I SA/Gl 1115/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut (spr.), Sędzia WSA Bożena Pindel, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2021 r. sprawy ze skargi A Sp. z o. o. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 113 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. - dalej zwana: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, § 4 pkt 1, art. 34 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm. – dalej zwana: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia: A spółka z o.o. w T. (dalej zwana: strona, skarżąca, spółka), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z [...] r. nr [...] w sprawie sprostowania z urzędu oczywistej omyłki zawartej w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] r. nr [...]. Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] r. wierzyciel, Naczelnik Urzędu Skarbowego w T., wystawił tytułu wykonawczy nr [...] i skierował ten tytuł do organu egzekucyjnego, celem przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego. Podaniem z 9 marca 2020 r. spółka wniosła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego w T. opisanym wyżej postanowieniem z [...] r. uznał zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego za niezasadne. Organ egzekucyjny w postanowieniu tym błędnie wskazał jednak numer tytułu wykonawczego. W związku z tym postanowieniem z [...] r., na podstawie art. 113 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a., z urzędu prostował tenże błąd pisarski, uznając go za oczywistą omyłkę. W efekcie, w treści prostowanego postanowienia na stronach 1 i 14 w miejsce nieprawidłowo wpisanego nr [...] wpisał nr [...]. W zażaleniu strona zarzuciła naruszenie: 1. art. 113 § 1 k.p.a. na skutek sprostowania błędu niebędącego oczywistą omyłką, 2. art. 16 § 1 k.p.a. na skutek sprostowania decyzji w toku postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu spółka podniosła, że w trybie art. 113 § 1 k.p.a. organ może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Jednakże zawisłość sprawy w postępowaniu odwoławczym i związana z tym dewolucja kompetencji stanowią czasową przeszkodę w skorzystaniu z tego trybu rektyfikacji. Wobec tego organ pierwszej instancji wszedł w kompetencje organu odwoławczego, gdyż to organ odwoławczy powinien ustalić, czy zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z prawem oraz ocenić rangę ewentualnych uchybień. Niezależnie od tego spółka twierdzi, że sprostowane błędy nie miały charakteru oczywistych omyłek pisarskich, gdyż zarówno w rozstrzygnięciu jak i uzasadnieniu tak samo oznaczono tytuł wykonawczy w oparciu o który wszczęto egzekucję. Usunięcie takiej wady może więc nastąpić w trybie weryfikacji, a nie rektyfikacji postanowienia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu w szczególności wyjaśnił, że organ administracji ma obowiązek sprostować decyzję (postanowienie) bez względu na to, czy decyzja (postanowienie) jest ostateczna, czy nieostateczna. Wprawdzie art. 113 k.p.a. nie zawiera definicji legalnej oczywistej omyłki, ale już z samego potocznego rozumienia tego pojęcia wynika, że chodzi w nim o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd, lecz zawsze dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń czy ustaleń. W tej sprawie tytuł wykonawczy został błędnie oznaczony tylko w prostowanym postanowieniu organu egzekucyjnego, natomiast pozostałe dokumenty znajdujące się w aktach postępowania egzekucyjnego zawierają prawidłowo oznaczony nr tytułu wykonawczego. Błąd ten jest ewidentny i polega tylko na wadliwym wpisaniu jednej cyfry w numerze tytułu wykonawczego. Ponadto błąd ten nie wpływa w żaden sposób na zmianę lub uzupełnienie rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji, jak i organ II instancji, ani na zmianę stanu faktycznego przedstawionego w postanowieniu. W skardze, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, spółka zarzuciła naruszenie: 1. art. 113 § 1 w zw. z art. 126, art. 140 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. na skutek utrzymania w mocy postanowienia prostującego błąd niebędący oczywistą omyłką, 2. art. 15 § 1 w zw. z art. 140 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. na skutek utrzymania w mocy postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki w toku postępowania zażaleniowego. Zdaniem skarżącej sprostowane błędy nie miały charakteru oczywistych omyłek pisarskich, bowiem stwierdzenie tych omyłek nie było możliwe tylko na podstawie porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem. Stwierdzenie błędu wymagało porównania treści postanowienia z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a zwłaszcza tytułem wykonawczym, którego doręczenie zobowiązanej skutkowało wszczęciem egzekucji i prowadzenia której dotyczyły wniesione zarzuty będące przedmiotem orzekania. Usunięcie takiej wady nastąpić może jedynie w trybie weryfikacji instancyjnej, a nie rektyfikacji postanowienia. W ocenie skarżącej błąd nie był widoczny na «pierwszy rzut oka», a prostując swoje postanowienie organ egzekucyjny zmienił też sprawę, której dotyczyło rozstrzygnięcie, czym wykroczył w sposób istotny poza zakres zastosowania art. 113 § 1 k.p.a. Sprawę identyfikuje bowiem oznaczenie tytułu wykonawczego. Dalej skarżąca podniosła, że zawisłość sprawy w postępowaniu odwoławczym i związana z tym dewolucja kompetencji stanowią czasową przeszkodę w skorzystaniu z trybu rektyfikacji zapadłego wcześniej, lecz jeszcze nieostatecznego postanowienia. Wobec tego organ I instancji wszedł w kompetencje organu odwoławczego, gdyż to ten organ powinien ustalić, czy zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z prawem oraz ocenić rangę ewentualnych uchybień. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 113 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ postanowieniach. Na wstępie wyjaśnić trzeba, że w/w ustawa pozwala wyróżnić dwie kategorie środków prawnych służących usuwaniu wad aktów administracyjnych – wad istotnych i nieistotnych. Zastosowanie konkretnego środka zależy więc od istotności takiej wady. To oznacza, że wybór stosowanego środka determinowany jest konkretnymi kryteriami istotności. Wady istotne podlegają eliminowaniu przy wykorzystaniu zwyczajnych bądź nadzwyczajnych środków prawnych, takich jak np.: zmiana decyzji, jej uchylenie, czy stwierdzenie nieważności. Są to środki prawne, które mogą powodować szczególne konsekwencje dla aktu, bowiem mogą doprowadzić do wzruszenia jego trwałości i wyeliminowania z obrotu prawnego w całości lub w części. Tryby te wykorzystywane są w przypadku wad istotnych, a więc takich, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia i którym można przypisać walor merytoryczny. Jednakże nie każda wada aktu administracyjnego wymaga, dla jej usunięcia, takiego trybu postepowania. Wydany akt administracyjny może bowiem zawierać wady nieistotne, które nie wpływają na treść rozstrzygnięcia, ale powodują pewne nieścisłości. Eliminacja takich nieistotnych wad możliwa jest właśnie w trybie rektyfikacji - sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., a w odniesieniu do postanowień - w zw. z art. 126 k.p.a. Przyjęta w art. 113 § 1 k.p.a. klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca i charakteryzuje się oczywistością. Stanowi ona więc granicę przedmiotowej dopuszczalności sprostowania wyrażającą się tym, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia. Wada merytoryczna nie jest bowiem oczywistą omyłką (pisarską) i nie podlega sprostowaniu w tym trybie. Zakres oczywistości danej wady powinien być zawsze oceniany indywidualnie na gruncie realiów rozpatrywanej sprawy. Za oczywiste omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., uważa się, zdaniem Sądu, omyłki niepowodujące istotnej wadliwości orzeczenia organu, mogącego skutkować koniecznością eliminacji rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. W orzecznictwie niekwestionowany jest pogląd, że błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu, litery, liczby, błąd przestawienia (zob. wyrok NSA z 2.06.2020 r. sygn. II FSK 770/20). Wszystkie te wady muszą mieć charakter techniczny i nieistotny, tj. nie mogą prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia lub znacząco modyfikować stanu faktycznego ustalonego w danej sprawie. Ponadto błędy pisarskie, rachunkowe i omyłki powinny być oczywiste, czyli łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynika z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości, polega na widocznej w świetle akt sprawy rozbieżności między myślą (zamierzeniem) wyrażoną przez organ administracji publicznej, a doborem poszczególnych słów lub cyfr czy liczb dla określenia niebudzących wątpliwości faktów. Do oczywistych omyłek zalicza się różne błędy pisarskie, komputerowe itp. (por. S. Presnarowicz [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2021, art. 215.). W realiach rozpoznawanej sprawy sprostowanie postanowienia nie było – wbrew zarzutom skargi - zmianą stanu faktycznego i nie miało wpływu na merytoryczne orzeczenie prostowanego postanowienia. Ekonomia procesowa nakazuje usuwanie prostych, oczywistych błędów, niewpływających na treść rozstrzygnięcia w uproszczonym trybie sprostowania. Podanie nieprawidłowego numeru tytułu wykonawczego było bez wątpienia niedopatrzeniem organu pierwszej instancji, ale nie można przyjąć stanowiska, jakie stara się przeforsować strona skarżąca, że w jego wyniku treść wydanego rozstrzygnięta budzi wątpliwości, czy uległa zmianie. Zarzut, jakoby organ dodał nową, merytoryczną treść, w ocenie Sądu, pozbawiony jest uzasadnienia. W przedmiotowej sprawie sprostowaniu podlegały jedynie dane numeryczne, które w istocie nie wpływają na treść rozstrzygnięcia i jego rozumienie, szczególnie, że w prostowanym postanowieniu podano prawidłowo datę wystawionego tytułu oraz okres, którego dotyczy. Granica dopuszczalności sprostowania nie została zatem przekroczona. Nie było też przeszkody w sprostowaniu oczywistej omyłki z uwagi na trwające postępowanie przed organem II instancji. Zdaniem Sądu sprostowanie może nastąpić w każdym czasie, a więc także w trakcie postępowania głównego. Mając to na uwadze Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie aktu administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) skargę oddalił.