I OSK 1468/22

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2023-06-23

Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Monika Nowicka, Jolanta Rudnicka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba pobierająca zasiłek dla bezrobotnych może jednocześnie ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny?
Ratio decidendi
Pobieranie zasiłku dla bezrobotnych nie wyklucza możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że zarejestrowanie w urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie wpływa na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę bezrobotną skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych, co zapobiega kumulacji świadczeń. Kluczowe jest jednak udowodnienie, że niepodejmowanie zatrudnienia jest związane ze sprawowaną opieką.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego E. M. z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, mimo że matka posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na fakt pobierania przez E. M. zasiłku dla bezrobotnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, uznając błędną wykładnię przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Łd 112/22 w sprawie ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 6 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 112/22, po rozpoznaniu skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta O. z [...] października 2021 r. nr [...]; w pkt 2. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżącej kwotę 480 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Decyzją z [...] października 2021 r., nr [...], Burmistrz Miasta O. na podstawie art. 17 ust. 1 i ust 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 – dalej "u.ś.r."), odmówił E. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką – S. G. – wskazując na niespełnienie przesłanki związku przyczynowo skutkowego pomiędzy koniecznością rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia, a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką, przesłanki cezury czasowej powstania niepełnosprawności matki oraz faktem pobierania przez skarżącą zasiłku dla osoby bezrobotnej. Od powyższej decyzji E. M. wniosła odwołanie. Decyzją z [...] listopada 2021 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy w/w decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie. Zdaniem Kolegium powyższe oznacza, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie 25 roku życia. Tym samym zarzut odwołania, co do naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. Kolegium uznało za zasadny. W ocenie organu odwoławczego, pomimo błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., zasadnie odmówiono skarżącej przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. SKO podkreśliło, że o ustalenie przedmiotowego świadczenia skarżąca wystąpiła wnioskiem z dnia 14 września 2021 r. W oparciu o przedłożony wniosek oraz załączoną dokumentację, w tym przeprowadzony w dniu 1 października 2021 r. wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania skarżącej ustalono, że wymagająca opieki S. G., legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności dla Powiatu Łódzkiego [...] z dnia 10 sierpnia 2021 r. o niepełnosprawności w stopniu znacznym oraz o potrzebie stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji. Powyższe orzeczenie wydano na czas określony do dnia 31 sierpnia 2023 r. Ponadto ustalono, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, dwójką małoletnich dzieci oraz wymagającą opieki matką. Rodzina skarżącej zamieszkuje w dwupokojowym mieszkaniu, z czego jeden pokój jest zajmowany przez matkę strony. Na dochód rodziny składają się wynagrodzenie męża skarżącej z tytułu stosunku pracy oraz świadczenia wypłacane S. G. z ZUS. Skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna i jak ustalono w toku postępowania, od dnia 5 października 2021 r. nabyła prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika także, iż wymagająca opieki S. G. jest osobą leżącą, cierpi na przewlekłą niewydolność serca, nadciśnienie, cukrzycę oraz chorobę otępienną. Nie ma z nią kontaktu, ma zaniki świadomości, nie poznaje najbliższych osób, nie pamięta imion. Z uwagi na stan zdrowia wymaga pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego, które zapewnia jej skarżąca. Ustalono także, że niepełnosprawna matka skarżącej jest wdową, posiada jeszcze dwójkę dzieci, które nie pomagają w opiece nad matką. Zgodnie z oświadczeniem skarżącej opiekę nad matką sprawuje ona począwszy od lipca 2021 r. Kolegium uznało, że pomimo, iż skarżąca sprawuje bezpośrednią opiekę nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, rezygnując z tego tytułu z aktywności zawodowej, czego organ odwoławczy nie zakwestionował, to – w jego ocenie – istotnym dla sprawy pozostaje okoliczność pobierania przez stronę zasiłku dla bezrobotnych. Kolegium podkreślając, iż świadczenie pielęgnacyjne stanowi rekompensatę za utracone wynagrodzenie, wskazało, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, skarżąca nie utraciła dochodu, a jedynie zmieniła źródło z jakiego dochód ten uzyskuje. Powyższe, w ocenie Kolegium, potwierdza treść art. 17 ust. 6 u.ś.r., z którego wynika, że bez wpływu na ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje posiadanie przez osobę wnioskującą statusu osoby bezrobotnej lub poszukującej pracy. Zdaniem SKO przepis ten nie odnosi się jednak do osób pobierających zasiłek dla bezrobotnych. Ponadto przywołując art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2022 r. poz. 690 – dalej "ustawa o promocji zatrudnienia"), regulującego ustawową definicje osoby bezrobotnej, Kolegium wywiodło, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyklucza możliwość przyznania statusu osoby bezrobotnej, a w konsekwencji stanowi o braku prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że pomimo, iż skarżąca spełnia wszystkie pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, to fakt pobierania przez nią zasiłku dla bezrobotnych uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie jej żądania. Na powyższą decyzję E. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając jej dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 6 u.ś.r., poprzez uznanie, że pobieranie przez nią zasiłku dla bezrobotnych stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi powołanym na wstępie wyrokiem uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz orzekł o kosztach postępowania. Przytaczając brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Sąd wskazał, że w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, że wykładnia zawartej w w/w przepisie przesłanki "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" winna być dokonywana przez pryzmat zasad i wartości wyrażonych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem celu oraz charakteru świadczenia pielęgnacyjnego, którym jest udzielenie przez państwo pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania. Świadczenie pielęgnacyjne ma tym samym zrekompensować jej utratę uzyskiwanego dotychczas, czy też potencjonalnego dochodu. Sąd stwierdził, że osoba ubiegająca się o przyznanie tego świadczenia, w związku z koniecznością sprawowania opieki rezygnuje z faktycznie wykonywanej pracy zarobkowej albo, będąc zdolną do podjęcia pracy zarobkowej, rezygnuje z podjęcia takiej pracy. Sąd podkreślił przy tym, że za osobę niepodejmującą zatrudnienia lub pracy zarobkowej lub rezygnującą z zatrudnienia lub pracy zarobkowej należy również uznać osobę bezrobotną, która nie podejmuje zatrudnienia, co wynika z treści art. 17 ust. 6 u.ś.r. Sąd zaznaczył, że z ustawowej definicji terminu "bezrobotny", uregulowanej w ustawie o promocji zatrudnienia wynika, iż jedną z przesłanek uzyskania statusu osoby bezrobotnej jest pozostawanie w zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy). Wobec tego Sąd stwierdził, że składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, osoba bezrobotna de facto rezygnuje z gotowości do podjęcia zatrudnienia. Dodatkowo Sąd podkreślił, że uregulowanie zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j) ustawy o promocji zatrudnienia definiując pojęcie bezrobotnego wskazuje także, że jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. W ocenie Sądu I instancji z powyższych regulacji wynika, że nie status osoby bezrobotnej – z prawem do zasiłku dla bezrobotnych czy też bez – ma wpływ na możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, a uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma wpływ na status danej osoby jako osoby bezrobotnej. Przy czym Sąd zaznaczył, że powyższe stwierdzenie nie oznacza, iż w przypadku osoby bezrobotnej, sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny można przyjąć automatycznie spełnienie przesłanek o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przepis art. 17 ust. 6 u.ś.r. nie wyłącza bowiem konieczności prowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia, czy niepodejmowanie pracy przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającą jednocześnie status bezrobotnego ma związek ze sprawowaniem opieki. Wobec powyższego w ocenie Sądu uznać należy, iż organy administracji obu instancji odmawiając skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia, z uwagi na fakt pobierania przez nią zasiłku dla bezrobotnego, dokonały błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 6 u.ś.r. Sąd wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie, organy będą zobowiązane do uwzględnienia zaprezentowanej przez Sąd wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 6 u.ś.r., a następnie mając na uwadze dotychczas dokonane ustalenia faktyczne i wywiedzione z nich wnioski, ocenią, czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyło SKO, reprezentowane przez radcę prawnego, zaskarżając go w całości. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym wobec zrzeczenia się prawa do rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię (a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie) polegającą na założeniu, że na gruncie powołanych przepisów możliwe jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej zasiłek dla bezrobotnych, podczas gdy wykładnia celowościowa, systemowa i funkcjonalna tego przepisu przemawia za uznaniem, że brak jest związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy opieką nad matką a niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudniania w sytuacji, gdy taki opiekun po pierwsze z uwagi na istotę zasiłku dla bezrobotnych wykazuje stałą gotowość do podjęcia pracy, a po drugie ma zapewnione z tego tytułu stałe źródło dochodu, co godzi w naturę świadczenia pielęgnacyjnego mającego na celu zrekompensowanie opiekunowi utratę dochodu z powodu niemożności wykonywania pracy z uwagi na konieczny zakres opieki nad osobą niepełnosprawną, b) art. 17 ust. 6 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j) ustawy o promocji zatrudnienia, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż na gruncie powołanego przepisu dla uzyskania uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego irrelewantna prawnie jest okoliczność pobierania przez skarżącą zasiłku dla bezrobotnych, podczas gdy art. 17 ust. 6 u.ś.r odnosi się tylko do sytuacji zarejestrowania opiekuna w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a nie do okoliczności uzyskiwania dochodu w postaci zasiłku dla bezrobotnych, 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2020 r., poz. 329 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i bezzasadne uchylenie decyzji ostatecznej, jak i decyzji ją poprzedzającej z powodu rzekomych naruszeń norm prawa materialnego, podczas gdy nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. art. 17 ust. 6 u.ś.r., a Kolegium dokonało subsumpcji przepisów prawnie relewantnych do ustalonego stanu faktycznego i orzekło o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, b) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., poprzez związanie Kolegium nietrafną oceną prawną i wskazaniami co do dalszego procedowania sprawy, obligując organy do uwzględnienia niewłaściwej wykładni, jaką promuje Sąd I instancji, podczas gdy Kolegium nie uchybiło przepisom materialnym określającym przesłanki świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Natomiast w niniejszej sprawie nie została spełniona przesłanka związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki. Podniesiono, że rejestracja w powiatowym urzędzie pracy wiąże się z określonymi obowiązkami, m. in. stawiennictwa na wezwanie organu, udziałem w różnego rodzaju szkoleniach, a bezrobotny zgłasza gotowość podjęcia pracy w każdym czasie. W ocenie Kolegium kłóci się to ze sprawowaniem opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., która ze swej istoty stanowi przeszkodę w wykonywaniu jakichkolwiek obowiązków pracowniczych. Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, ustawodawca ustalając zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego w art. 17 ust. 5 u.ś.r. celowo wprowadził przesłanki negatywne których wspólnym mianownikiem jest zarówno brak możliwości uzyskiwania świadczeń z innych źródeł, jak i szeroko rozumianego dochodu, które powinno być zrekompensowane opiekunowi na gruncie u.ś.r. W ocenie Kolegium, uzyskiwanie zasiłku dla bezrobotnych należy uznać za dochód rekompensujący bezrobotnemu fakt braku możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że art. 17 ust. 6 u.ś.r. odnosi się tylko do sytuacji zarejestrowania opiekuna w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna a nie do okoliczności uzyskiwania przez niego dochodu w postaci zasiłku dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organu, skarżąca – reprezentowana przez radcę prawnego – wniosła o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie, zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu podniesiono, że gdyby wolą ustawodawcy był zamiar pozbawienia możliwości osób bezrobotnych ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, to zawarłby taki zapis wprost w art. 17 ust. 6 u.ś.r. Wskazano, że osoba bezrobotna będąc z definicji jedynie "gotową do podjęcia zatrudnienia" spełnia obie przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Wskazano także, iż trudno oczekiwać, aby już w dacie składania wniosku o przedmiotowe świadczenie, zainteresowana osoba rezygnowała ze statusu osoby bezrobotnej, pozbawiając się tym samym m.in. ubezpieczenia zdrowotnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Zasadniczo w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego przez błędną wykładnię, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do zasadniczego problemu w niniejszej sprawie, tj. do poprawności dokonanej przez Sąd I instancji wykładni prawa materialnego. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy skarżąca spełnia przesłanki do skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką w sytuacji, gdy pobiera ona zasiłek dla bezrobotnych. Należy wskazać, że przepisy art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a i b u.ś.r. zawierają wykaz świadczeń, których pobieranie przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyklucza jego przyznanie. Wśród tych świadczeń nie znalazł się zasiłek dla bezrobotnych, w związku z czym należy stwierdzić, że pobieranie tego zasiłku nie powoduje, że świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 6 u.ś.r. (przepis ten został dodany przez art. 6 pkt 8 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. zmieniającej ustawę o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 sierpnia 2017 r. ( Dz. U. z 2017 r. poz. 1428) - zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie oznacza to oczywiście, że w przypadku osoby bezrobotnej, sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny można przyjąć automatycznie spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. Innymi słowy, art. 17 ust. 6 u.ś.r. nie wyłącza konieczności prowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia, czy niepodejmowanie pracy przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mającą jednocześnie status bezrobotnego ma związek ze sprawowaniem opieki. Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j) ustawy o promocji zatrudnienia, bezrobotnym jest osoba (...), która nie pobiera, na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Z przepisów tych wywieść zatem należy, że status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych – czy też bez – nie ma wpływu na możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma wpływ na status danej osoby jako osoby bezrobotnej, na co zasadnie wskazał zarówno Sąd I instancji, jak i skarżąca w odpowiedzi na skargę kasacyjną organu. Stosownie zaś do art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, a więc m.in. pobiera świadczenie pielęgnacyjne. Oznacza to, że uzyskanie przez wnioskodawcę będącego osobą bezrobotną z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, świadczenia pielęgnacyjnego, powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej na skutek niespełnienia przesłanek zawartych w definicji osoby bezrobotnej, a zatem także utratę prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Zatem, w przypadku uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę pobierającą zasiłek dla bezrobotnych nie dojdzie do kumulacji pobieranych świadczeń. Wobec powyższego należy stwierdzić, że z uwagi na brzmienie art. 17 ust. 6 u.ś.r., trafne jest stanowisko, iż rejestracja w Urzędzie Pracy, w tym konieczność zgłaszania się do urzędu czy podejmowania szkoleń, nie wyłącza możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie tego świadczenia wymaga jednak ustalenia, że niepodejmowanie zatrudnienia jest związane ze sprawowaną opieką. Takich ustaleń dokonano w niniejszej sprawie – ustalono bowiem, że matka wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym oraz o potrzebie stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością egzystencji. Jest osobą leżącą, cierpi na przewlekłą niewydolność serca, nadciśnienie, cukrzycę oraz chorobę otępienną. Nie ma z nią kontaktu, ma zaniki świadomości, nie poznaje najbliższych osób, nie pamięta imion. Jest wdową, ma jeszcze syna i córkę, którzy nie pomagają w opiece nad nią. Z uwagi na stan zdrowia wymaga pomocy we wszystkich czynnościach życia codziennego, które zapewnia jej córka E. M. Wobec powyższego w okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wnioskodawczyni jako osoba bezrobotna, będąc z definicji jedynie "gotową do zatrudnienia", jak stanowi art. 2 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia, zrezygnowała z tej gotowości, z potencjalnej pracy, którą dopiero mógłby zaproponować jej organ zatrudnienia. Trudno jednak oczekiwać, aby już w dacie składania tego wniosku, zainteresowana zrezygnowała ze statusu osoby bezrobotnej, pozbawiając się tym samym m.in. ubezpieczenia zdrowotnego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego. Tym samym nie zasługują na uwzględnienie wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które w istocie sprowadzały się do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji co do sposobu wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego. Nie można też podzielić stanowiska skarżącego kasacyjnie SKO, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Na tej podstawie można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Ewentualna wadliwość argumentacji, bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu, niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego w niniejszej sprawie wyroku zawiera wymagane elementy i sporządzone zostało w sposób umożliwiający przeprowadzenie kontroli instancyjnej. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu, a skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., w zw. z art. 182 § 2 i 3 orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło