II SA/Po 250/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2022 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w administracji. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazano, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta K. (dalej również jako: "PINB" albo "organ I instancji") wszczął postępowanie w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego w K. ul. [...] nr [...]. W ramach prowadzonego postępowania, postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., działając na podstawie art. 81c ust. 2 i 4 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm., dalej jako: "Prawo budowlane") nałożył na K. M. obowiązek przedłożenia, do dnia [...] maja 2019 r., oceny technicznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego w K. ul. [...] nr [...]. Postanowienie powyższe zostało uchylone postanowieniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WINB" albo "organ II instancji") postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r. w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku, natomiast w pozostałej części postanowienie powyższe zostało utrzymane w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Po [...], oddalił skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. PINB w dniu [...] lutego 2021 r. wystosował do K. M. upomnienie wzywające ją do wykonania obowiązku określonego w postanowieniu z dnia [...] czerwca 2019 r., a następnie wydał w dniu [...] sierpnia 2021 r. tytuł wykonawczy [...] nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. PINB oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Rozstrzygnięcie powyższe nie zostało zaskarżone przez K. M.. Kolejnym postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na K. M. grzywnę w celu przymuszenia, jednak postanowienie powyższe zostało uchylone postanowieniem WINB z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r. umorzył postępowania egzekucyjnego w administracji, a zażalenie na powyższe postanowienie wniosła K. M., żądając wydania przez Prezydenta Miasta K. decyzji o przywróceniu stosunków wodnych na dz. [...] przy ul. [...] oraz wskazując, że zły stan budynku spowodowany jest spływem nieczystości z dawnego wysypiska i zbiorników po stacji paliw. Wszelkie czynności, czy koszty powinien wykonywać i ponowić Prezydent Miasta K., który jest właścicielem działki sąsiedniej Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego opisanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta K. z dnia [...] stycznia 2022 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w administracji, wskazując, że art. 81c ust. 4 ustawy Prawo budowlane wskazuje, że w razie niedostarczenia w wyznaczonym terminie żądanych ocen lub ekspertyz albo w razie dostarczenia ocen lub ekspertyz, które niedostatecznie wyjaśniają sprawę będącą ich przedmiotem, organ administracji architektoniczno-budowlanej lub nadzoru budowlanego może zlecić wykonanie tych ocen lub ekspertyz albo wykonanie dodatkowych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia. Oznacza to, że gdyby przyjąć, iż organ nadzoru budowlanego uprawniony jest do egzekwowania obowiązku (wydanego na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego) na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jedn. tekst: Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.; dalej również jako "u.p.e.a."), wówczas przepis z art. 81c ust 4 Prawo budowlane jawiłby się jako zbędny bowiem możliwość zastosowania środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego przewiduje wprost regulacja z art. 127-135 u.p.e.a. Skoro ustawodawca, mocą art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego, jednoznacznie określił środek stosowany przez organ administracji w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku przedłożenia ocen technicznych, to znaczy, że stanowi on jedyną prawnie dopuszczalną formę reakcji. Egzekwowanie takiego orzeczenia powinno być więc dokonywane w sposób uproszczony, bez konieczności uruchamiania sformalizowanego postępowania egzekucyjnego. Cel ten realizuje art. 81c ust. 4 Prawa budowlanego, w związku z czym niedopuszczalne jest uruchamianie postępowania egzekucyjnego w sytuacji objętej hipotezą powołanego przepisu. W ocenie organ egzekucyjny był zobowiązany do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność odwołania. Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. M. podtrzymując zarzuty podniesione w zażaleniu. Odpowiadając na skargę WINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotowa sprawa – dotycząca postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego – została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Okoliczności przedmiotowej sprawy są jasne i nie są kwestionowane przez strony. Na podstawie tytuły wykonawczego z dnia [...] sierpnia 2021 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prowadził postępowanie egzekucyjne w przedmiocie realizacji nałożonego na skarżącą, postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r., obowiązku przedłożenia oceny technicznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego w K. ul. [...] nr [...]. Powstałym w niniejszej sprawie zagadnieniem było ustalenie, czy w przypadku niezrealizowania powyższego obowiązku, nałożonego na skarżącą podstawie art. 81c ust. 2 i 4 ustawy Prawo budowlane, organ nadzoru budowlanego mógł prowadzić postępowanie egzekucyjne, a wiec zastosować środki przymusu, w celu uzyskania od skarżącej przedmiotowej ekspertyzy technicznej. Sąd zauważa, że postanowienie wydane w trybie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane jest postanowieniem dowodowym, które nie służy merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy. Dopiero realizacja obowiązków nałożonych na podstawie powyższego przepisu pozwala na zgromadzenie materiału dowodowego, stanowiącego podstawę merytorycznego zakończenia postępowania. Takie postanowienie nie może tym samym stanowić tytułu egzekucyjnego uprawniającego do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Konsekwencją niedostarczenia przez stronę w wyznaczonym terminie ocen lub ekspertyz określonych w ostatecznym postanowieniu, wydanym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane jest uprawnienie do zlecenia przez organ wykonania tych ocen lub ekspertyz na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia (art. 81c ust. 4 ustawy Prawo budowlane, por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 05 grudnia 2000 r., sygn. II SA/Gd 1425/97, ONSA 2002, Nr 2, poz. 71). Konsekwentnie organy nadzoru budowlanego zasadnie uznały w niniejszej sprawie, że konieczne było umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność jego prowadzenia. Sąd wyjaśnia w tym miejscu skarżącej, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, ponieważ organ nadzoru budowlanego nie może przymusić skarżącej, w postępowaniu egzekucyjnym, do przedstawienia opinii dotyczącej stanu technicznego budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego w K. ul. [...] nr [...]. Oznacza to, że w powyższym zakresie wydane rozstrzygnięcie jest dla skarżącej korzystne, ponieważ kończy postępowanie egzekucyjne, w którym organy miały spowodować przedłożenie przez skarżącą stosownej ekspertyzy. Równocześnie pozostałe kwestie podnoszone przez skarżącą, związane w szczególności z ustaleniem powodów złego stanu budynku, nie mogły być przedmiotem kontroli sądu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.