II SA/Sz 19/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] maja 2021 r. (data wpływu 20 maja 2021 r.), A. B. (dalej "strona" lub "skarżąca"), wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem T. K.. Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. Wójt Gminy W. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Na skutek rozpatrzenia odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wójt Gminy W., w wyniku ponownego rozpoznania wniosku, decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., powtórnie odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wskazując na brak spełnienia kryterium wieku powstania niepełnoprawności, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.- dalej "u.ś.r."). W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 oraz podniosła, że opiekuje się ojcem, który jest osobą niepełnosprawną, wymagającą całodobowej opieki, co w konsekwencji uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. - dalej "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 5 u.ś.r., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad ojcem: - od 24 sierpnia 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. w wysokości [...] zł, - od 1 września 2021 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, na czas nieokreślony, W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 i ust. 1b u.ś.r. i wyjaśnił, że ojciec strony legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] października 2018 r., zaliczającym go na stałe do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z orzeczenia ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 7 września 2018 r., natomiast daty niepełnosprawności nie da się ustalić. Skarżąca będąca jego córką sprawuje nad nim opiekę, w związku z czym nie podejmuje zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem tej opieki. Nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego oraz świadczenia przedemerytalnego, ani świadczenia pielęgnacyjnego na inne osoby. Przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdza, że strona sprawuje faktyczną i bezpośrednią opiekę nad chorym ojcem, który wymaga całodobowej opieki w związku ze złym stanem zdrowia. Opieka ta wykonywana jest prawidłowo. W odniesieniu do zastosowanego przez organ I instancji art. 17 ust. 1b u.ś.r. organ odwoławczy wyjaśnił, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 stwierdził, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Stąd też należało uwzględnić niekonstytucyjność przedmiotowego przepisu i rozpoznać wniosek z pominięciem kryterium wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby dorosłej. W oparciu o powyższe stanowisko jak i poczynione ustalenia, Kolegium uznało, że skarżąca spełnia wymagania wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad ojcem, który tej opieki wymaga. W odniesieniu do okresu, na jaki przyznano świadczenie Kolegium wyjaśniło, że skarżąca do 23 sierpnia 2021 r., na podstawie decyzji z dnia [...] października 2020 r., otrzymywała specjalny zasiłek opiekuńczy. Zgodnie z wnioskiem strony, decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r., decyzja ta została uchylona. W świetle tych okoliczności - zdaniem organu - należało przyjąć, że skarżąca do 23 sierpnia 2021 r. nie spełniała podstawowej przesłanki, związanej z nabyciem świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem otrzymywała świadczenie konkurencyjne w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wobec tego świadczenie pielęgnacyjne przysługiwało dopiero od 24 sierpnia 2021 r. Z kolei wysokość świadczenia ustalono w oparciu o art. 17 ust. 3 i ust. 4 u.ś.r. Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, zaskarżyła wyżej opisaną decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o jej uchylenie i ustalenie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 maja 2021 r., ewentualnie uchylenie w części zaskarżonej decyzji oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W skardze decyzji tej zarzuciła naruszenie: - art. 27 ust. 5 u.ś.r., przez jego błędną interpretację i uznanie, że pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego przez skarżącą stanowi negatywne kryterium do przyznania jej za ten okres świadczenia pielęgnacyjnego, - art. 24 ust 2 u.ś.r., poprzez jego niezastosowanie i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 24 września 2021 r., a nie od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, tj. 1 maja 2021 r. W ocenie skarżącej, w świetle przepisów u.ś.r. brak było podstaw prawnych, aby ograniczać świadczenie pielęgnacyjne przyznane na jej rzecz do ram czasowych od dnia 24 września 2021 r., a nie od momentu złożenia wniosku, tj. od 1 maja 2021 r. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Natomiast w świetle art. 24 ust. 4 u.ś.r. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Podkreśliła, że organ nie wzywał skarżącej do uzupełnienia jakiejkolwiek dokumentacji, a nie można uznać, że przedłożenie decyzji uchylającej pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego było niezbędnym dokumentem do rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo skarżąca podkreśliła, że organ błędnie przyjął, że sam fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie dostrzegł również i tego, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. Skarga okazała się niezasadna, bowiem dokonana przez Sąd, w oparciu o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 – j.t.), kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazała, że akt ten prawa nie narusza. Przedmiotem skargi w badanej sprawie uczyniono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., którą organ ten uchylił decyzję Wójta Gminy W., odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego i przyznał jej to świadczenie począwszy od dnia 24 sierpnia 2021 r. do 31 sierpnia 2021 r. w wysokości [...] zł, a od 1 września 2021 r. na czas nieokreślony w wysokości [...] zł miesięcznie. Organ II instancji nie podzielił wyrażonego w decyzji pierwszoinstancyjnej poglądu, iż przeszkodą w przyznaniu skarżącej świadczenia był moment powstania niepełnosprawności u ojca skarżącej i słusznie uznał, że w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 i stwierdzeniem niezgodności z Konstytucją RP art. 17b u.ś.r. , w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności oraz ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, które w uzasadnieniu decyzji zostało przywołane, nie było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Sąd w składzie orzekającym pogląd ten w pełni podziela i podkreśla, że w świetle przywołanego przez organ II instancji, a także powszechnie znanych i dostępnych orzeczeń sądów administracyjnych, nie ma podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego tylko z powodu wieku osoby wymagającej opieki, w którym powstała niepełnosprawność. Taki sposób procedowania naraża stronę na zbędny stres i konieczność dochodzenia swoich praw przed sądem, co niepotrzebnie wydłuża okres oczekiwania na należne świadczenie. Poza sporem pozostaje, iż skarżąca spełnia pozostałe ustawowe kryteria do otrzymania świadczenia, określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie ulega bowiem wątpliwości, że ojciec skarżącej posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym, wymaga opieki, a także, że skarżąca opiekę tę sprawuje i z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia, co stanowiło podstawę przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. W badanej sprawie osią sporu pozostaje data początkowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, która według skarżącej powinna zostać ustalona począwszy od dnia złożenia wniosku, to jest od dnia 1 maja 2021 r. Wyjaśnienia zatem wymaga, że w związku z okolicznością, iż skarżącej został uprzednio przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy, mamy do czynienia ze zbiegiem praw do świadczeń , o którym mowa w art. 27 u.ś.r. Zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Skarżąca złożyła co prawda, we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, oświadczenie o rezygnacji z pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego, jednak oświadczenie to dotyczyło innej decyzji, aniżeli ta, którą świadczenie to jej przyznano. Była w nim również mowa o innej osobie, aniżeli ojciec skarżącej. Następnie, w dniu 14 czerwca 2021 r., skarżąca złożyła oświadczenie, z którego wynikało, że do momentu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie rezygnuje z przyznanego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Decyzja o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego została uchylona z dniem 23 sierpnia 2021 r., w związku z orzeczeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2021 r., które udzieliło organowi I instancji wytycznych co do dalszego sposobu postępowania w niniejszej sprawie. Wytyczne te zostały zrealizowane jedynie częściowo, bowiem organ I instancji uchylił decyzję o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego, ale wnioskowanego świadczenia nie przyznał, pozostawiając tym samym skarżącą bez środków do życia, co ocenić należy jako działanie skrajnie nieodpowiedzialne i naganne. Niemniej jednak podkreślić należy, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2021 r. nie została zaskarżona i stała się ostateczna, co oznacza, że prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego ustało z dniem uchylenia decyzji przyznającej to świadczenie. Wbrew wywodom skargi nie doszło do naruszenia art. 27 ust. 5 u.ś.r., bowiem istotą regulacji normującej postępowanie w przypadku zbiegu praw do różnych rodzajowo świadczeń wymienionych w treści tego przepisu, jest zapobieganie sytuacjom jednoczesnego pobierania przez podmioty uprawnione dwóch różnych świadczeń. Temu służy przewidziane przez ustawodawcę prawo wyboru. Jednocześnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b) u.ś.r wprost wynika, że posiadanie ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego stanowi przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skoro zatem decyzja przyznająca skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy pozostawała w obiegu prawnym do dnia 23 sierpnia 2021 r., to nie mógł organ za ten sam okres przyznać skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Nie ma również racji skarżąca wywodząc, że organ naruszył art. 24 ust. 2 przywołanej ustawy. Jak już wyżej wskazano skarżąca złożyła co prawda wniosek o uchylenie decyzji przyznającej jej specjalny zasiłek opiekuńczy, ale w treści wniosku wskazała dane identyfikujące decyzję, która jej prawdopodobnie nie dotyczyła, stąd też nie ma podstaw do twierdzenia, że wniosek skarżącej w tym zakresie był kompletny. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.