II SA/Wa 124/20
WyrokWSA w Warszawie2020-10-29
Skład orzekający: Joanna Kube, Sławomir Fularski, Joanna Kruszewska-Grońska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji (ważny interes służby) jest uzasadnione w sytuacji, gdy policjant został utrwalony na monitoringu w stanie wskazującym na spożycie alkoholu, mimo braku formalnego badania na jego obecność?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zwolnienie policjanta ze służby z powodu ważnego interesu służby było uzasadnione, nawet jeśli nie przeprowadzono formalnego badania na obecność alkoholu. Zachowanie policjanta utrwalone na monitoringu, wskazujące na spożycie alkoholu i niemożność samodzielnego poruszania się, naruszyło zasady etyki zawodowej i podważyło jego nieposzlakowaną opinię, co jest sprzeczne z ważnym interesem służby. Utrata autorytetu i negatywny wpływ na wizerunek Policji uzasadniają takie działanie.Stan faktyczny
Policjant D. F. został utrwalony na monitoringu w stanie wskazującym na spożycie alkoholu, co skutkowało wnioskiem o zwolnienie go ze służby na podstawie ważnego interesu służby. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję o zwolnieniu, uznając, że zachowanie policjanta naruszało zasady etyki i podważało jego nieposzlakowaną opinię. Policjant zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak wystarczających dowodów i naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 października 2020 r. sprawy ze skargi D. F. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę
Komendant Główny Policji (dalej: "organ drugiej instancji", "organ odwoławczy"), po rozpoznaniu odwołania, rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. o zwolnieniu D. F. ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 2019 r., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 i art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r. poz. 161, z późn. zm.) oraz art. 108 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.; dalej: "k.p.a.").
Decyzji tej, na podstawie na 108 § 1 k.p.a., został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Jak wynika z ustaleń organu, w dniu [...] lipca 2019 r. do Wydziału Kadr i Szkolenia Komendy Wojewódzkiej Policji w [...] wpłynął wniosek Komendanta Miejskiego Policji w [...] (dalej: "KMP") o zwolnienie ze służby w Policji [...] D. F. (dalej: "skarżący"), [...] Wydziału - Sztab Policji Komendy Miejskiej Policji w [...], delegowanego z urzędu do pełnienia obowiązków służbowych na stanowisku [...] Wydziału Prewencji Komisariatu Policji w [...] Komendy Miejskiej Policji w [...]. Jako podstawę prawną tego wniosku podano art. 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji. W motywach faktycznych wniosku wskazano na zdarzenie, które miało miejsce [...] lipca 2019 r. na terenie Komisariatu Policji [...] Komendy Miejskiej Policji w [...]. W ramach prowadzonych czynności wyjaśniających w sprawie upadku [...] Wydziału - Sztab Policji Komendy Miejskiej Policji w [...] w korytarzu budynku Komisariatu Policji [...] i doznania przez niego obrażeń ciała, skutkujących hospitalizacją, dokonano m. in. analizy zabezpieczonego zapisu monitoringu Komendy Miejskiej Policji w [...] z dnia [...] lipca 2019 r.
Na jednej z kamer - rejestrującej hol Komendy Miejskiej Policji w [...] przed bramką obrotową tzw. triodem - widać jak o godz. 16:34/16:35 z obiektu Policji wyprowadzony jest [...] D. F. przez dwóch innych funkcjonariuszy Policji, trzymany z obu stron pod ramię. Sposób poruszania się wyprowadzanego policjanta wskazuje na stan po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Pomoc ww. policjantowi była niezbędna, co potwierdza materiał wideo. Z jego zapisu wynika, że [...] D. R. - ówczesny [...] Komisariatu Policji [...] - w holu Komendy Miejskiej Policji w [...], przy użyciu karty dostępowej przekracza, jako pierwsza bramkę obrotowa - tripoda, a następnie odpina jedną stronę folii zabezpieczającej wejście boczne przy tripodzie, umożliwiając tym przejście wyżej wymienionym dwóm policjantom, wyprowadzającym funkcjonariusza [...] D. F.
Dalej [...] D. R. przy użyciu karty dostępowej otwiera drzwi przejściowe, wychodzące na teren Komisariatu Policji [...] ułatwiając w ten sposób ww. policjantom przejście. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego skutkowała tym, że Komendant Miejski Policji w [...] w dniu [...] lipca 2019 r., działając na podstawie art. 134i ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o Policji, wszczął przeciwko wymienionemu policjantowi postępowanie dyscyplinarne.
Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2019 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] wszczął natomiast postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji.
W dniu [...] sierpnia 2019 r. KWP wystąpił do Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa [...] z wnioskiem o wydanie opinii w przedmiocie zwolnienia ze służby skarżącego w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 43 ust. 3 ustawy o Policji.
W odpowiedzi Prezydium Zarządu ww. Związku przedłożyło uchwałę z [...] sierpnia 2019 r. nr [...], w której odmówiono zgody na zwolnienie skarżącego ze służby w Policji we wskazanym trybie.
W uzasadnieniu rozkazu personalnego nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. Komendant Główny Policji wskazał, że zgodnie z przepisem art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Jest to jedyne i wyłączne kryterium, do wykazania którego zobowiązany jest organ administracyjny prowadzący postępowanie na tej podstawie zwolnieniowej.
W rozpatrywanej sprawie istota rozstrzygnięcia sprowadza się zatem do wyjaśnienia i oceny, czy w obecnym stanie faktycznym pozostawienie D. F. w służbie narusza jej ważny interes.
Przedmiotem tego postępowania nie jest wyłącznie przebywanie przez D. F. na terenie jednostki Policji w stanie wskazującym na spożycie przez niego alkoholu lub innego środka działającego podobnie do alkoholu, chociaż czyn ten ma istotne znaczenie w kontekście spełnienia przesłanki wynikającej z przepisu art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, ale także uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego przewinienia dyscyplinarnego. Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie należy brać pod uwagę wszelkie okoliczności towarzyszące zdarzeniu (i to zarówno te, które nastąpiły w związku z nim, jak i te które wystąpiły po nim), a w szczególności zachowanie policjanta na terenie jednostki Policji, w której pełnił służbę, w dniu zdarzenia oraz jego postawa. Organ prowadzący to postępowanie nie bada czy w istocie czyn ten (przewinienie dyscyplinarne) został popełniony, a także czy w wyniku jego popełnienia policjant może pełnić dalej służbę, ale czy okoliczności, stanowiące pewien ciąg zdarzeń (zależnych oraz niezależnych od woli skarżącego), spowodowały konieczność wykluczenia tego policjanta z szeregów formacji policyjnej, z uwagi na "ważny interes służby". Zatem punktem odniesienia tego postępowania nie jest wyłącznie sam policjant, ale przede wszystkim dobro formacji, konkretyzujące się w pojęciu ważnego interesu służby.
Komendant Główny Policji podkreślił, że policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o Policji, Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji, w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej ustawy, należy między innymi ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, a ponadto wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważnych zadań wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach mundurowych.
Służbę w Policji mogą przy tym pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji). Jakiekolwiek wątpliwości, co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza, jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Składając ślubowanie (o treści wskazanej w art. 27 ust. 1 ww. ustawy), policjant zobowiązuje się między innymi do godnego zachowania w służbie i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje.
Funkcjonariusz musi mieć świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z pewnymi przywilejami, ale i ze zwiększonymi obowiązkami oraz pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Każdy policjant zobowiązany jest do podjęcia działań służących budowaniu zaufania do Policji, a także dbałości o społeczny wizerunek Policji, jako formacji.
Funkcjonariuszom Policji przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, jednakże nie ma ona charakteru bezwzględnego. Ustawodawca w interesie policjantów reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ich ze służby. Jednocześnie dostrzega również potrzebę prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej w interesie Policji oraz konieczność wyposażenia organów tej formacji w instrumenty prawne niezbędne do podejmowania działań zmierzających do budowania autorytetu Państwa i zaufania obywateli do jego organów.
Zgodnie natomiast z treścią § 1 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta" (Dz. Urz. KGP z 2004 r. Nr 1, poz. 3), zasady etyki zawodowej policjanta wynikają z ogólnych wartości i norm moralnych uwzględniających specyfikę zawodu policjanta. Obowiązkiem policjanta jest przestrzeganie tych zasad. W sytuacjach nieuregulowanych przepisami prawa lub nieujętych w zasadach etyki zawodowej policjant powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji (§ 2 załącznika do zarządzenia nr 805 KGP).
D. F. w dniu zdarzenia przebywał na terenie Komisariatu Policji [...]. Faktem jest również przebieg zdarzenia utrwalony na monitoringu tej jednostki Policji, z którego wynika, że ww. jest prowadzony przez dwóch innych funkcjonariuszy Policji, a czynności tej asystuje kierownik tej jednostki Policji. Policjant podtrzymywany jest z uwagi na to, iż nie może samodzielnie poruszać się na własnych nogach. Jego krok jest chwiejny uniemożliwiający mu samodzielne poruszanie się w postawie stojącej. Stąd też wynika przyjęcie, że wymieniony pozostawał w stanie wskazującym na spożycie przez niego alkoholu lub podobnie działającego do alkoholu środka.
Zaznaczono, że organ w żadnym miejscu nie stwierdził kategorycznie, aby D. F. znajdował się w stanie po użyciu alkoholu, bądź w stanie nietrzeźwości. Wymagałoby to uprzedniego przeprowadzenia badania na zawartość alkoholu (lub podobnie działającego środka) w organizmie policjanta. To ono wskazałoby w sposób niebudzący wątpliwości, iż we krwi lub w wydychanym powietrzu osoby znajduje się alkohol (lub podobnie działający do alkoholu środek), a także jego poziom w organizmie policjanta. Organ stwierdził wyłącznie, iż zachowanie D. F. na terenie jednostki Policji wskazywało na spożycie przez niego alkoholu lub środka podobnie działającego do alkoholu. Wniosek taki jest uprawniony po dogłębnej analizie zapisu wizyjnego z wnętrza jednostki Policji. Zarejestrowany przebieg zdarzenia, nie pozwala przyjąć, iż przyczyna niedyspozycji funkcjonariusza miała swoje źródło w schorzeniach, na które cierpi skarżący, zwłaszcza, że zachowanie innych osób (w tym w szczególności kierownika tej jednostki Policji) potwierdza, że przyczyna braku zdolności do samodzielnego poruszania się nie była im obca. Nie trzeba posiadać specjalistycznej wiedzy z zakresu medycyny, by w obliczu niedyspozycji osoby fizycznej nieustalonego pochodzenia, która skutkuje niemożnością samodzielnego poruszania się, obrać właściwy sposób postępowania. Zarówno osoba, która uskarża się na takie dolegliwości, jak i osoby udzielające jej pomocy, gdyby nie posiadali wiedzy o przyczynach stanu psychofizycznego osoby uskarżającej się na określone dolegliwości, musieliby podjąć jedyną i słuszną w takich okolicznościach decyzję o konieczności udzielenia takiej osobie kwalifikowanej pomocy medycznej. Tym samym zostałoby powiadomione pogotowie ratunkowe, albo też osoba taka zostałaby skierowana do najbliższej placówki medycznej. Zachowanie osób pomagających opuścić D. F. daną jednostkę Policji, a w szczególności mimika twarzy kierownika jednostki Policji, nie dają podstaw do stwierdzenia, że w tej sytuacji stan zdrowia D. F. zaniepokoił udzielających mu pomocy. Wręcz przeciwnie, jego zachowanie nie było na tyle atypowe, aby zaistniała konieczność udzielenia mu kwalifikowanej pomocy medycznej. W konsekwencji ww. funkcjonariusz został odwieziony do miejsca zamieszkania, a nie do placówki świadczącej pomoc medyczną. Samo zaś jego zachowanie jest tożsame z zachowaniem osób, które spożywały alkohol. Jego stężenie w organizmie policjanta nie ma znaczenia w kontekście przedmiotu prowadzonego postępowania administracyjnego. Natomiast mogłoby ono mieć znaczenie w kontekście ustalenia znamion przewinienia dyscyplinarnego. W postępowaniu administracyjnym wartość ta nie jest jednak istotna. Znaczenie ma tylko udział policjanta w tym zdarzeniu.
Policjant, który został utrwalony na monitoringu, znalazł się w kręgu podejrzeń o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego, a także zachowanie nieetyczne i sprzeczne z etosem zawodu policjanta. Podejrzenie to posiada swoje uzasadnienie w materiale dowodowym (zapis wizyjny). Stąd też nie może budzić wątpliwości, że zachowanie funkcjonariusza Policji, które prowadzi do przedstawienia mu zarzutów w postępowaniu dyscyplinarnym i które jest niewłaściwe, bo nieetyczne i sprzeczne z etosem zawodu policjanta może budzić wątpliwości w kontekście spełnienia przez tego policjanta wymogu nieposzlakowanej opinii, a także zdolności do pełnienia służby w formacji zmilitaryzowanej, podległej szczególnej dyscyplinie służbowej, której policjant permanentnie jest gotów się podporządkować. Okoliczność, iż posiada on wieloletni staż służby, jeszcze bardziej go obciąża. Jako doświadczony funkcjonariusz musi być bowiem oceniany nie tylko w aspekcie posiadanej wiedzy fachowej, ale przede wszystkim przez pryzmat posiadanych przymiotów etyczno-moralnych. Postawa prezentowana przez policjanta z takim doświadczeniem służbowym musi być przykładem dla innych policjantów, w tym w szczególności nowoprzyjętych. Nie może być zatem mowy o nieadekwatności podjętych działań wobec wymienionego policjanta. Brak stosownych (zdecydowanych) kroków ze strony właściwego przełożonego stanowiłby przejaw irracjonalnego, bo nierównego traktowania poszczególnych członków tej formacji. Wpłynąłby z pewnością także na rozluźnienie dyscypliny służbowej, co z kolei skutkowałoby niemożnością efektywnego egzekwowania obowiązków funkcjonariusza, które wynikają z charakteru i właściwości pełnionej służby, a także z przyjętej hierarchicznej struktury organizacyjnej Policji. Osłabiałby także podstawę do egzekwowania posłuszeństwa wobec innych policjantów, gdyby posiadali wiedzę o zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, albo zapoznali się z materiałami prasowymi dotyczącymi tego zdarzenia. Nie można by także wyjaśnić braku zdecydowanej reakcji na zachowanie nielicujące z godnością i powagą funkcji pełnionej przez funkcjonariusza, gdyby założyć, że zachowanie to nie może zostać właściwie ocenione tylko ze względu na brak stosownego badania na zawartość alkoholu w organizmie funkcjonariusza.
Podkreślono, iż przedmiotem tego postępowania nie jest ustalenie, czy funkcjonariusz popełnił czyn o znamionach przewinienia dyscyplinarnego, ale czy istnieją kryteria na tyle zobiektywizowane i mieszczące się w granicach uznania administracyjnego, które pozwalają na ocenę zachowania policjanta w dniu [...] lipca 2019 r. Oceną tą objęte jest zachowanie, które doprowadziło do wszczęcia przeciwko policjantowi postępowania dyscyplinarnego, a także jego postawa, która wskazuje na to, że zmierza do utrudnienia lub wręcz uniemożliwienia ustalenia prawdy materialnej odnoszącej się do całego zdarzenia, w którym uczestniczył. Kluczowy w tym przypadku jest sam fakt stawiennictwa w jednostce Policji i przebywanie w niej w stanie wskazującym na spożycie alkoholu lub podobnie działającego środka, a także budzące uzasadnione wątpliwości relacje skarżącego, co do okoliczności związanych z tym zdarzeniem. Stąd też w pełni zasadne jest twierdzenie, że mogło to stanowić, a w tych okolicznościach stanowiło, jaskrawy przykład niewłaściwego, nieetycznego zachowania, a także świadczy w sposób bezpośredni o podejmowanych "podstępnych" zabiegach skarżącego, mających na celu utrudnienie lub uniemożliwienie prawidłowej oceny całokształtu zdarzenia, w kontekście ustalenia prawdy materialnej.
Nie przesądzając jednak o tym, w jaki sposób i w jakiej ilości skarżący wprowadził do swojego organizmu alkohol lub podobnie działający środek, nie zwalnia go to z posiadania wiedzy o niepożądanych skutkach, jakie działanie takiego środka może powodować, w szczególności w postaci narażenia nie tylko własnej osoby, ale przede wszystkim innych, którzy zobowiązani są udzielić mu pomocy. Tym samym zamiast pozostawać w pełnej gotowości do podjęcia czynności służbowych, prokuruje sytuację, która może zobligować innych do niesienia jemu pomocy. To z kolei może mieć bezpośrednie odzwierciedlenie w braku pełnej gotowości danej jednostki Policji, lub też komórki organizacyjnej do podjęcia działań, dla których Policja została ustanowiona.
Takie zachowanie funkcjonariusza Policji umożliwia jednoznaczną ocenę jego postawy moralnej i etycznej. Stanowi jaskrawy przykład lekceważącego traktowania funkcji, którą D. F. pełnił jako policjant, a także o braku szacunku do tego zawodu oraz etosu z nim związanego.
D. F. pismem z dnia 19 grudnia 2019 r. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r., w której zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, a konkretnie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji poprzez bezpodstawne przyjęcie, w ślad za organem pierwszej instancji, iż istnieje podstawa do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji ze względu na ważny interes służby, podczas gdy ustalony na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego stan faktyczny, a ponadto postawa skarżącego, tak w życiu prywatnym, jak i zawodowym, a także dotychczasowy przebieg służby oraz odpowiednie przygotowanie merytoryczne do wykonywania zawodu policjanta, przeczą temu twierdzeniu, co stanowi przekroczenie uznania administracyjnego i wydanie przedmiotowego rozkazu personalnego w sposób dowolny;
2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 w związku z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na poprzestaniu na ustaleniach organu pierwszej instancji i zaniechaniu wnikliwego oraz wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, prowadzącego w konsekwencji do ustaleń nieznajdujących oparcia w dowodach zgromadzonych w sprawie;
3. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1, art. 10 § 1 w związku z art. 8 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, co naruszyło zasadę nakazującą organowi prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co doprowadziło do braku czynnego udziału skarżącego w postępowaniu, a w konsekwencji do dokonania przez organy pierwszej i drugiej instancji błędnych ustaleń faktycznych i wydania sprzecznych z prawem decyzji administracyjnych;
4. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie dowolnej oceny dowodów, na podstawie szczątkowo zebranego materiału dowodowego;
5. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 107 § 3 w związku z art. 8 w związku z art. 140 k.p.a. poprzez brak wyraźnego wskazania w uzasadnieniu zarówno zaskarżonego, jak i utrzymanego nim w mocy, rozkazu personalnego pierwszej instancji, faktów które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
6. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 108 § 1 k.p.a. poprzez nadanie rozkazowi personalnemu wydanemu przez organ pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności pomimo braku ku temu przesłanek, podczas gdy przepis enumeratywnie wymienia przesłanki pozwalające organowi na nadanie takiego rygoru, zaś organ nie uzasadnił
w przekonywujący sposób przyczyn jego nadania;
7. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy rozkazu personalnego organu pierwszej instancji, pomimo że rozstrzygnięcie to zapadło w wyniku przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania z istotnym naruszeniem przepisów.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie rozkazów personalnych obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął poszczególne zarzuty, akcentując, że doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, bowiem nie wskazano jakichkolwiek dowodów świadczących o jego niewłaściwym zachowaniu w dniu [...] lipca 2019 r. Organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie na zabezpieczonych nagraniach z monitoringu, wysnuwając dowolne wnioski z zapisu obrazu.
Wskazał, że zgromadzony materiał dowodowy w żadnej mierze nie potwierdza, iż tego dnia pozostawał pod wpływem alkoholu lub podobnie działającego środka, na terenie Komendy Miejskiej Policji w [...]. Co się z tym wiąże, brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, iż swoim zachowaniem naruszył ważny interes służby, a co za tym idzie, zasłużył na zwolnienie ze służby w Policji.
Zdaniem skarżącego, nieprawdą jest, jak wskazuje organ odwoławczy na drugiej stronie zaskarżanego rozkazu, iż w dniu [...] sierpnia 2019 r. strona zapoznała się z aktami sprawy. W tym właśnie dniu skarżącemu, pozostającemu na zwolnieniu lekarskim, doręczono w miejscu jego zamieszkania zarówno postanowienie o wszczęciu postępowania z dnia [...] lipca 2019 r., postanowienie o zakończeniu postępowania z dnia [...] sierpnia 2019 r., jak i decyzję o zwolnieniu ze służby z dnia [...] sierpnia 2019 r. Biorąc pod uwagę taki stan rzeczy, skarżący został właściwie pozbawiony jakiegokolwiek czynnego udziału w postępowaniu, jako strona, a to niewątpliwie potwierdza, że zostały naruszone wskazane powyżej przepisy postępowania.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozkazie personalnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika zaś, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja (rozkaz personalny) lub postanowienie mogą zostać uchylone tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że kontrolowany rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], nie narusza prawa w sposób opisany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozkazu personalnego stanowi przepis art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U z 2019 r., poz. 161 z późn. zm.), zgodnie z którym policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego ważny interes służby. Dodatkowy wymóg do jego zastosowania przewiduje przepis art. 43 ust. 3 powołanej ustawy, według którego zwolnienie policjanta ze służby może nastąpić po zasięgnięciu opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów.
Ważny interes służby, wskazany w art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, jako przesłanka zwolnienia ze służby w Policji, jest określeniem nieostrym i niezdefiniowanym w tej ustawie. Jednak w orzecznictwie sądowym, jak i w praktyce, przyjęto, że użycie pojęcia niedookreślonego zobowiązuje organ do jego doprecyzowania. Organ obowiązany jest nie tylko używać uznanych reguł i metod wykładni prawa, lecz uwzględniać wszelkiego rodzaju okoliczności faktyczne i normatywne, które są prawnie doniosłe.
Zdaniem Sądu, przez pojęcie "ważnego interesu służby", uzasadniającego zwolnienie policjanta na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, należy rozumieć sytuację, w której pierwszeństwo ochrony przysługuje Policji, nawet gdy następuje to kosztem funkcjonariusza. Zwolnienie z powołaniem się na tę przesłankę stanowi środek gwarantujący Policji wypełnienie statutowych zadań, przy pomocy osób nie tylko odpowiednio przygotowanych zawodowo, ale i świadomych znaczenia treści złożonego ślubowania.
Stosunek służbowy policjanta powstaje w drodze mianowania, na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do służby, którą zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o Policji, może pełnić obywatel polski o nieposzlakowanej opinii, niekarany, korzystający z pełni praw publicznych, mający co najmniej średnie wykształcenie oraz zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotów jest się podporządkować, a także dający rękojmię zachowania tajemnicy, stosownie do wymogów określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organy Policji prawidłowo uznały, że zwolnienie skarżącego ze służby w Policji z uwagi na ważny interes służby, było uzasadnione.
Nie budzi wątpliwości w świetle ustalonych okoliczności sprawy, że D. F. w dniu [...] lipca 2019 r. przebywał na terenie Komisariatu Policji [...]. Przebieg zdarzenia, które wywołało reakcję przełożonego w postaci wniosku o zwolnienie ze służby, zostało utrwalone na monitoringu tej jednostki organizacyjnej Policji oraz Komendy Miejskiej Policji w [...], z którymi Sąd się zapoznał. Zapis monitoringu wskazuje jednoznacznie, że D. F. jest prowadzony przez dwóch innych funkcjonariuszy Policji, przy czym asystuje im kierownik tej jednostki Policji. Policjant jest podtrzymywany, ponieważ nie może samodzielnie się poruszać. Jego krok jest chwiejny, co uniemożliwia mu samodzielne poruszanie się w postawie stojącej.
Zarówno powyższe nagranie, jak i nagrania z pozostałych kamer dawały organom podstawę do przyjęcia, iż D. F. pozostawał w stanie wskazującym na spożycie przez niego alkoholu lub innego podobnie działającego środka.
Organ prawidłowo przyjął, że zapis wizyjny z wnętrza jednostki organizacyjnej Policji przedstawiający przebieg zdarzenia wykluczał uznanie, iż przyczyna niedyspozycji policjanta miała źródło w schorzeniach, na które cierpi, zwłaszcza, że zachowanie innych osób (w tym kierownika tej jednostki Policji) potwierdzało, że przyczyna braku zdolności samodzielnego poruszania była im wiadoma, a stan zdrowia D. F. nie niepokoił osób mu towarzyszących, które pomagały mu opuścić jednostkę Policji i został odwieziony do miejsca zamieszkania.
Zgodzić się należy z Komendantem Głównym Policji, że konsekwencją ustalenia stanu skarżącego, pełniącego służbę w dniu [...] lipca 2019 r. i przebywającego na terenie Komisariatu Policji [...], jego zachowania i postawy, jest utrata przez niego nieposzlakowanej opinii. Zachowanie to, jako nieetyczne i sprzeczne z etosem zawodu policjanta, daje podstawę do podważenia posiadania przez funkcjonariusza nieposzlakowanej opinii, a także zdolności do pełnienia służby w formacji zmilitaryzowanej, podległej szczególnej dyscyplinie służbowej, której jest gotów się podporządkować. Uzasadniony jest zatem pogląd, że nie do pogodzenia z "ważnym interesem służby" jest realizacja zadań służbowych przez policjanta, który utracił przymiot nieposzlakowanej opinii. Policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych, co znajduje pełne uzasadnienie w przepisach ustawy o Policji. Policjant powinien mieć zawsze wzgląd na to, aby swoim postępowaniem umacniać powagę i zaufanie do pełnionych funkcji. Powinien też unikać wszelkich sytuacji zarówno w służbie, jak i w życiu prywatnym, które godziłyby w dobre imię Policji.
Zachowanie D. F., przebywającego w dniu [...] lipca 2019 r. na terenie Komisariatu Policji [...] w stanie wskazującym na spożycie alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, było szeroko komentowane w środkach masowego przekazu, co w efekcie wpłynęło negatywnie na wizerunek Policji w odbiorze społecznym.
W ten sposób policjant utracił przymiot nieskazitelności charakteru, autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w organach ścigania.
Powyższe sprawiło, że organy Policji mogły uznać, iż w interesie służby, polegającym na wykonywaniu zadań Policji wyłącznie przez osoby w pełni realizujące wymagania stawiane przed tą formacją, leży wydalenie go z szeregów służby.
W świetle powyższego, za niezasadny należy uznać zarzut skargi, dotyczący naruszenia art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Prawidłowo bowiem organy orzekające uznały w rozpoznawanej sprawie, że specyfika pracy organów ścigania, cele jakie mają realizować, charakter działań jakie mogą podejmować funkcjonariusze na służbie (egzekwowanie przestrzegania prawa) wymaga, aby były to osoby cieszące się autorytetem w społeczeństwie, respektujące zasady współżycia społecznego, dotrzymujące roty ślubowania (art. 27 ust. 1 ustawy o Policji).
Wydanie zaskarżonego rozkazu personalnego poprzedzone było, stosownie do art. 43 ust. 3 ustawy o Policji, zasięgnięciem opinii organizacji zakładowej związku zawodowego policjantów. Przepis ten określa wymóg zasięgnięcia stosownej opinii przed wydaniem decyzji w sprawie, ale nie oznacza, że musi być ona pozytywna, aby zwolnić policjanta ze służby na podstawie art. art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Wydanie przez Prezydium Zarządu Wojewódzkiego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Policjantów województwa [...] negatywnej opinii w tej kwestii z dnia [...] sierpnia 2019 r. nie ma mocy wiążącej dla organu.
Wskazać należy, że okoliczność, iż D. F. posiada ponad dwudziestoletni staż nienagannej służby w Policji nie może mieć w sprawie decydującego znaczenia zwłaszcza, że nienaganność służby powinna być standardem, a nie cechą wyróżniającą tylko niektórych policjantów. Nie zmienia to faktu późniejszego pojawienia się okoliczności poddających w wątpliwość posiadanie przez skarżącego cech umożliwiających służbę w Policji. Zachowanie funkcjonariusza oceniane, jako naganne i wskazujące na znaczny stopień lekceważenia norm prawnych i etycznych uzasadnia reakcję przełożonych.
Zdaniem Sądu, w sposób prawidłowy zostało przeprowadzone postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby. Organy Policji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy oraz dokonały oceny dowodów z zachowaniem reguł określonych w k.p.a. W wystarczający sposób uzasadniły też swoje rozstrzygnięcia, wskazując fakty, na których się oparły. Ponadto wyjaśniły podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz stosowane inne przepisy prawa.
Organ dostatecznie także uzasadnił rozstrzygnięcie w części dotyczącej nadania rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 k.p.a., wskazując, że w okolicznościach sprawy, ważny interes społeczny tożsamy z interesem służby, wymusza konieczność niezwłocznego rozwiązania stosunku służbowego.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., to stwierdzić należy, że uchybienie to może stanowić podstawę uchylenia decyzji (rozkazu personalnego) jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Okoliczności sprawy wskazują na to, że uczynienie zadość dyspozycji art. 10 § 1 k.p.a. przez organ nie mogło doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia sprawy, którego istotą było istnienie ważnego interesu uniemożliwiającego pozostanie w służbie w związku z utrwalonym na monitoringu nagannym zachowaniem funkcjonariusza.
Reasumując, zarzuty naruszenia art. 8, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 140 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a., a ponadto niewłaściwego zastosowania art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, nie mają usprawiedliwionych podstaw. Sąd przyjął w tym względzie za trafną argumentację organu ujętą zarówno w zaskarżonym rozkazie personalnym, jak i w odpowiedzi na skargę.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło