III OZ 628/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 11 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia F. z siedzibą w W. na postanowienie zawarte w punkcie 4. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Bd 44/22 o zasądzeniu zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi F. z siedzibą w W. na bezczynność Dyrektora Prywatnego Przedszkola [...] w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie zawarte w punkcie 4. wyroku i zasądzić od Dyrektora Prywatnego Przedszkola [...] w T. na rzecz skarżącej F. z siedzibą w W. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w punkcie 4. zaskarżonego wyroku z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II SAB/Bd 44/22 zasądził od Dyrektora Prywatnego Przedszkola [...] w T. na rzecz skarżącej F. w W. kwotę 217 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że o kosztach postępowania orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265), uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu (100 zł), wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego (100 zł). Sąd wskazał, że wynagrodzenie pełnomocnika pomniejszył, stosownie do art. 206 p.p.s.a. mając na względzie, że jest to kolejna sprawa w serii spraw w przedmiocie bezczynności organu, związana z wnioskiem skarżącej z 19 listopada 2021 r., a więc taka, w której nakład pracy pełnomocnika jest z natury rzeczy mniejszy niż przy pierwszym sformułowaniu skargi, której schemat jest wykorzystywany w kolejnych sprawach. Z zaskarżonym rozstrzygnięciem zawartym w punkcie 4. wyroku nie zgodziła się skarżąca i w zażaleniu wniosła o jego zmianę poprzez zasądzenie na jej rzecz od organu dodatkowo 380 zł, tj. różnicy pomiędzy należnymi 480 zł a zasądzonymi dotychczas 100 zł, wskutek czego postanowieniem zawartym w pkt 4 sentencji wyroku powinna być przyznana od organu łącznie kwota 597 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo określił wysokość kosztów postępowania sądowego należnych od organu administracji na rzecz skarżącej, reprezentowanej przez radcę prawnego, w sprawie, w której uwzględniono skargę na bezczynność. Zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który m.in. dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się, stosownie do art. 205 § 2 tej ustawy ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata i radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd stawiennictwa strony. Zgodnie natomiast z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265), stawki minimalne w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie, niż w tej, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna lub decyzja bądź postanowienie Urzędu Patentowego, wynoszą 480 złotych. Ponadto, w myśl § 15 ust. 2 tego rozporządzenia, opłaty stanowiące podstawę zasądzania kosztów zastępstwa prawnego w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w wysokości równej stawce minimalnej. W ocenie NSA, w niniejszej sprawie te przepisy należało wziął pod uwagę ustalając wysokość kosztów postępowania sądowego, w tym w szczególności wysokość wynagrodzenia pełnomocnika skarżącej. Powyższe oznacza, że w sytuacji uwzględnienia skargi, na zasądzone koszty postępowania sądowego składać się powinny: wpis od skargi w wysokości 100 zł, minimalne wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, co łącznie daje kwotę 597 zł. NSA nie podzielił tym samym stanowiska Sądu pierwszej instancji co do możliwości obniżenia w rozpoznawanej sprawie wynagrodzenia pełnomocnika. Zgodnie z art. 206 powołanej ustawy sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Możliwość odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części uzależniono od niedookreślonego warunku w postaci "uzasadnionego przypadku", przykładowo wskazując pewne okoliczności mogące spełniać ten warunek, mianowicie sytuację, polegającą na tym, że skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W związku z tym sąd administracyjny posiada w zakresie orzeczenia o odstąpieniu od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części pewien margines uznania. Sąd pierwszej instancji nie wskazał takich okoliczności, które mogłyby zostać uznane za uzasadniony przypadek, aby odstąpić chociażby w części, w tym dotyczącej wynagrodzenia pełnomocnika, od zasądzenia od organu administracji na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w całości. W rozpoznawanej sprawie przesłanką do zastosowania art. 206 powołanej ustawy nie mogła być okoliczność, że przed sądem administracyjnym toczy się wiele spraw skarżącej reprezentowanej przez tego samego pełnomocnika, co zdaniem Sądu pierwszej instancji świadczy o niewielkim nakładzie pracy pełnomocnika, który nie uzasadniał zasądzenia zwrotu kosztów sądowych w pełnej wysokości. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska, bowiem nie sposób przyjąć, że sama okoliczność, że ten sam profesjonalny pełnomocnik reprezentuje skarżącą w innych skargach na bezczynność organu, nie uzasadnia zasadności miarkowania kosztów strony, która go zatrudniła. Należy bowiem zwrócić uwagę, że pełnomocnik ten reprezentuje skarżącą w różnych postępowaniach, tym samym postępowania wywołane tymi skargami mają różny stan faktyczny, do którego indywidualnie musiał odnieść się pełnomocnik. Nie sposób w tych okolicznościach przyjąć zatem, że zasądzony zwrot kosztów zastępstwa procesowego winien ulec obniżeniu wyłącznie w uwagi na mnogość i tożsamość podmiotową i przedmiotową spraw, w których pełnomocnik ten występuje. W związku z tym obniżenie kosztów postępowania w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika z uwagi na to, że pełnomocnik prowadzi inne podobne sprawy skarżącej, sprowadzałoby się do pokrzywdzenia skarżącej, która – jak należy domniemywać – wynagrodzenie swemu pełnomocnikowi zapłaciła. W tych okolicznościach NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji naruszył prawo, wydając zaskarżone postanowienie. Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Na zasądzone koszty postępowania w kwocie 597 złotych złożyły się wpis od skargi (100 złotych), opłata skarbowa (17 złotych) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 złotych, wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.