II SAB/Wa 610/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G. na bezczynność Dyrektora Archiwum Głównego Akt Dawnych w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. M. G. pismem z dnia 14 sierpnia 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Dyrektora Archiwum Głównego Akt Dawnych (Dyrektor AGAD) w zakresie udzielenia odpowiedzi na pytania kierowane do organu kilkukrotnie, o treści: 1. Dlaczego nie mogą Państwo wykonać skanów na swój koszt i udostępnić w "Szukaj w Archiwach", czyli – zgodnie z ustawą – udostępnić materiał o sygn. [...] za pośrednictwem systemów teleinformatycznych wraz z metadanymi reprodukcji? 2. Dlaczego to Państwo typują co zamieszczą w "Szukaj w Archiwach" lub na własnej stronie internetowej, a ignorują obywateli. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niedopuszczalna. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (...), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (...), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (...), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W myśl art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Wskazany katalog aktów oraz bezczynności i przewlekłości, które podlegają kognicji sądów administracyjnych ma charakter zamknięty. Nie można zatem skarżyć bezczynności, polegającej na braku udzielenia odpowiedzi (wszczęcia postępowania) wówczas, gdy przepis prawa nie nakłada na organ takiego obowiązku i gdy nie ma podstaw do takiego działania lub polegającej na niewydaniu decyzji, gdy jakiekolwiek postępowanie administracyjne się nie toczy (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 5 stycznia 2010 r. sygn. akt II SAB/Bk 51/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Oznacza to, że o bezczynności lub przewlekłości organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. można mówić wtedy, gdy organ ten zobowiązany jest do załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej w formie określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., tj. w formie decyzji, postanowień oraz innych aktów i czynności. Natomiast o bezczynności lub przewlekłości organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. można mówić wtedy, gdy organ jest zobowiązany do podjęcia innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a. aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. lub w Ordynacji podatkowej. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Natomiast w myśl art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Odrzucenie z tego powodu ma miejsce w szczególności wówczas, gdy dotyczy aktu, czynności, bezczynności (przewlekłości) nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4) albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu (art. 5). W ocenie Sądu, zaskarżona w niniejszej sprawie bezczynność Dyrektora AGAD, dotycząca odpowiedzi na wskazane wyżej pytania skarżącego, nie mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych, bowiem skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest dopuszczalna – jak już to już wskazano - tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest na mocy powyższych przepisów zaskarżenie decyzji, postanowień, innych aktów lub czynności albo interpretacji przepisów prawa podatkowego. Zgodnie z art. 16e ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2020 r., poz. 164 z późn. zm.), w przypadku uzasadnionego przypuszczenia, że występują ograniczenia dostępu do materiałów archiwalnych, podmiot zobowiązany wszczyna postępowanie w sprawie odmowy dostępu do tych materiałów. Podmiot zobowiązany wydaje decyzję w sprawie: 1) całkowitej albo częściowej odmowy dostępu do materiałów archiwalnych albo 2) umorzenia postępowania w przypadku: a) o którym mowa w art. 16b ust. 3 pkt 1, b) gdy nie zachodzą ograniczenia dostępu do materiałów archiwalnych. Natomiast skarga dotyczy nieudzielenia przez Dyrektora AGAD odpowiedzi na pytania strony, które stanowią polemikę z wcześniej udzielonymi przez organ odpowiedziami. Z samego faktu niezadowolenia strony z uzyskanych od organu informacji w zakresie sposobu udostępnienia materiału archiwalnego nie wynika, że organ jest zobowiązany do udzielania odpowiedzi na wszelkie pytania strony. Należy również stwierdzić, że wskazane pytania nie stanowią wniosku o informację publiczną, bowiem dostęp do materiałów archiwalnych reguluje powołana wyżej ustawa o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając powyższe na względzie odrzucił skargę jako niedopuszczalną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., gdyż bezczynność organu nie dotyczyła prowadzenia postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., co oznacza, że sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi sąd orzekł w pkt 2 sentencji postanowienia, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w myśl którego sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.