I SA/Wa 2677/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. G., H. G., S. S. i W. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Decyzją z [...] września 2021 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako organ/minister) działając na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 roku o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491, dalej jako ustawa) uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia Starostwa Powiatowego [...] z [...] maja 1950 r. nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w miejscowości K. (obecnie K.) w części dotyczącej nieruchomości będących własnością A. G. (pkt 39 orzeczenia) i umorzył w całości postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że postępowanie nadzorcze zostało zainicjowane wnioskiem z 28 lutego 2018 r., który wpłynął do organu 6 marca 2018 r. Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy – która weszła w życie z dniem 16 września 2021 r. – postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy umarza się z mocy prawa. W następnej kolejności minister wskazał, że nie zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru, ani dowód ogłoszenia orzeczenia z [...] maja 1950 r. Orzeczenie to zawiera jednak informację, że będzie doręczone w trybie rozporządzenia Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z 15 lipca 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejściu na własność państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR (Dz.U nr 37, poz. 271). Rozporządzenie powyższe przewidywało, że orzeczenie będzie ogłoszone w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz wywieszone równocześnie w lokalu urzędowym organu i w lokalu zarządu gminy, w której mienie jest położone, przy czym za datę doręczenia orzeczenia uważa się dzień trzydziesty, następujący po dniu wydania dziennika urzędowego w którym nastąpiło ogłoszenie orzeczenia. Orzeczenie o przejęciu mienia opuszczonego w K. zostało ogłoszone w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z 1950r. nr 17 poz. 332. Biorąc pod uwagę datę wydania tego dziennika należy przyjąć, że doręczenie nastąpiło najpóźniej we wrześniu 1950 r. Mając to na uwadze minister uznał, że wszczęcie postępowania nieważnościowego nastąpiło po upływie trzydziestu lat od doręczenia kwestionowanego orzeczenia, przez co postępowanie to podlega umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. W skardze na ww. decyzję J. G., H. G., S. S. i W. G. (dalej jako skarżący) zarzucili organowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżących w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania podczas gdy w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jako naruszająca zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom dochodzenie przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w całości i o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z jednoznacznym brzmieniem art. 2 ust. 2 ustawy, postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Ww. ustawa weszła w życie 16 września 2021 r. Postępowanie nadzorcze było prowadzone w kontrolowanej sprawie kilkadziesiąt lat (ponad pół wieku) po dacie nadzorowanej decyzji i w dacie wejścia w życie ustawy znajdowało się na etapie postępowania odwoławczego. Organ przyjął, że przy zachowaniu wszelkich procedur doręczenie orzeczenia z [...] maja 1950 r. nastąpiło najpóźniej we wrześniu 1950 r., okoliczność ta nie budzi żadnych wątpliwości i nie była kwestionowana w postępowaniu. W takiej sytuacji oczywistym staje się fakt, że wniosek inicjujący postępowanie nadzorcze, który wpłynął do organu 6 marca 2018 r., złożony został po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia orzeczenia z [...] maja 1950 r. (w istocie po upływie ponad sześćdziesięciu siedmiu lat). Zgodnie zatem z jednoznacznym brzmieniem art. 2 ust. 2 ustawy postępowanie wszczęte powyższym wnioskiem z dniem [...] września 2021 roku uległo umorzeniu z mocy prawa, a zaskarżona decyzja jedynie materializuje skutek jaki nastąpił z mocy ustawy. Przed wejściem w życie ustawy, czyli przed 16 września 2021 r. art. 156 § 2 kpa określał 10 letni termin przedawnienia przy czym nie określał żadnego terminu na ewentualne stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Przepis ten miał następujące brzmienie: nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne, natomiast regulacja zawarta obecnie w art. 158 § 3 kpa w całości została wprowadzona ustawą zmieniającą. W kontrolowanej sprawie postępowanie administracyjne zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy, a zmiana stanu prawnego nastąpiła w toku postępowania. Wg art. 2 ustawy do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy kpa w brzmieniu nadanym ustawą (ust. 1). Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (ust. 2). Z powyższej regulacji wynika zatem, że z dniem wejścia w życie przepisów ustawy, do pozostających w toku postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji organ administracyjny stosuje przepisy kpa z uwzględnieniem zmian wprowadzonych tą ustawą, natomiast postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji z mocy prawa podlegają umorzeniu. Konstrukcja ww. regulacji oznacza zmianę prawa w toku postępowania, co nie stanowi okoliczności szczególnej i jest stosowane przez ustawodawcę w wielu aktach prawnych. W tej sytuacji zadaniem organu prowadzącego postępowanie w sprawie twierdzenia nieważności decyzji jest zbadanie jedynie przesłanki upływu czasu, co w tej sprawie nie budziło żadnych wątpliwości. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji. W wielu procedurach terminy "przedawnienia" roszczeń, np. te określone czy to w kodeksie cywilnym czy to w kodeksie karnym – pozostają o wiele krótsze niż wynika to z kwestionowanej w skardze regulacji. Ponadto nowelizacja art. 156 i art. 158 § 3 kpa stanowiła dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. (sygn. akt P 46/13), w którym Trybunał stwierdził niekonstytucyjność art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza on dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. W tych okolicznościach nie było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy nadzorczej. Skutkowało to oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ppsa.