I OZ 236/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 754/21 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku Z.T. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Z.T. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 9 kwietnia 2021 r., znak WS-VI.7534.2.50.2020.BK w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 23 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 754/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pozostawił bez rozpoznania wniosek Z.T. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 9 kwietnia 2021 r., znak WS-VI.7534.2.50.2020.BK w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, iż Z.T. (dalej "skarżąca") do złożonej skargi na ww. decyzję dołączyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia uzasadniając go faktem nieodebrania przez Wojewodę przesyłki zawierającej skargę. Skarżąca podniosła, że złożyła skargę w terminie, jednakże pismo nie zostało przyjęte przez organ i nastąpił jego zwrot przez urząd pocztowy z adnotacją. Wskazała jednocześnie, iż nawet w sytuacji nieprofesjonalnego zaadresowania przesyłki, organ winien ją odebrać i zwrócić się do skarżącej o sprecyzowanie pisma. Zarządzeniem z dnia 4 listopada 2021 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu poprzez jego szczegółowe uzasadnienie, w szczególności: kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu i na czym ona polegała, następnie przytoczenie konkretnych okoliczności, które uprawdopodabniają brak winy skarżącej w uchybieniu terminu, jak również przedłożenie (jeżeli skarżąca takie posiada) dokumentów potwierdzających te okoliczności - w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania i odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z 6 grudnia 2021 r. skarżąca oświadczyła, że wszystkie pisma zawsze składała w terminie i z jej strony "nie było żadnych uchybień (...). A jeśli chodzi o pocztę lub inną instytucję, to ja już nie wiem czyja to była wina". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, pozostawiając bez rozpoznania złożony w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podniósł, iż skarżąca w odpowiedzi na wezwanie Sądu nie wskazała jaka była przyczyna uchybienia terminu. Jeżeli faktycznie wniesiona pierwotnie skarga została zwrócona do nadawcy, to z jakiego powodu. Skarżąca nie wyjaśniła w jaki sposób należy rozumieć sformułowanie, że przesyłka była "nieprofesjonalnie zaadresowana", a także nie podała kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Zażalenie na powyższe zarządzenie złożyła skarżąca wnosząc o jego uchylenie i merytoryczne rozpoznanie skargi. W uzasadnieniu podniosła, że skargę na decyzję Wojewody Małopolskiego wniosła w terminie i wysłała zgodnie z pouczeniem Sądu - za pośrednictwem organu. Omyłkowo na kopercie jako adresata wskazała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, jednakże pomimo błędnego wskazania adresata pismo trafiło do Wojewody (data wpływu pisma do Urzędu – 24 maja 2021 r., na dowód skarżąca załączyła kopertę). Z adnotacji na kopercie wynikało, że Urząd uznał, iż skarga "nie dotyczy Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego" i zwrócił skargę do nadawcy. W ocenie skarżącej zwrot pisma był błędny z uwagi na to, iż Urząd Wojewódzki był organem właściwym do wniesienia skargi oraz w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości organ winien był, zgodnie z art. 65 § 1, § 1a i § 1 k.p.a., przekazać pismo do organu właściwego informując o tym nadawcę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zauważyć należy, że Sąd I instancji właściwie uznał, że wniosek Zofii Tobiasz o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 9 kwietnia 2021 r., znak WS-VI.7534.2.50.2020.BK w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania posiadał braki formalne, które uniemożliwiały nadanie mu dalszego biegu. Zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a.") pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (§ 5). Z powyższego wynika, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności, w przedmiotowej sprawie do wniesienia skargi, musi zawierać elementy, bez których jego merytoryczne rozpatrzenie staje się niemożliwe. Sąd w przypadku stwierdzenia braków formalnych takiego wniosku wzywa wnioskującego o uzupełnienie dostrzeżonych braków w trybie art. 49 § 1 P.p.s.a. i określa termin na ich uzupełnienie oraz rygor. W niniejszej sprawie Sąd dostrzegł braki formalne wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w postaci określenia kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu i na czym ona polegała, przytoczenia konkretnych okoliczności, które uprawdopodobniałyby brak winy skarżącej w uchybieniu terminu, jak również przedłożenia dokumentów potwierdzających powyższe okoliczności. W dniu 12 listopada 2021 r. wystosowano wezwanie do skarżącej jednoznacznie wskazując konieczne do uzupełnienia braki złożonego wniosku (k. 25 akt). Otrzymana odpowiedź z dnia 6 grudnia 2021 r. nie zawierała informacji, o które wzywał Sąd. Wskazano jedynie, że skarżąca wszystkie pisma zawsze składała w terminie i z jej strony "nie było żadnych uchybień (...). A jeśli chodzi o pocztę lub inną instytucję, to ja już nie wiem czyja to była wina". Lektura złożonego wniosku o przywrócenie terminu oraz wyjaśnień skarżącej zawartych w piśmie z dnia 6 grudnia 2021 r. wskazuje, że już na etapie składania wniosku o przywrócenie terminu miała ona świadomość, że błędnie zaadresowała przesyłkę. Niemniej z pism tych bez wątpienia nie wynika na czym ten błąd miał polegać. Stąd też, Sąd I instancji w sposób prawidłowy wezwał skarżącą do potwierdzenia podnoszonych przez nią okoliczności, a w konsekwencji uznał, że sformułowana w taki sposób odpowiedź nie stanowi uzupełnienia braków formalnych wniosku i na podstawie art. 49 § 2 P.p.s.a. pozostawił wniosek bez rozpoznania. Odnosząc się natomiast do okoliczności podnoszonych w zażaleniu, tj. omyłkowego zaadresowania koperty zawierającej skargę do Wojewódzkiego Sądu zamiast do Wojewody Małopolskiego (na adres Wojewody) wskazać należy, że w sytuacji, gdy z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika, iż przesyłka została nadana na konkretny adres do podmiotu, który pod tym adresem nie ma siedziby, zastosowanie znajdują określone przepisy ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 896), wiążące operatora pocztowego i wskazujące mu sposób postępowania z taką przesyłką. Przepisy te (w powiązaniu z art. 165 § 2 k.p.c., stanowiącym odpowiednik art. 83 § 3 P.p.s.a.) były analizowane przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II CZ 5/17, dlatego też warto odwołać się do wywodu tam zawartego. Sąd Najwyższy stwierdził, że skoro powód wybrał doręczenie poleconą przesyłką pocztową, to miał obowiązek należycie oznaczyć adres odbiorcy, zgodnie z art. 37 ust. 1 Prawa pocztowego. Przesyłkę pocztową doręcza się bowiem adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce, co oznacza, że operator nie ma uprawnień do kontroli ani korygowania adresu umieszczonego na kopercie. Taki wniosek potwierdza art. 32 powołanej ustawy, zgodnie z którym przesyłkę, której nie można doręczyć adresatowi, zwraca się nadawcy, a dopiero wówczas, gdy nie można jej zwrócić nadawcy z powodu braku lub błędnego adresu nadawcy (tzw. "przesyłka niedoręczalna"), operator, który zawarł umowę o świadczenie usługi pocztowej jest uprawniony do otwarcia przesyłki w celu uzyskania danych umożliwiających jej doręczenie lub zwrócenie nadawcy (art. 33 Prawa pocztowego). Prawidłowe oznaczenie adresata, przy jednoczesnym opatrzeniu przesyłki złym adresem, nie stwarza więc możliwości skutecznego doręczenia, ponieważ operator nie był zobowiązany do dokonania doręczenia pod innym adresem niż znajdujący się na przesyłce. Należy zwrócić uwagę, że z zaprezentowanych wywodów bez wątpienia wynika, iż zwrot błędnie adresowanej przesyłki (tj. przy wskazaniu prawidłowego adresata i błędnego adresu) do nadawcy jest w ocenie Sądu Najwyższego usprawiedliwiony w świetle przepisów prawa. Wymaga podkreślenia, że Sąd ten uznał, iż nawet przyjęcie przesyłki przez niebędący adresatem podmiot mający siedzibę pod wskazanym przez nadawcę adresem, nie powoduje skutków z art. 165 § 2 k.p.c. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analogicznie należy rozumieć art. 83 § 3 P.p.s.a., tj. nie można uznać, że termin do wniesienia skargi został zachowany w sytuacji, gdy w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w terminie z art. 53 § 1 P.p.s.a. oddano przesyłkę nieprawidłowo zaadresowaną. Przesyłka zwrócona z uwagi na niespełnienie przez nadawcę wymogów zapewniających możliwość wykonania przez operatora pocztowego usługi pocztowej, tj. doręczenie przesyłki adresatowi, nie wywołuje skutków, o których mowa w art. 83 § 3 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.