IV SA/Wa 162/22
WyrokWSA w Warszawie2022-06-14
Skład orzekający: Anna Szymańska, Aneta Dąbrowska, Aleksandra Westra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Główny Inspektor Ochrony Środowiska prawidłowo uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska i wymierzył Spółdzielni Mieszkaniowej administracyjną karę pieniężną za przekroczenie warunków pozwolenia wodnoprawnego w zakresie jakości odprowadzanych ścieków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Główny Inspektor Ochrony Środowiska prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji i wymierzył Spółdzielni Mieszkaniowej administracyjną karę pieniężną. Stwierdzono, że skarżąca przekroczyła warunki pozwolenia wodnoprawnego w zakresie jakości odprowadzanych ścieków, co uzasadnia nałożenie kary pieniężnej. Sąd odrzucił argumenty skarżącej dotyczące możliwości umorzenia kary, wskazując, że postępowanie w sprawie umorzenia jest odrębne od postępowania w sprawie wymierzenia kary.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa została ukarana administracyjną karą pieniężną za przekroczenie warunków pozwolenia wodnoprawnego w zakresie jakości odprowadzanych ścieków w 2016 roku. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył karę w wysokości 51 331 zł. Główny Inspektor Ochrony Środowiska uchylił tę decyzję i wymierzył karę w wysokości 42 473,00 zł, korygując sposób wyliczenia kary. Spółdzielnia wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności uzasadniających umorzenie kary oraz niezgodne z faktami ustalenie wpływu ścieków na jakość wód.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Spółdzielni Mieszkaniowej.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant st. ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w Z. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej oddala skargę
.
U Z A S A D N I E N I E
Przedmiotem skargi wniesionej przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...] w [...] - dalej: skarżąca, strona - jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska - dalej: Główny Inspektor - z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] uchylająca w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w [...] – dalej: WIOŚ -
z [...] stycznia 2018 r. nr [...] znak [...] i wymierzająca skarżącej administracyjną karę pieniężną w wysokości 42 473,00 zł za przekroczenie w 2016 r. warunków określonych w posiadanym pozwoleniu wodnoprawnym.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] Starosta [...] – dalej: Starosta - orzekł w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z 24 lipca 2006 r.
w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. Nr 137, poz. 984) – dalej: rozporządzenie z 2006 r. - m.in. o udzieleniu skarżącej pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie oczyszczonych ścieków bytowych z oczyszczalni ścieków zlokalizowanej w miejscowości [...] na działce [...] do ziemi – rowu melioracyjnego o znaku R-D z zachowaniem warunków określonych w niniejszej decyzji. W pozwoleniu określono dopuszczalne stężenia wskaźników zanieczyszczeń (BZT5, ChZTcr, zawiesina ogólna, azot ogólny, fosfor ogólny, odczyn PH) oraz ilość ścieków jaka może być wprowadzona do odbiornika.
W okresie od [...] listopada 2017 r. do [...] listopada 2017 r. WIOŚ przeprowadził kontrolę dokumentacyjną ścieków opartą na analizie badań automonitoringowych, której celem była ocena dotrzymania wielkości dopuszczalnych oraz spełnienia wymagań dotyczących badań automonitoringowych.
Z adnotacji z kontroli nr [...] wynika, iż w okresie od [...] lutego 2016 r. do [...] lutego 2017 r. wykonano cztery badania próbek ścieków oczyszczonych, które pobrano [...] marca 2016 r., [...] sierpnia 2016 r., [...] października 2016 r. oraz [...] grudnia 2016 r. W próbkach z marca, sierpnia i grudnia 2016 r. zostały przekroczone dopuszczalne wartości stężenia wskaźnika azot ogólny odpowiednio o 27,0 mg/l, 55,7 mg/l i 2,5 mg/l, natomiast w marcu, sierpniu i październiku przekroczone zostały dopuszczalne wartości stężenia wskaźnika fosfor ogólny odpowiednio o 2,24 mg/l, 13,7 mg/l i 2,2 mg/l. Średnia roczna wartość azotu ogólnego w analizowanym okresie została przekroczona o 20,45 mg/l, a fosforu ogólnego o 4,46 mg/l.
W dniu 24 listopada 2017 r. organ I instancji zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie wymierzenia skarżącej administracyjnej kary pieniężnej za wprowadzanie do ziemi ścieków z oczyszczalni
w miejscowości [...] w 2016 r. z przekroczeniem warunków pozwolenia wodnoprawnego w zakresie jakości odprowadzanych ścieków oczyszczonych.
Decyzją z [...] stycznia 2018 r. WIOŚ wymierzył stronie administracyjną karę pieniężną w wysokości 51 331 zł. W uzasadnieniu organ wskazał na ujawnione
w trakcie kontroli naruszenia warunków określonych w decyzji Starosty
tj. przekroczenie dopuszczalnych stężeń wskaźników BZT5 azot ogólny oraz fosfor ogólny, określonych w pkt 1 lit.b pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto organ wskazał, iż dla przedmiotowej oczyszczalni ścieków rok obowiązywania pozwolenia nie pokrywa się z rokiem kalendarzowym, w związku z tym oceny spełnienia warunków pozwolenia dokonano w tych latach jego obowiązywania których części wchodzą w rok kalendarzowy, za który wymierzana jest kara oraz karę pieniężną wymierzono dla danego roku kalendarzowego, przyjmując tylko te części wielkości naruszenia warunków pozwolenia w kolejnych latach jego obowiązywania, które miały miejsce w danym roku kalendarzowym. Organ wyjaśnił ponadto, iż ilości odprowadzanych ścieków wyniosły w poszczególnych okresach tj. 21 703, 00 m³ w I okresie od [...].02.2015 r. do [...].02.2016 r. oraz 24 288,87 m³ w II okresie od [...].02.2016 r. do [...].02.2017 r. Wyliczenia administracyjnej kary pieniężnej dokonano na podstawie załącznika nr 2 do obwieszczenia Ministra Środowiska
z 25 lipca 2014 r. w sprawie wysokości stawek kar za przekroczenie warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu, na rok 2015 (M.P. z 2014 r. poz. 648) oraz §9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie wysokości jednostkowych stawek kar za przekroczenia warunków wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi (Dz.U. Nr 260, poz. 2177). Organ I instancji wskazał, ilości poszczególnych wskaźników wprowadzonych do wód z naruszeniem wymaganych warunków
w 2016 r. oraz wyjaśnił, iż jeżeli przekroczenie dopuszczalnych ilości substancji,
w tym substancji wyrażonych jako wskaźnik dotyczy więcej niż jednej substancji,
to karę ustala się przyjmując ilość tej substancji, której przekroczenie pociąga za sobą najwyższą karę.
Wobec powyższego karę za przekroczenie warunków pozwolenia wodnoprawnego w zakresie przekroczenia składu wprowadzanych ścieków za rok 2016 stanowi kara ustalona za azot ogólny, która wynosi 13 594,64 zł. Wysokość administracyjnej kary pieniężnej za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego w 2016 r. przy zastosowaniu jednostkowych stawek kary dla wskaźnika odczyn PH wyniosła natomiast 37 736,42 zł.
Po rozpoznaniu złożonego w sprawie odwołania Główny Inspektor decyzją
z [...] grudnia 2021 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł
o wymierzeniu skarżącej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 42 473,00 zł za przekroczenie w 2016 r. warunków określonych w posiadanym zezwoleniu wodnoprawnym. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż organ I instancji błędnie wyliczył ilość ścieków użytą do obliczeń wysokości kary za przekroczenie odczynu PH i w tym zakresie skorygował wadę decyzji organu I instancji. Ilość ścieków została ustalona na podstawie wykazów informacji o korzystaniu ze środowiska w latach 2013-2017 przekazanych przez stronę oraz na podstawie protokołu kontroli nr [...]. Ponownie obliczona kara w tym zakresie wyniosła 28 949,24645 zł. Wysokość kary za przekroczenie wskaźnika azot ogólny wyniosła natomiast 13 523,34794 zł. Organ odwoławczy wyjaśnił również, iż organ I instancji niewłaściwie ocenił spełnienie warunków przez ścieki w zakresie ChZTcr oraz zawiesiny ogólnej, ponieważ 1 z 4 wykonanych próbek mogła nie spełniać wymagań rozporządzenia z 2006 r., jednakże nie ma to wpływu na wysokość kary, która została ustalona w związku z przekroczeniem wskaźników azot ogólny oraz pH. Zdaniem organu odwoławczego zarzuty dotyczące temperatury ścieków należało uznać za niezasadne, bowiem strona nie przedłożyła dowodów pozwalających stwierdzić, iż w momencie pobrania próbek temperatura w komorze biologicznej oczyszczalni była niższa niż 12 stopni, a ponadto jedna z próbek pobrana została
w sierpniu 2016 r. i również stwierdzono wówczas przekroczenie wskaźnika azotu ogólnego. Przekroczenie tego wskaźnika stwierdzono również we wcześniejszych latach, także w okresach letnich.
Organ odwoławczy wyjaśnił ponadto, iż w ustawie Prawo ochrony środowiska nie funkcjonują regulacje dające możliwość odstąpienia od zastosowania określonych w tej ustawie instrumentów odpowiedzialności administracyjnej. Organ
II instancji nie znalazł jednocześnie podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej zgodnie z art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) – dalej: k.p.a. wskazując, iż biorąc pod uwagę doniosłą wagę społeczną ochrony środowiska jako dobra wspólnego oraz fakt, że w sprawie przekroczenie warunków pozwolenia polega na ponadnormatywnym przekroczeniu dopuszczalnych wartości stężeń wprowadzanych substancji zanieczyszczających z naruszeniem dopuszczalnych norm, nie sposób uznać że została spełniona przesłanka znikomości naruszenia określona w art. 189f §1 pkt 1 k.p.a. Organ wyjaśnił, iż w pozwoleniu wodnoprawnym czynniki biogenne zostały określone bardziej rygorystycznie z uwagi na fakt,
iż pierwszym odbiornikiem wód z rowu jest jezioro [...] oraz z powodu istnienia strefy ochronnej ujęcia wody powierzchniowej [...]. W odniesieniu do przypadku określonego w art. 189f § 1 pkt 2 organ stwierdził, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest prawomocnej decyzji o nałożeniu stronie sankcji pieniężnej przez inny uprawniony organ administracji publicznej, a także brak jest informacji
o tym, aby strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe
w tym zakresie. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie znajdzie również zastosowania art. 189f § 2 k.p.a. dotyczący fakultatywnego odstąpienia od wymierzenia sankcji pieniężnej, gdyż przepisy materialne Poś przewidują rozwiązania szczególne w tym zakresie. Ustawodawca przewidział instrumenty prawne umożliwiające docelowo zaliczenie kwoty kary na poczet realizowanej inwestycji usuwającej przyczynę ponoszenia kar, pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w art. 317-321 Poś. Celem tych przepisów jest zmobilizowanie podmiotów, którym wymierzono administracyjne kary pieniężne za przekroczenie warunków pozwolenia, do podejmowania działań inwestycyjnych na oczyszczalniach ścieków służących eliminowaniu przyczyn ponoszenia kar. Zasadne jest - zdaniem organu - rozważenie podjęcia odpowiednich działań naprawczych, gdyż przekroczenie warunków pozwolenia stwierdzono również w latach 2014-2015 oraz 2018, za które wymierzono administracyjne kary pieniężne i opłatę podwyższoną. Mając na uwadze ochronę wód jeziora [...] oraz ujęcia wody [...] z jeziora [...] strona powinna wdrożyć plan naprawczy przede wszystkim w zakresie usuwania biogenów, których przekroczenie powoduje wprowadzanie rocznie setek kg zanieczyszczeń, które niekorzystnie wpływają na wody powierzchniowe.
W skardze na decyzję Głównego Inspektora z [...] grudnia 2021 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w [...] wniosła m.in. o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego oraz dopuszczenie dowodów z dokumentów tj. pism z 12 sierpnia 2021 r., 14 sierpnia 2021 r. oraz 21 maja 2018 r. na potwierdzenie okoliczności istnienia ważnego interesu publicznego w umorzeniu administracyjnej kary pieniężnej, kondycji finansowej skarżącego, podejmowanych działań w celu modernizacji oczyszczalni ścieków, braku pomocy w sprawie oczyszczalni ścieków ze strony organów administracji oraz braku możliwości uzyskiwania dodatkowych dochodów przez skarżącego.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie art. 189k §1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej okoliczności, które uzasadniają zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, w szczególności kondycji finansowej skarżącego i możliwości uzyskiwania dochodów (spółdzielnia mieszkaniowa), kosztów utrzymania
i modernizacji oczyszczalni ścieków celem dostosowania jej do warunków ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym, podejmowanych przez skarżącego starań w celu poprawy jakości ścieków i przyłączenia budynków spółdzielni do nowocześniejszej oczyszczalni ścisków w [...] oraz braku jakiegokolwiek wsparcia w rozwiązaniu problemu ze strony organów administracji,
2. naruszenie art. 7, art. 77 §1 i art. 80 k.p.a., poprzez niezgodne z faktami ustalenie, że ścieki z oczyszczalni w [...] znacząco oddziałują na jakość
i stan środowiska wodnego, ponieważ w rzeczywistości jakość i stan wód jeziora [...] nie wykazuje jakichkolwiek śladów pogorszenia, a same ścieki docierają do jeziora rowem o znacznej długości.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (T.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej ustawy p.p.s.a., koncentrują się na kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Badając sprawę zgodnie z powyższymi kryteriami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa i w konsekwencji skarga nie jest zasadna.
Na wstępie podkreślić należy, iż ustalony w sprawie, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Nie kwestionuje go również strona skarżąca, wskazując iż była świadoma jakości ścieków odprowadzanych do gruntu z oczyszczalni ścieków w [...]. Skarżąca wyjaśniła, iż od 2000 r. alarmowała, iż oczyszczalnia z uwagi na konieczną modernizację nie może spełnić wygórowanych warunków ustalonych w pozwoleniu wodnoprawnym. Zatem stwierdzone naruszenia prawa tj. naruszenia pozwolenia wodnoprawnego miały miejsce. Sąd przyjął zatem za własne ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji, wobec czego za zbędne uznał ich ponowne przedstawienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy
z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2017 poz. 519) – dalej: Poś, która określa zasady ochrony środowiska oraz warunki korzystania z jego zasobów, z uwzględnieniem wymagań zrównoważonego rozwoju, a w szczególności: - zasady ustalania warunków ochrony zasobów środowiska, warunków wprowadzania substancji lub energii do środowiska, kosztów korzystania ze środowiska; - obowiązki organów administracji oraz - odpowiedzialność i sankcje.
Postępowanie administracyjne w sprawie zostało wszczęte z urzędu w dniu 24 listopada 2017 r., a zatem dla jej rozstrzygnięcia istotne są obowiązujące wówczas przepisy Poś. Zgodnie z art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś administracyjne kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, wojewódzki inspektor ochrony środowiska za przekroczenie określonych w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1
i 3, warunków dotyczących ilości ścieków, ich stanu, składu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu. W myśl art. 299 ust. 1 pkt 2 Poś wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie lub naruszenie na podstawie pomiarów prowadzonych przez podmiot korzystający ze środowiska, obowiązany do dokonania takich pomiarów. W myśl art. 305 ust. 1 Poś wojewódzki inspektor ochrony środowiska stwierdza przekroczenie warunków korzystania ze środowiska na podstawie, o której mowa w art. 299 ust. 1 pkt 2, jeżeli podmiot korzystający ze środowiska prowadzi wymagane pomiary wielkości emisji i spełnione są warunki określone w art. 147a. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza karę za przekroczenie stwierdzone w roku kalendarzowym, uwzględniając zmiany stawek opłat i kar, o których mowa w art. 304, w okresie objętym karą (ust. 4 art. 305 Poś). W myśl art. 314 ust. 4 Poś przekroczenie ilości i składu ścieków, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu wyraża się ilością substancji wprowadzanych do wód lub do ziemi.
W tym miejscu przywołać należy treść art. 545 ust. 3a pkt 1 ustawy z 20 lipca 2017r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566), który stanowi, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy dotyczących administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 298 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy zmienianej w art. 493, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, – stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie natomiast z art. 545 ust. 3d Prawo wodne w terminie nie dłuższym niż 36 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy wojewódzki inspektor ochrony środowiska wymierza, na podstawie przepisów dotychczasowych, administracyjne kary pieniężne, o których mowa w art. 298 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy zmienianej w art. 493,
w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, za przekroczenie określonych w pozwoleniach wodnoprawnych oraz pozwoleniach zintegrowanych warunków, dotyczących ilości pobranej wody oraz ilości ścieków, ich stanu, składu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu, które wystąpiło do dnia [...] grudnia 2017 r.
Z ustaleń poczynionych podczas kontroli (adnotacja nr [...]) wynika,
iż w próbkach z marca, sierpnia i grudnia 2016 r. zostały przekroczone dopuszczalne wartości stężenia wskaźnika azot ogólny odpowiednio o 27,0mg/l, 55,7 mg/l i 2,5 mg/l, natomiast w marcu, sierpniu i październiku przekroczone zostały dopuszczalne wartości stężenia wskaźnika fosfor ogólny odpowiednio o 2,24 mg/l, 13,7 mg/l i 2,2 mg/l. Średnia roczna wartość azotu ogólnego w analizowanym okresie została przekroczona o 20,45 mg/l, a fosforu ogólnego o 4,46 mg/l. Ponadto poprzez niewykonanie jednego pomiaru w I okresie objętym oceną organy orzekające ustaliły przekroczenie w zakresie wskaźnika pH, gdyż zgodnie z §8 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia z 2006 r. ścieki odpowiadają wymaganym warunkom, jeżeli każda wielkość temperatury i pH zmierzona ręcznie lub automatycznie w okresie doby
w odstępach co najwyżej dwugodzinnych nie przekracza najwyższych dopuszczalnych wartości.
W powyższym stanie prawnym przy bezspornym wykazaniu przez organ na podstawie wykonanych przez skarżącą badań ww. próbek ścieków i stwierdzeniu,
że w 2016 r. doszło do przekroczenia wartości azotu ogólnego o 20,45 mg/l,
a fosforu ogólnego o 4,46 mg/l należało stwierdzić, że przekroczono warunki korzystania ze środowiska wynikające z posiadanego pozwolenia wodnoprawnego. Pozwolenie wodnoprawne jest aktem reglamentacji administracyjnoprawnej, ustalającym sytuację prawną strony tego postępowania oraz określającym jej prawa
i obowiązki, z których wynika, co jest dozwolone bądź zakazane.
Decyzja o wymierzeniu administracyjnej kary pieniężnej, jak i jej wymiar ma charakter obligatoryjny, a nie uznaniowy. W myśl bowiem art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś administracyjne kary pieniężne wymierza, w drodze decyzji, wojewódzki inspektor ochrony środowiska za przekroczenie określonych w pozwoleniach, o których mowa w art. 181 ust. 1 pkt 1 i 3, warunków dotyczących ilości ścieków, ich stanu, składu, minimalnej procentowej redukcji stężeń substancji w ściekach oraz masy substancji w odprowadzanych ściekach przypadającej na jednostkę masy wykorzystanego surowca, materiału, paliwa lub wytworzonego produktu. Odpowiedzialność z tego tytułu ma charakter obiektywny - nieistotny jest zamiar, w jakim działał sprawca, czy miał świadomość karalności swego czynu oraz to, jakimi intencjami kierował się podejmując podlegające karze działanie.
Sąd, analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uznał, że organ odwoławczy prawidłowo orzekł o wymierzeniu skarżącej administracyjnej kary pieniężnej, a jej wysokość jest prawidłowa. Kara została wymierzona aby chronić środowisko i wpłynąć na podmiot korzystający ze środowiska do podjęcia działań naprawczych.
Istotne znaczenie dla skuteczności sankcji ma prewencja ogólna (generalna), polegająca na oddziaływaniu na podmioty korzystające ze środowiska
i uświadamianiu obowiązków związanych z dotrzymywaniem warunków korzystania ze środowiska, których niezrealizowanie może skutkować poniesieniem odpowiedzialności prawnej. W aspekcie prewencji szczególnej (indywidualnej) celem przepisów w przedmiocie kar jest skłonienie podmiotu ponoszącego odpowiedzialność do dochowania powyższych wymagań w przyszłości. Zatem wymierzenie kary jest niezbędne nie tylko w celu przymuszenia podmiotu do realizacji obowiązków środowiskowych zgodnie z wymaganiami przepisów, teraz
i w przyszłości, ale także dla ochrony interesu publicznego (ochrony środowiska). Ustawodawca, formułując jednostkę redakcyjną art. 298 ust. 1 pkt 2 Poś posłużył się zwrotem "wymierza", a nie "może wymierzyć". Decyzja organów ochrony środowiska ma więc charakter decyzji związanej.
Istotą natomiast skargi jest kwestia możliwości odstąpienia od tej kary, jej umorzenia, generalnie wszelkich rozwiązań prawnych, które zwolniłyby skarżącą
z odpowiedzialności finansowej za wprowadzanie niezgodnych z parametrami pozwolenia ścieków. Takim rozwiązaniem, zasadnie zastosowanym przez organ, ale bez oczekiwanego dla strony rezultatu, jest art. 189f k.p.a. Przepis ten przewiduje wyjątkowe sytuacje odnoszące się do kwestii odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Zgodnie z art. 189f § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. Organ ustalił, że przesłanka zawarta w pkt 2) nie miała miejsca, natomiast okoliczności określone w pkt 1) nie mogły zostać zrealizowane bowiem stan naruszenia warunków pozwolenia (naruszanie prawa) cały czas trwa, co przyznaje sama skarżąca. Wystąpienie tego elementu stanu faktycznego wyklucza zastosowanie dobrodziejstwa odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej.
Z kolei w myśl art. 189f § 2 k.p.a. w przypadkach innych niż wymienione
w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających:
1) usunięcie naruszenia prawa lub
2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia.
Po pierwsze z art. 189 § 2 k.p.a. wynika, że jest to dyskrecjonalne uprawnienie organu, po drugie tutaj także warunkiem odstąpienia od wymierzenia kary jest zaprzestanie naruszenia prawa. W konsekwencji zasadnie organ, po przeanalizowaniu przesłanek możliwości odstąpienia od wymierzenia kary, doszedł do uprawnionego wniosku, że znamiona przepisu nie wystąpiły.
Z kolei zarzuty skargi koncentrują się na innym etapie postępowania
w sprawie kary administracyjnej, bowiem na etapie jej wykonywania. Odnosząc się zatem do zarzutu naruszenia art. 189k §1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1
i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie przy wymierzaniu administracyjnej kary pieniężnej okoliczności, które uzasadniają zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, wyjaśnić należy, iż postępowanie prowadzone na podstawie art. 189k §1 k.p.a. jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, organy wymierzające karę nie badają z urzędu przesłanek dotyczących zastosowania wobec strony ulgi w spłacie należności. Sprawa udzielenia ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 k.p.a. i jest załatwiana w drodze decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej, który nałożył tę administracyjną karę pieniężną. Postępowanie w sprawie udzielenia ulgi wszczyna się na wniosek strony, czyli podmiotu, na który została nałożona administracyjna kara pieniężna. Na marginesie tylko wskazać należy, iż w postępowaniu w sprawie udzielenia ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej nie jest dopuszczalne badanie zasadności nałożenia i wymierzenia (ustalenia wysokości) tej kary. Innymi słowy postepowanie w sprawie udzielenia ulgi w wykonaniu kary może się toczyć na dalszym etapie tj. na etapie wykonywania kary, po wydaniu ostatecznej decyzji wymierzającej karę pieniężną.
Reasumując, Sąd stwierdził, że stan faktyczny sprawy niniejszej został ustalony w sposób niebudzący wątpliwości, zebrany materiał dowodowy jest niewątpliwie kompletny i został poddany rzetelnej ocenie organu odwoławczego dokonanej z poszanowaniem reguł określonych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Wyniki tychże ustaleń przedstawiono w motywach zaskarżonej decyzji sporządzonej z uwzględnieniem zasad określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że w świetle poczynionych wyżej rozważań sformułowane w skardze zarzuty należało ocenić jako niezasadne. Sąd z urzędu nie dostrzegł innych naruszeń prawa.
W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło