II SAB/Kr 64/22

Dnia 2 czerwca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Sebastian Pietrzyk WSA Jacek Bursa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej K. – P. B. w K. sprawy ze skargi Stowarzyszenia Obrona Zwierząt z siedzibą w J. na bezczynność Wójta Gminy R. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu lub dokonania czynności; II. stwierdza, że Wójt Gminy R. dopuścił się bezczynności; III. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy R. miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; IV. przyznaje Stowarzyszeniu Obrona Zwierząt z siedzibą w J. od Wójta Gminy R. sumę pieniężna w wysokości 500 (pięćset) złotych; V. zasądza od Wójta Gminy R. na rzecz Stowarzyszenia Obrona Zwierząt z siedzibą w J. kwotę 100 zł. (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Stowarzyszenie Obrona Zwierząt w J. pismem z dnia 16 lutego 2022r. złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Wójta Gminy R. w zakresie wniosku z 5.02.2021 r. złożonego drogą elektroniczną o udostępnienie informacji publicznej w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez gminę zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie’', przewidzianego ustawą z dnia 21.08.1997 r. o ochronie zwierząt. W uzasadnieniu skargi podkreślono, iż wiosek dotyczył informacji z kim gmina miała w 2020 r, umowy albo komu udzielała zleceń wyłapywania/odławiania bezdomnych zwierząt i co do zapewniania opieki tym zwierzętom, a także ilu zwierzętom zapewniono opiekę na koszt gminy w 2020 r., jaki był w 2020 r koszt realizacji całego zadania (wyłapywanie/odławianie, opieka, usługi weterynaryjne, dokarmianie, inne), w tym o udostępnienie treści i postaci umowy/umów (wraz z załącznikami). Ponieważ w terminie przewidzianym przez art. 13 u.d.i.p. podmiot obowiązany do udostępnienia informacji publicznej nie zrealizował wniosku, w dniu 26.08.2021 r. wnioskodawca drogą elektroniczną wystosował w tej sprawie monit. Wobec dalszego milczenia organu gminy, skarżący w dniu 26.09.2021 r. ponowił wniosek za pośrednictwem ePUAP. Doręczenie wniosku potwierdzone zostało Urzędowym Poświadczeniem Przedłożenia. Przedłużający się brak reakcji ze strony organu skutkował kolejnym ponowieniem wniosku w dniu 26.10.2021 r. którego złożenie również potwierdzone zostało Urzędowym Poświadczeniem Przedłożenia. Pomimo to, do dnia wniesienia skargi podmiot obowiązany nie udostępnił wnioskowanej informacji publicznej, nie powiadomił wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, ani też nie wydał w tym przedmiocie decyzji odmownej. Podniesiono, iż organ dopuścił się rażącej bezczynności, dla której to kwalifikacji najistotniejsze znaczenie ma czas, jaki upłynął od dnia złożenia wniosku - ponad 12 miesięcy oraz fakt bezskutecznego kilkukrotnego monitowania i ponawiania wniosku przez skarżącego. W związku z wyjątkową obstrukcją przejawianą przez skarżony organ w udostępnianiu informacji na wniosek, na podstawie art 149 § 2 p.p.s.a. wniesiono o przyznanie od Wójta Gminy sumy pieniężnej. Służyć ona będzie zrekompensowaniu skarżącemu straty, jaką poniósł on na skutek uporczywej bezczynności organu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podał, iż z uwagi na fakt, że wniosek o udzielenie informacji publicznej złożono na skrzynkę e-mail poza godzinami urzędowania (godz. 23:25), wniosek ten zarejestrowano z datą wpływu na 6 lutego 2021 r. i skierowano do procedowania w trybie wzmiankowanej ustawy. W dniu 26 września 2021 r., skarżącej, na jej ponaglenie, przesłano informację publiczną na adres poczty e-mail, z jakiego nadano wniosek o udzielenie przedmiotowej informacji. Wraz z wpływem odnośnej skargi ponowna analiza stanu faktycznego ujawniła, że adres poczty e-mail, z którego nadano wniosek o udzielenie informacji publicznej, z uwagi na ustawienia samego nadawcy, skarżącej, nie odbiera nadanych na nią wiadomości, o czym organ nie miał wiedzy w związku z natłokiem odbieranej korespondencji drogą elektroniczną. Celem uniknięcia jakichkolwiek wątpliwości, jak również zadośćuczynienia żądaniu skarżącej w dniu 24 marca 2022 r. przesłano pismo z informacją publiczną na żądany przez nią adres [...]. (k 17). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 4 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, w tym na bezczynność w dokonywaniu czynności materialno – technicznych z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Wójta Gminy w zakresie wniosku z 5.02.2021 r. złożonego drogą elektroniczną o udostępnienie informacji publicznej w zakresie sposobu i skutków wykonywania przez gminę zadania "opieka nad bezdomnymi zwierzętami i ich wyłapywanie’', przewidzianego ustawą z dnia 21.08.1997 r. o ochronie zwierząt. W kontrolowanej sprawie nie było kwestionowane, że organ jest zobowiązany do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej, oraz iż żądanej takiej informacji dotyczy. Nadto żądaną informację organ po wniesieniu skargi do Sądu udzielił. Przechodząc do kwestii związanych z pojęciem bezczynności na gruncie u.d.i.p. należy wskazać, iż omawiana ustawa wymienia trzy formy załatwienia (zakończenia) sprawy w przedmiocie udzielenia informacji na wniosek zainteresowanego podmiotu. A mianowicie organ, do którego wniesiono wniosek winien alternatywnie: udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10), odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1), umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1). Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami powołanej ustawy polega więc na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno – technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem. W rozpoznawanej sprawie skarżony organ do chwili wniesienia skargi nie rozpoznało wniosku o udzielenie informacji publicznej, a zatem nie ulegało wątpliwości, iż pozostawał w bezczynności. Sam organ również stwierdził, iż w wyniku przeoczenia nie wysłał informacji na prawidłowy adres wnioskodawcy. Jednocześnie jak wynika z odpowiedzi na skargę oraz załączonych dokumentów, czego skarżący nie kwestionował, po wniesieniu skargi stowarzyszenie udzieliło odpowiedzi zawierającej żądane dane. Z powyższego wynika także w ocenie Sądu, iż skarżony organ mógł faktycznie udzielić informacji dotyczącej wniosku w zwykłym terminie, gdyż z akt nie wynika żeby udostępnienie informacji było wyjątkowo czasochłonne. Z uwagi na to w ocenie Sądu, organ zaniechał wypełnienia obowiązku udzielenia informacji i nie zachowało ustawowego terminu do bezzwłocznego udzielenia informacji, wobec czego orzeczono jak w pkt II wyroku – stwierdzając, że organ dopuścił się bezczynności. Jednakże skoro po wniesieniu skargi udzielono informacji żądanej we wniosku, sąd uznał, że na chwilę orzekania w sprawie, stan bezczynności nie występuje. Postępowanie sądowe jest zatem bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania do wydania określonego aktu lub dokonania stosownej czynności. To zaś jest powodem umorzenia postępowania sądowego, o czym sąd orzekł w pkt I sentencji wyroku. Podstawą prawną umorzenia postępowania jest art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Organ udzielił żądanej informacji publicznej już po wniesieniu do sądu skargi na jego bezczynność. Udostępnienie informacji publicznej, jak to ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie zwalnia sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek ten wynika z art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a. Organowi należy, w ocenie Sądu, zarzucić brak woli rozpatrzenia wniosku, z uwagi na zignorowanie wniosku i stowarzyszenia oraz nienależytą staranność w rozpoznaniu wniosku, co w efekcie spowodowało ponad roczną zwłokę w udzieleniu informacji publicznej. O ile błędne wysłanie we wrześniu 2021r. można byłoby tłumaczyć nieuwagą, to jednak do tego czasu upłynęło już 7 miesięcy od otrzymania wniosku, pomimo kierowanych do organu kilkakrotnych monitów. Również po wrześniu 2021r. ponownie błędnie wysyłano pocztę lekceważąc informacje przekazywane w monitach wnioskodawcy. Z okoliczności tych wynika, iż organ ewidentnie lekceważył skarżącego, a dopiero po wniesieniu przez niego skargi, próbował bronić się argumentami związanymi z nieuwagą. Oznacza to rażące naruszenie prawa wynikające ze znacznego naruszenia terminu, w którym ostatecznie żądane informacje trafiły do wnioskodawcy. Zatem w ocenie Sądu w działaniu organu były znamiona lekceważenia wnioskodawcy. W ocenie Sądu z powodu wyżej opisanego rażącego naruszenia prawa zachodzą podstawy do przyznania wnioskodawcy sumy pieniężnej w wysokości [...] zł. O ile suma pieniężna nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych, lecz stanowi swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu, to przyznanie jej uzależnione jest od pewnych obiektywnych czynników np. od czasu trwania postępowania, rodzaju sprawy i jej znaczenia dla skarżącej. Suma pieniężna pełni także akcesoryjnie funkcję prewencyjno-represyjną względem organu. Stąd przyznana kwota [...]zł w ocenie Sądu w pewnym stopniu zrekompensuje uszczerbek stronie skarżącej tj. stratę jakiej doznała na skutek bezczynności organu administracji, kiedy nie mogła zrealizować swojego projektu związanego z pozyskanymi informacjami. Zwłoka i opieszałość organu mają charakter kwalifikowany, zatem poczucie praworządności wymaga zrekompensowania tego stanu uszczerbku zainteresowanej stronie. Stąd orzeczono jak w pkt IV wyroku. O zwrocie kosztów sądowych na rzecz skarżącego orzeczono w punkcie V wyroku na podstawie 201 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Umorzenie postępowania sądowego z tego powodu, że organ - po wniesieniu skargi - udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej (a więc z powodu bezprzedmiotowości postępowania sądowego) stanowi sytuację podobną do sytuacji autokontroli uregulowanej w art. 54 § 3 p.p.s.a., która jest podstawą do zwrotu kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w wyroku.