 § 3 k.p.a. jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przedmiotowa regulacja, na którą powołuje się organ zarówno w I, jak i w II instancji weszła w życie dnia 16 września 2021 r. na mocy ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy- Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. W ocenie Sądu stan faktyczny w przedmiotowej sprawie nie podpada pod hipotezę normy wynikającej z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. Należy zwrócić uwagę, że hipoteza tego przepisu obejmuje postępowania wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia. Tymczasem poza sporem w przedmiotowej sprawie pozostaje, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicowego K.-Ś. z dnia 15 grudnia 1986 r. zostało wszczęte przed upływem trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, to jest 13 stycznia 1997 r. (k.4, tom I akt administracyjnych). W przedmiotowej sprawie nie znajduje także zastosowania art. 158 § 3 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej, w myśl którego jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przepis ten z istoty swojej nie znajduje zastosowania do spraw w toku i stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania w odniesieniu do wniosków złożonych po wejściu w życie ustawy nowelizującej, a dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji, od doręczenia lub ogłoszenia których minęło 30 lat. (tak zob. R. Sarbiński, Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pkt 3, LEX/el. 2021). Tymczasem w przedmiotowej sprawie postępowanie zostało wszczęte na długo przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Podkreślić należy, że wspomniana ustawa nowelizująca ogranicza uprawnienia stron do zaskarżania decyzji administracyjnych, dlatego nie powinna w żadnej mierze podlegać wykładni rozszerzającej. Tym samym zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ja decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem art. 158 § 3 w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik postępowania. Doprowadziło bowiem do umorzenia tego postępowania zarówno w I, jak i II instancji, podczas, gdy postępowanie powinno było być kontynuowane. Zarzuty skargi wskazujące na wadliwość skarżonej decyzji okazały się zatem zasadne. W świetle powyższego, w związku z brakiem podstaw do umorzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Zastępcy Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Dzielnicowego K.-Ś. z dnia 15 grudnia 1986 r. znak [...] orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K. obj. Lwh [...]. [...] I. kat "[...] o pow. 294 m˛ zabudowanej budynkiem mieszkalnym przy ul. [...] za odszkodowaniem, organ powinien prowadzić to postępowanie, będąc związanym wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2014 r. sygn. II SA/Kr 162/14. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. O kosztach postępowania, obejmujących kwotę uiszczonego wpisu od skargi (200 zł), koszt zastępstwa procesowego (480 zł) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa skarżących (17 zł), Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.