II SA/Gl 1689/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Krzysztof Nowak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2022 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...]. Po rozpatrzeniu wniosku E. Z. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia 29 września 2021 r. nr [...] odmówił stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad małoletnim synem. Jak wskazał organ syn strony został zaliczony do osób niepełnosprawnych. Wymaga on konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednakże wnioskująca jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę – obecnie przebywa na dodatkowym urlopie wychowawczym. Jednakże w ocenie organu okoliczność uniemożliwia przyznanie świadczenia. Odwołanie od tej decyzji złożyła jej adresatka. Wskazała, że jest (od 2004 r.) zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Obecnie przebywa jednak na dodatkowym urlopie wychowawczym. Nie pobiera więc żadnego wynagrodzenia. Obecnie pobiera jedynie zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na dwoje niepełnosprawnych dzieci. Jej mąż, ojciec dzieci, w 2017 r. zginął w wypadku samochodowym. Odwołująca przytoczyła również orzecznictwo sądów administracyjnych uzasadniających tezę, że świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane również w trakcie urlopu wychowawczego. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane osobie, która rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Odwołująca się nie zrezygnowała zaś z zatrudnienia. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła jej adresatka. Domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji i przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego podniosła argumentację tożsamą z tą wskazaną wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615) świadczenie pielęgnacyjne przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga zatem ustalenia czy korzystanie z urlopu wychowawczego oznacza rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności z określonymi wskazaniami. Skarżąca znajduje się bowiem w takiej sytuacji, a organy powołując się na literalne brzmienie powyższego przepisu odmówiły jej prawa do przedmiotowego świadczenia. Świadczenie, o którym mowa w art. 17 ust. 1 to instrument wspomagający finansowo osoby, które przez obowiązki wynikające z opiekowania się biskim niepełnosprawnym faktycznie tracą środki do życia. Najczęściej jest to spowodowane niemożnością podjęcia zatrudnienia lub koniecznością rezygnacji z niego. Ale nie musi być tak zawsze. Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy po urodzeniu niepełnosprawnego dziecka, matka korzysta z urlopu wychowawczego z powodu konieczności sprawowania nad nim stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień w procesie leczenia i rehabilitacji dziecka, taki stan rzeczy jest w skutkach prawnych równoznaczny z niepodjęciem lub rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Gdyby nie choroba dziecka (niepełnosprawność), skarżąca mogłaby powrócić do pracy po wykorzystaniu świadczeń z tytułu urodzenia. Inny jest bowiem zakres opieki nad zdrowym dzieckiem, które może korzystać z opieki w żłobku lub innej placówce i nie uniemożliwia matce powrotu do pracy. Inaczej przedstawia się zaś sytuacja w przypadku dziecka niepełnosprawnego z określonymi wskazaniami. Konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym uniemożliwia wykonywanie pracy zarobkowej. Korzystając z urlopu wychowawczego, matka dziecka niepełnosprawnego spełnia zatem przesłankę w postaci niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Wniosek taki należy wyprowadzić z treści art. 3 pkt 22 ustawy. Przepis ten definiuje powyższe pojęcia. Zatrudnienie lub inna praca zarobkowa to wykonywanie pracy m.in. na podstawie stosunku pracy. Uzyskanie prawa do urlopu wychowawczego oznacza zaś utratę dochodu (art. 3 pkt 23), analogicznie jak utrata zatrudnienia. Skoro skutki te zrównano, osoba korzystająca z urlopu wychowawczego winna być traktowana jak osoba rezygnująca z zatrudnienia. Z tych względów zaskarżona decyzja jako wydana z naruszeniem art. 17 ust. 1 i art. 3 pkt 22 ustawy, podlegała uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu.