I OSK 1523/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2256/19 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2256/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. (dalej: "skarżąca") na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z [...] sierpnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku A. K., zaskarżając wyrok w całości, jako podstawy kasacyjne wskazała na naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 28 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191) poprzez błędne przyjęcie, że podmiotami postępowania kumunalizacyjnego, a w konsekwencji i postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej może być wyłącznie Skarb Państwa oraz gmina, w sytuacji gdy z orzecznictwa jednoznacznie wynika, że krąg pozostałych stron postępowania winien być ustalany w oparciu o ogólne reguły wyznaczone art. 28 k.p.a., tj. w oparciu o interes prawny podmiotu i w konsekwencji nieuwzględnienie tego, że: a) za stwierdzeniem nieważności decyzji wprost i jednoznacznie przemawia interes społeczny, w szczególności fakt, że przedmiotem decyzji komunalizacyjnej jest nieruchomość zakupiona ze środków społecznych gromadzonych na określony cel - budowę szkoły, jak również schroniska turystycznego, a wobec faktu, że na przedmiotowej nieruchomości nie doszło do powstania szkoły - nie było podstaw do przeprowadzenia komunalizacji, interes prawny skarżącej jako członkini Komitetu [...] w O. przemawiał za przyznaniem jej przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 1998 r.; b) decyzja komunalizacyjna w sposób rażący narusza jednoznaczne przepisy prawa materialnego, a to w szczególności: art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w zw. z art. 104 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2019 r. poz. 1481), co jednoznacznie wykazano we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a które to okoliczności przemawiają za potrzebą wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej, w tym chociażby także z urzędu oraz zbadania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z art. 18 ust. 1 powołanej ustawy wynika natomiast, że wojewoda wydaje decyzje w sprawie stwierdzenia nabycia mienia z mocy prawa, w sprawie jego przekazania - w zakresie unormowanym ustawą (dalej: "decyzja komunalizacyjna"). Do postępowania w tych sprawach - zgodnie z art. 18 ust. 4 powołanej ustawy - stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Z zestawienia powołanych przepisów wynika zatem, że stroną postępowania w sprawie wydania decyzji komunalizacyjnej wojewody jest Skarb Państwa, gmina, na rzecz której ma nastąpić potwierdzenie nabycia dotychczasowej nieruchomości Skarbu Państwa oraz każda inna osoba lub podmiot, którym przysługuje interes prawny - w rozumieniu art. 28 k.p.a. - w tym postępowaniu. Interes prawny musi przy tym wynikać z przysługującego prawa rzeczowego do danej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., jako prawa skutecznego erga omnes. Przysługiwanie zaś takiego prawa musi być wykazane (udokumentowane) w sposób lub w formie przewidzianej przepisami obowiązującego prawa dla danego prawa rzeczowego, nawet gdy sposób lub forma ta zmaterializowały się dopiero po dniu 27 maja 1990 r., ale potwierdzają przysługiwanie takiego prawa w dniu 27 maja 1990 r. W konsekwencji, także podmiot trzeci, który chciałby zakwestionować taką decyzję w toku postępowania nadzwyczajnego - tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, domagając się wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - winien wykazać, że w dacie jej wydania legitymował się interesem prawnym, który nie został przez organ uwzględniony. W przedmiotowym postępowaniu, toczącym się w trybie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z [...] lutego 1998 r., nr [...] stwierdzającą nabycie przez Gminę W. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położnej w jednostce W., obręb O., skarżąca, jako członkini Komitetu [...], nie wykazała, aby przysługiwało jej jakiekolwiek prawo rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. Z aktu notarialnego z [...] grudnia 1971 r. jasno wynika, że to Skarb Państwa nabył własność przedmiotowej nieruchomości w drodze umowy kupna-sprzedaży, a ujawnienie w księdze wieczystej jako właściciela Skarbu Państwa-Komitetu [...] nie daje temu ostatniemu, jak również skarżącej jako jej członkowi, żadnego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Wpisanie natomiast – jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji - w dziale drugim księgi wieczystej Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości ze wskazaniem Społecznego Komitetu [...] wskazuje jedynie na to, że przedmiotowa nieruchomość znajduje się we władaniu tejże jednostki, która nie posiadała osobowości prawnej, a zatem nabywana nieruchomość nie mogłaby stanowić własności Komitetu. Niezasadna jest zatem podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, bowiem Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że skarżąca nie ma przymiotu strony w postępowaniu zakończonym przedmiotową decyzją komunalizacyjną. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.