III SA/Po 325/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-09-05
Skład orzekający: Ireneusz Fornalik, Mirella Ławniczak, Marek Sachajko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wynajmujący lokal, w którym zainstalowano automaty do gier hazardowych, może być uznany za podmiot urządzający gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, jeśli jego rola ogranicza się do udostępnienia lokalu i zapewnienia jego podstawowego funkcjonowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej nie wykazały w sposób wystarczający, że skarżący, będący wynajmującym lokal, aktywnie uczestniczył w procesie urządzania gier hazardowych. Samo zawarcie umowy najmu i zapewnienie podstawowych warunków funkcjonowania lokalu, takich jak dostęp do prądu czy ochrona, nie jest równoznaczne z byciem "urządzającym gry" w rozumieniu ustawy. Konieczne jest wykazanie aktywnego udziału w organizacji, prowadzeniu, obsłudze automatów lub czerpaniu zysków z gier, wykraczających poza czynsz najmu.Stan faktyczny
Funkcjonariusze celni stwierdzili obecność automatów do gier hazardowych w lokalu należącym do Ł. G. Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył Ł. G. karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił organom naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że nie jest podmiotem urządzającym gry, a jedynie wynajmującym lokal podmiotom, które je eksploatują. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. Zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2018 roku przy udziale sprawy ze skargi Ł. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] marca 2018r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] stycznia 2017. nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu na rzecz strony skarżącej kwotę [...]- (cztery tysiące sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
W dniu [...] października 2015 r. w toku czynności kontrolnych funkcjonariusze celni Urzędu Celnego w [...] ustalili, że w lokalu: [...], należącym do Ł. G. (dalej jako "skarżący"), znajdują się urządzenia o nazwie Black Horse, Max Cash oraz Hot Spot Platinum. Urządzenia te były włączone do sieci elektrycznej. Przy urządzeniu Hot Spot Platinum stwierdzono obecność gracza. W drodze eksperymentu ustalono, że gry oferowane na urządzeniach są grami na automatach w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612 z późn. zm., dalej jako u.g.h.), urządzanymi z naruszeniem przepisów tej ustawy.
Naczelnik Urzędu Celnego w [...] postanowieniem z [...] listopada 2016 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe wobec Ł. G. w sprawie urządzania gier poza kasynem gry na trzech ww. automatach. W toku postępowania organ zgromadził materiał dowodowy w postaci umowy najmu części lokalu z dnia [...] września 2015 r., protokołu przeszukania, protokołu oględzin i protokołu przesłuchania skarżącego - z [...] października 2015 r. i
Z umowy najmu części powierzchni lokalu, zawartej w dniu [...] września 2015 r. pomiędzy skarżącym a [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej jako "spółka") wynika, że spółka, jako najemca, będzie użytkowała część lokalu, o powierzchni 3 m2, w celu eksploatowania urządzeń elektronicznych służących uatrakcyjnieniu funkcjonowania lokalu. Spółka zobowiązała się płacić wynajmującemu roczny czynsz najmu za udostępnioną powierzchnię w lokalu w wysokości [...] zł netto. Skarżący zobowiązał się, że klienci lokalu będą mieli swobodny dostęp do urządzeń elektronicznych w godzinach otwarcia lokalu, do ochrony urządzeń przed ich uszkodzeniem czy dewastacją, zapewnienia najemcy dostępu do energii elektrycznej celem zasilania urządzeń, zapewnienia swobodnego dostępu do urządzeń wskazanym przez najemcę pracownikom lub służbom serwisowym najemcy, celem zapewnienia niezakłóconego i bezawaryjnego funkcjonowania urządzeń, niezwłocznego informowania najemcy o wszelkich nieprawidłowościach w funkcjonowaniu urządzeń jak również do niezwłocznego usuwania zgłoszonych awarii (§ 2 ww. umowy).
Naczelnik Urzędu Celnego w [...] decyzją z [...] stycznia 2017 r. nr [...], wskazując na art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 z późn. zm., dalej jako O.p.) w związku z art. 2 ust. 3 i ust. 5, art. 89 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i ust. 2, art. 91 u.g.h. wymierzył stronie karę pieniężną z tytułu urządzania gier na ww. trzech automatach poza kasynem gry, po 12 000 zł, łącznie 36 000 zł.
Od powyższej decyzji skarżący, zastępowany przez zawodowego pełnomocnika, złożył odwołanie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...], wskazując na art. 233 § 1 O.p. w związku z art. 2 ust. 3-5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym na dzień przeprowadzenia kontroli, art. 208 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ wskazał i omówił w uzasadnieniu decyzji podstawy normatywne wydanej decyzji. Organ wskazał, że na przedmiotowych automatach przeprowadzono eksperyment, którego szczegółowy opis został zawarty w protokole kontroli. Organ podkreślił, że w wyniku eksperymentu ustalono, że aby móc zagrać na automatach, trzeba dokonać ich zasilenia środkami pieniężnymi. W wyniku przeprowadzonego eksperymentu stwierdzono, że gry rozgrywane na przedmiotowych automatach zawierają element losowości oraz urządzane są o wygrane pieniężne. Na przedmiotowych automatach możliwe było osiągnięcie wygranej w postaci punktów kredytowych, które grający mógł wykorzystać do dalszych gier, bez konieczności zasilania urządzeń środkami finansowymi.
Dalej organ wskazał, że zgoda skarżącego na zainstalowanie "trzech automatów do gier hazardowych" w lokalu, do którego posiadał tytuł prawny, miała bezpośredni wpływ na ich udostępnienie graczom. Organ ocenił, że zobowiązanie się skarżącego do "niezwłocznego informowania Najemcy o wszelkich dostrzeżonych utrudnieniach i zakłóceniach w urządzeniach elektronicznych, w tym ingerencji osób trzecich", oznacza konieczność sprawowania stałego nadzoru nad zainstalowanymi urządzeniami. Zdaniem organu postanowienia umowy wykraczają poza standardowe regulacje najmu części lokalu, które w istocie stanowią o aktywności odwołującego ukierunkowanej na urządzanie gier z wykorzystaniem własnych zasobów w postaci regularnie otwieranego lokalu w którym były włączone przedmiotowe automaty. Organ podsumował, że łączący skarżącego z najemcą stosunek zobowiązaniowy rozumieć należy jako umowę mieszaną, zawierającą elementy typowe dla umowy dzierżawy lokalu oraz elementy wskazujące na świadczenie usług, które łącznie wskazują na podjęcie przez strony tej umowy wspólnego przedsięwzięcia, jakim było urządzanie gier hazardowych na automatach. Organ przyjął, że celem tej umowy było podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego polegającego na połączeniu składników majątkowych, jakimi dysponowały strony tej umowy (lokal użytkowy wynajmującego i automaty do gier najemcy). Składniki te dopiero wspólnie umożliwiały uruchomienie gier na automatach w sposób dostępny dla ogółu, a więc urządzanie gier w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Ł. G., zastępowany przez tego samego zawodowego pełnomocnika, wniósł skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 89 ust 1 pkt 2 u.g.h. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na objęciu skarżącego dyspozycją ww. przepisu, pomimo że jako podmiot nieposiadający statusu "osoby urządzającej gry na automatach" nie jest adresatem normy prawnej z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że podmiotem urządzającym ww. gry na spornych automatach był inny podmiot, przy jednoczesnym braku dowodów, które uzasadniałyby traktowanie skarżącego jako urządzającego lub choćby współurządzającego gry na kontrolowanych automatach. Pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie obu decyzji wydanych w sprawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wskazaną w uzasadnieniu decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, określanej dalej "P.p.s.a.") w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi prawidłowość przyjęcia przez organy administracji publicznej, że skarżący dopuścił się czynu polegającego na urządzaniu gier na automacie poza kasynem gry - w aspekcie przepisów u.g.h.
Kontrolując zaskarżoną decyzję jak również całe postępowanie administracyjne Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie ponieważ zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd wskazuje, że punktem wyjścia dla analizy reguł postępowania jest – biorąc pod uwagę sankcjonujący charakter norm prawnych, które mogą mieć zastosowanie w niniejszej sprawie oraz możliwość zastosowania przez organy istotnej dolegliwości finansowej - zasada wyrażona w art. 120 O.p., zgodnie z którą organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, stanowiąca konkretyzację normy konstytucyjnej zawartej w art. 7 Konstytucji RP. Należy podkreślić, że w myśl art. 187 § 1 O.p. organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepisy te stanowią konkretyzację zasady prawdy materialnej, przewidzianej w art. 122 O.p., przez wprowadzenie dyrektywy zupełności postępowania dowodowego. To bowiem organ podatkowy zabiega w postępowaniu o udowodnienie każdego faktu za pomocą wszystkich dostępnych środków i źródeł dowodowych aby wydać orzeczenie kończące postępowanie w sprawie. Zgodnie z art. 191 O.p. organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W polskiej procedurze podatkowej obowiązuje, wobec uregulowania wynikającego z art. 122 i art. 191 O.p., zasada swobodnej oceny dowodów, polegająca na pozostawieniu organom prowadzącym postępowanie swobody w ocenie materiału dowodowego i samodzielności w ocenie wagi oraz mocy poszczególnych dowodów. Ocena przydatności danego dowodu dla ustalenia stanu faktycznego sprawy jest weryfikowana wyłącznie wskazaniami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 1212/11, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach na stronie internetowej NSA, dalej jako CBOSA). Na mocy art. 180 § 1 O.p., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Dla realizacji odpowiedzialności administracyjnej za popełnienie deliktu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry istotna jest okoliczność, że w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. ustawodawca operuje pojęciem "urządzającego gry". Tego rodzaju zabieg służący identyfikacji sprawcy naruszenia prowadzi do wniosku, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry – i to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której jak to wynika z art. 6 ust. 4 u.g.h. nie może uzyskać ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna nie mająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Z powyższego wynika, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Stwierdzić zatem należy, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry podlegać będzie karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, według którego wyrażenie "urządzanie gier" należy rozumieć szeroko. Sięgając do wykładni językowej wskazać trzeba, że pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981) urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie, itp. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 tej ustawy to każdy podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje nie tylko fizyczne jej prowadzenie ale także inne działania, polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu i ewentualnie jego szkolenie. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył (tj. podejmował działania) w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. wyrok WSA w Poznaniu z 22 czerwca 2016 r., I SA/Po 402/15; wyrok WSA w Rzeszowie z 31 maja 2015 r., II SA/Rz 1094/15; wyrok WSA w Szczecinie z 3 września 2015 r., II SA/Sz 439/15, CBOSA).
Czyniąc ustalenia faktyczne w powyższym zakresie w ramach kontrolowanej sprawy organ I instancji ograniczył się przede wszystkim do interpretacji treści umowy, która wiązała skarżącego ze spółką (tj. umowy najmu części powierzchni lokalu zawartej dnia 1 września 2015 r.). Sąd wskazuje, że w świetle ustalonego przez organy stanu faktycznego – w aspekcie dowodowym – brak jest wykazania aktywnej roli skarżącego w urządzaniu gier na przedmiotowych automatach. Sąd podziela dość oczywisty argument organu II instancji, że zgoda skarżącego na zainstalowanie przedmiotowych automatów do gry miała bezpośredni wpływ na ich udostępnienie graczom. Co samo w sobie nie oznacza, że to skarżący stał się urządzającym gry. Dla zrealizowania zamierzenia – działalności w zakresie gier na automatach, objętych zakresem normowania, dojść może w wyniku zaangażowania i współdziałania więcej niż jednego podmiotu. Nie może to jednak oznaczać automatyzmu, skutkującego uznaniem, że podmioty które w tym procederze uczestniczą w jakimkolwiek zakresie, objęte są automatycznie dyspozycją art. 89 ust. 1 u.g.h., jako "urządzający gry".
Organy w toku postępowania nie ustaliły w kategoriach dowodowych, czy skarżący wykonywał aktywnie jakiekolwiek czynności, które nie wynikały z cywilnej umowy wiążącej jej strony, a pozwalałyby uznać tę osobę za podmiot urządzający grę w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 7 czerwca 2017 r., II GSK 5336/16 (CBOSA) wskazujące, że konieczne jest poczynienie ustaleń w kwestii zakresu obowiązków spoczywających na podmiocie udostępniającym lokal, które wskazywałyby na czynne uczestnictwo w urządzaniu gier, a także pobieranie zysków z tej działalności, wykraczających jednak ponad sam czynsz, a wskazujących na partycypowanie w zysku z urządzanych gier. Ustalenie udziału w zyskach z gry hazardowej czyni bowiem partycypującego zainteresowanym nie tylko tym, aby gry były urządzane, ale również skalą tych gier, co przecież przekłada się na wysokość uzyskiwanego zysku. W interesie takiej osoby jest więc zachęcanie do rozegrania gry, a co za tym idzie wyjaśnianie jej zasad grającym oraz udzielanie wszelkiej pomocy w tym zakresie. NSA podkreślił, że inaczej przedstawia się sytuacja podmiotu, który bez względu na to czy gry na automacie się odbywają czy też nie, otrzymuje stałe kwoty, bynajmniej nie związane z samym urządzaniem gier, lecz udostępnieniem na ten cel lokalu. Podzielając powyższy pogląd Sąd stwierdza, że zobowiązanie umowne skarżącego do niezwłocznego informowania spółki o wszelkich dostrzeżonych utrudnieniach i zakłóceniach w tych urządzeniach, w tym ingerencji osób trzecich – wbrew wywodom organu - nie musi oznaczać sprawowania stałego nadzoru na zainstalowanymi urządzeniami. Tym bardziej, że analizowany obowiązek skarżącego nie został powiązany z wysokością zysków. Ponadto obowiązki w tym zakresie związane są z prawidłową realizacją umowy najmu.
Tutejszy Sąd w pełni podziela pogląd, że istnienie możliwości karania więcej niż jednego podmiotu za urządzanie gier na automatach nie oznacza, iż organy mogą w sposób automatyczny i dowolny rozszerzać krąg podmiotów, które można obciążyć sankcją. (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt II GSK 1474/117). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zwraca się uwagę, że w celu ustalenia odpowiedzialności istotne jest przypisanie konkretnym podmiotom cechy "urządzającego gry na automatach". Istniejące powiązanie określonych podmiotów np. urządzającego gry na automacie w lokalu i wynajmującego lokal nie świadczy jeszcze o tym, iż te podmioty również urządzają gry na automacie. Granica ocen w tego rodzaju sytuacjach powinna uwzględniać złożoność sytuacji faktycznych i rzeczywiste powiązania istniejące pomiędzy podmiotami. Tak więc konieczne jest ustalenie, że podmioty te działały wspólnie i w porozumieniu, tj. zawarły umowę o współdziałanie, zakładającą pomiędzy uczestnikami przedsięwzięcia podział ról, odnoszący się do istotnych elementów przedsięwzięcia, polegającego na nielegalnym urządzaniu gier hazardowych, bądź choćby realizowały owo współdziałanie w sposób faktyczny, wskazując na istnienie takiego porozumienia (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2016 r. II GSK 2736/16, a także wyroki: WSA w Szczecinie z dnia 22 grudnia 2016 r. II SA/Sz 1355/15 i WSA w Rzeszowie z dnia 11 października 2016 r. II SA/Rz 293/16; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd wskazuje, że w kontrolowanej sprawie organy nie przeprowadziły w całości postępowania dowodowego jak również nie dokonały kompleksowej oceny zachowania skarżącego z uwzględnieniem całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organy w toku postępowania nie ustaliły, czy skarżący wykonywał aktywnie jakiekolwiek czynności, które pozwalałyby uznać tę osobę za podmiot urządzający grę w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Takich ustaleń nie sposób poczynić na podstawie zebranego w sprawie przez organy materiału dowodowego. Nie wynika to przede wszystkim z umowy najmu powierzchni użytkowej z dnia [...] września 2015 r., zawartej pomiędzy skarżącym (jako podmiotem wynajmującym), a [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (jako najemcą), a to w aspekcie materiałów dowodowych uzyskanych w postępowaniu administracyjnym.
Zdaniem Sądu organ w błędny sposób przyjął, że zawarcie umowy najmu powierzchni jest równoznaczne z urządzaniem gier na automatach poza kasynem gry. Regularne otwieranie lokalu, w którym znajdowały się przedmiotowe automaty, zapewnienie swobodnego dostępu do urządzeń, ochrona urządzeń przed dewastacją czy uszkodzeniem, zapewnienie dostępu do prądu nie oznacza, że skarżący – realizując postanowienia umowy najmu – jest podmiotem, który w rozumieniu ustawy urządza gry hazardowe.
Podkreślić należy, iż organy administracji publicznej nie dokonały pełnej weryfikacji ww. umowy z dowodem chociażby z zeznań strony. Organ I instancji - w aspekcie uznania strony skarżącej jako urządzającej grę – oparł swoją decyzję wyłącznie na treści umowy najmu. Organ ten dokonał oceny zachowania skarżącego, a to w aspekcie podmiotu urządzającego gry spełniającego normatywne przesłanki zawarte w ustawie o grach hazardowych, na podstawie wyłącznie ww. dowodu. Przejawem tego uznania, jest twierdzenie zawarte nie tylko w uzasadnieniu decyzji organu I instancji (k. 52-52 v. akt administracyjnych) ale także w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego (k. 74 v. - 75 akt administracyjnych), wskazujące, że poprzez zawarcie i realizację umowy najmu skarżący zapewnił warunki do eksploatacji urządzeń. Wskazane też zostało, że skarżący realizował wspólne przedsięwzięcie poprzez wynajmowanie części lokalu, które - zdaniem organu II instancji - stanowiło umowę o charakterze mieszanym w celu wspólnego przedsięwzięcia jakim było urządzanie gier hazardowych na automatach.
Podkreślić także należy – dokonując judykacyjnej kontroli prawidłowości postępowania administracyjnego - że organ odwoławczy dokonał także - w uzasadnieniu decyzji – analizy materiału dowodowego w postaci dowodu, przeprowadzonego w toku postępowania w trybie procedury karnej, z przesłuchania adresata decyzji – Ł. G. (występującego w postępowaniu karnym w charakterze świadka). Skarżący w zeznaniach tych wskazał (a okoliczność ta została poddana analizie przez organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji na k. 74 v. -75 akt administracyjnych) m.in. że nie posada żadnych obowiązków związanych z automatami, poza obowiązkiem włączania do prądu tychże urządzeń. Organ na podstawie przyznanego przez skarżącego w trakcie przesłuchania faktu wskazującego, że skarżący grał na jednym z automatów stwierdził, że także na podstawie tego środka dowodowego można uznać Ł. G. za podmiot urządzający gry na automatach.
Zdaniem Sądu organy wykazały w niniejszym postępowaniu wyłącznie okoliczność zawarcia umowy najmu powierzchni, nie wykazały natomiast, że skarżący jest osobą urządzającą gry hazardowe, a w konsekwencji, że zaistniały podstawy normatywne do objęcia tej osoby zakresem normowania i zastosowania sankcjonujących przepisów ustawy o grach hazardowych. Wskazówką w zakresie badania przesłanki "podmiotu urządzającego gry na automatach" może być dla organów także pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 czerwca 2017 r. (sygn. akt II GSK 5336/16). Sąd ten wskazał, że warunkiem przypisania odpowiedzialności administracyjnoprawnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z zasadniczo komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. NSA zaakcentował w ww. orzeczeniu, że tego rodzaju czynności muszą być wynikiem uprzedniego porozumienia i podziału ról pomiędzy współuczestnikami procederu nielegalnego urządzania gier na automatach poza kasynem gry.
W ocenie Sądu, za przedwczesne uznać należy przypisanie skarżącemu przez organy orzekające w sprawie przymiotu "urządzającego gry", jako podmiotu podlegającego karze pieniężnej w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, organy zobowiązane będą – uwzględniając przedstawione powyżej uwagi – przeprowadzić postępowanie dowodowe, w ramach którego dokonają ponownie pełnej analizy materiału zgromadzonego w sprawie, m.in. umowy najmu powierzchni użytkowej czy też przesłuchania strony skarżącej. Organy dokonają oceny stanu faktycznego w sposób wszechstronny - tj. z uwzględnieniem wszystkich okoliczności stwierdzonych w toku kontroli, a w razie konieczności - także po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego i umożliwieniu skarżącemu skorzystania z procesowego uprawnienia strony skarżącej w postaci przeprowadzenia dowodu z jej przesłuchania w tym postępowaniu. Organy ustalając, czy skarżącego można uznać za osobę urządzającą gry hazardowe zobowiązane są wskazać także jakie konkretnie czynności wykonywał skarżący w zakresie związanym z automatami do gier, a które to czynności pozwalają na uznanie, że podlega on administracyjnej karze pieniężnej jako podmiot urządzający gry. Te wszystkie ww. elementy wraz z ich oceną prawną powinny zostać zawarte w uzasadnieniu decyzji, tak by uzasadnienie to spełniało wymogi normatywne wskazane w art. 210 § 1 - 4 O.p. Organy ponownie rozpoznając sprawę zobowiązane będą uwzględnić powyższe wytyczne, jak również elementy pojęcia "urządzający gry" wynikający z przepisów prawa, ww. rozważań Sądu, jak i ww. elementów tego pojęcia wskazanych w procesie stosowania prawa przez Naczelny Sąd Administracyjny i wojewódzkie sądy administracyjne. W szczególności organ zobowiązany będzie przeprowadzić, jak już wyżej zostało wskazane, postępowanie dowodowe – z zachowaniem wymogów wynikających m.in. z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. – co do roli skarżącego przy urządzaniu gier na automatach, a następnie podejmie próbę ustalenia, czy rola skarżącego obejmowała również aktywność inną niż aktywność wynikająca z realizacji umowy najmu zawartej ze spółką, która to aktywność będzie mogła - zdaniem organu – stanowić podstawę do uznania zachowania skarżącego jako spełniającego normatywne przesłanki zawarte w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "c" P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania, na podstawie art. 200 P.p.s.a., Sąd postanowił jak w pkt 2 sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło