II SA/Rz 1888/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 5 października 2021 r. nr N-V.7581.1.23.2021 w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości - skargę oddala – Przedmiotem skargi M. K. (zwany dalej: Skarżącym) jest decyzja Wojewody Podkarpackiego (zwany dalej: Wojewodą, Organem odwoławczym, Organem II instancji) z dnia 5 października 2021 r. nr N-V.7581.1.23.2021 w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Na podstawie akt administracyjnych Sąd ustalił, że wnioskiem z dnia 17 września 2020 r. nr R-ID/EM/18484/2020, P. S.A. z siedzibą w [...] reprezentowana przez pełnomocnika zwróciła się o udzielenie zezwolenia na zajęcie nieruchomości położonej w K., obręb [...], oznaczonej jako działka ewid. nr [...] o pow. 0,5571 ha, której właścicielami są M. K. oraz M. K., dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], w związku z planowaną realizacją inwestycji celu publicznego pod nazwą: "Budowa dwutorowej napowietrzno - kablowej linii 110 kV relacji [...] do istniejącej linii [...] ". Prezydent Miasta [...] (dalej zwany: Organem I instancji, Prezydentem Miasta) decyzją z dnia 28 kwietnia 2021 r. nr G.6821.72.2020.W ograniczył sposób korzystania z ww. nieruchomości poprzez udzielenie P. S.A. z siedzibą w [...] zezwolenia na wykonanie prac budowlanych związanych z budową dwutorowej linii 110 kV oraz prac związanych z remontem i późniejszą eksploatacją urządzeń energetycznych w związku z realizacją ww. celu publicznego. Wobec powyższego, decyzją z dnia 4 maja 2021 r. nr G.6821.72.1.2020.W, Prezydent Miasta [...] w pkt I zezwolił P. S.A. z siedzibą w [...] na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oznaczonej jako działka [...], położonej w K., obręb [...] o pow. 0,5571 ha, której właścicielami są M. K. oraz M. K., dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...], celem wykonania prac budowlanych związanych z budową dwutorowej linii 110 kV oraz prac związanych z remontem i późniejszą eksploatacją urządzeń energetycznych w związku z realizacją zadania: "Budowa dwutorowej napowietrzno - kablowej linii 110 kV relacji [...] do istniejącej linii [...]", a w pkt II nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Organ I instancji wskazał, że niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji grozi zahamowaniem rozwoju regionu, gdyż może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych. Wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości ma na celu umożliwienie wnioskodawcy przeprowadzenie inwestycji w planowanym terminie oraz zabezpieczenie gospodarki regionu przed ciężkimi stratami (np. w przypadku awarii energetycznej). Istotnym jest także zabezpieczenie interesu społecznego, gdyż zagrożenia ciągłości dostawy energii mają charakter realny i w przypadku ich zaistnienia spowodują niezwykle duże straty. Prezydent Miasta uznał, że wydanie decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności służyć będzie interesowi społecznemu oraz chronić będzie ważny interes P. S.A. jako strony postępowania. Od powyższej decyzji M. K. złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz unieważnienie postępowania. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że w świetle przytaczanych w zaskarżonej decyzji aktów prawnych wynika, że inwestycja pod nazwą: "Budowa linii 110kV relacji [...] do istniejącej linii [...]" ma na celu ochronę zdrowia i życia ludzkiego, jednak zarówno Wnioskodawca jak i Organ nie wykazał takiego związku; ma na celu zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, jednak zarówno Wnioskodawca jak i Organ nie wykazał takiego związku oraz ma na celu wyjątkowo ważny interes strony, jednak zarówno Wnioskodawca jak i Organ nie wykazał takiego związku. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 5 października 2021 r. nr N-V.7581.1.23.2021 Wojewoda Podkarpacki, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej zwana w skrócie: k.p.a.) w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.; dalej zwana w skrócie: u.g.n.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W pierwszej kolejności Organ odwoławczy stwierdził, że w całości podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Organ I instancji, a także uznał za zasadną argumentację prawną wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dalszej kolejności wskazał, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ II instancji przytoczył treść art. 124 ust. 1a u.g.n., a następnie wskazał, że konstrukcja przepisów art. 124 ust. 1 i 1a u.g.n. powoduje, że w rzeczywistości mamy do czynienia z dwoma decyzjami: pierwotną (zezwalającą na wejście na teren nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac) oraz kolejną decyzją (pozwalającą na niezwłoczne zajęcie nieruchomości), której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewoda podkreślił, że Organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że za wydaniem wnioskowanej decyzji przemawiał interes społeczny i wyjątkowo ważny interes Spółki, w tym interes gospodarczy polegający na zwiększeniu bezpieczeństwa energetycznego całego regionu, a inwestycja pod nazwą: "Budowa dwutorowej napowietrzno-kablowej linii 110 kV relacji [...] do istniejącej linii [...]" jest inwestycją celu publicznego, w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przedmiotowa decyzja jest niezbędna w celu skorzystania przez Spółkę z przedmiotowej nieruchomości, gdyż w przeciwnym wypadku, może nie uzyskać do niej dostępu, a tym samym, nie będzie możliwe przeprowadzenie przez nieruchomość przedmiotowej linii. W przypadku nieuzyskania stosownej decyzji, opóźni się termin realizacji i zakończenia inwestycji. Ponadto zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może nastąpić wyłącznie w takim zakresie, w jakim uprzednio ograniczono sposób korzystania z tej nieruchomości, przy czym warunek ten został spełniony, gdyż Wojewoda Podkarpacki decyzją z dnia 4 października 2021 r. nr N-V.7581.1.19.2021 utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 kwietnia 2021 r. nr G.6821.72.2020.W. Zdaniem Organu odwoławczego inwestor we wniosku należycie uzasadnił interes społeczny i gospodarczy, jednak na tym etapie postępowania nie ma potrzeby, ani możliwości przeprowadzania dodatkowego postępowania wyjaśniającego związanego z wydaniem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Decyzja wydawana w trybie art. 124 ust. la u.g.n. nie ma bowiem charakteru uznaniowego i jest wydawana, jeśli zaistnieją ustawowe przesłanki i zostanie złożony stosowny wniosek, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Organu odwoławczego budowa linii 110 kV ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, sprowadzającego się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. Nie wymaga dowodu okoliczność, że umożliwienie budowy linii elektroenergetycznej, która ma za zadanie zwiększyć pewność i jakość zasilania w energię elektryczną regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. W ocenie Organu II instancji zasadnie Organ I instancji uznał, że za niezwłocznym zajęciem przedmiotowej nieruchomości, w oparciu o art. 124 ust. 1a u.g.n., przemawia interes społeczny i ważny interes gospodarczy. Interes społeczny w niniejszej sprawie polega na poprawie niezawodności i sprawności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, poprawie niezawodności zasilania w energię elektryczną na obszarze województwa [...], a także zwiększeniu atrakcyjności inwestycyjnej regionu. Natomiast interes gospodarczy polega na konieczności prowadzenia prac budowlanych w krótkim przedziale czasowym oraz zabezpieczenie gospodarki regionu przed ciężkimi stratami np. w przypadku awarii energetycznej. Umożliwienie budowy linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia o charakterze ponadlokalnym, która ma na celu poprawienie bezpieczeństwa energetycznego, a także jest niezbędna dla rozwoju ekonomicznego regionu, jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym. Ma zatem znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, któremu ograniczono sposób korzystania z niej, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, M. K. zarzucił: 1. wydanie decyzji z naruszeniem przepisów zawartych w art. 124 ust. 1 i 1a u.g.n.; 2. naruszenie zasad i przepisów postępowania administracyjnego, tj.: a) art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na Organie Il Instancji obowiązkowi w tym zakresie; b) art. 7 k.p.a. polegające na naruszeniu zasady praworządności, przez pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli w tym Skarżącego, a także przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Wobec tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że nie jest prawdą, że jako właściciel nie wyrażał zgody na zajęcie nieruchomości. Podniósł, że nie wyrażał zgody na warunkach jednostronnych przedstawianych przez pełnomocników inwestora, do których to propozycji nie mieli oni umocowania. W toku postępowania oraz korespondencji z pełnomocnikami wielokrotnie wzywał do podjęcia z nim negocjacji zmierzających do udostępnienia nieruchomości na cele budowlane, przy czym miały być to negocjacje a nie jednostronne narzucanie warunków. Zdaniem Skarżącego, Organ nie poddał tych okoliczności swojej ocenie. Skarżący podniósł, że w świetle przytaczanych w decyzji aktów prawnych wynika, że ww. inwestycja ma na celu ochronę zdrowia i życia ludzkiego, zabezpieczenie gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, a także wyjątkowo ważny interes strony, jednak zarówno Wnioskodawca jak i Organ nie wykazali takich związków. Skarżący wskazał, że Wnioskodawca i Organ nie wykazali w jakim stopniu niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji grozi zahamowaniem rozwoju regionu w odniesieniu do planów rozwoju regionu; nie wykazali w jakim stopniu niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji może skutkować przeciążeniem istniejących połączeń energetycznych. Wnioskodawca nie określił mocy już istniejących urządzeń i nie określił w jakim stopniu planowana inwestycja wpłynie na już istniejące urządzenia; Wnioskodawca i Organ nie wykazali w jakim stopniu niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji może wpływać na zabezpieczenie gospodarki regionu przed ciężkimi stratami (np. w przypadku awarii energetycznej), a także nie wykazali w jakim stopniu niezrealizowanie przedmiotowej inwestycji może wpływać na zagrożenia ciągłości dostawy energii, które mają charakter realny i w przypadku ich zaistnienia spowodują niezwykle duże straty. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna, została przez Sąd oddalona w całości. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; zwana dalej w skrócie P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., dzięki czemu mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu – art. 133 § 1 P.p.s.a. Przekazane do WSA akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Przedmiotem skargi M. K. w sprawie o sygn. II SA/Rz 1888/21, jest decyzja Wojewody o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta o zezwoleniu na rzecz P. S.A. z siedzibą w [...] na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w postaci działki o nr [...], położonej w K., celem wykonania prac budowalnych związanych z budową dwutorowej linii 110 kV oraz prac związanych z remontem i późniejszą eksploatacją urządzeń energetycznych w ramach zadania : Budowa dwutorowej napowietrzno - kablowej linii 110 kV relacji [...] do istniejącej linii [...]. Nie został naruszony przez Organy przepis materialno – prawny wyrażony w art. 124 ust. 1a u.g.n., który stanowi : W przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Wskazana regulacja u.g.n. stanowiła dla Organów oparcie przy wydawaniu skontrolowanych przez WSA decyzji administracyjnych. Zdaniem Sądu, udzielenie przedsiębiorstwu realizującemu inwestycję celu publicznego zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. może nastąpić, gdy spełnione zostaną następujące przesłanki: 1) uprzednio wydana została decyzja na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, 2) wniosek dotyczy realizacji inwestycji celu publicznego, 3) spełnione zostaną przesłanki wskazane w art. 108 k.p.a., tj.: konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, interes społeczny, wyjątkowo ważny interes strony; 4) występuje ważny interes gospodarczy. Przesłanka zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 108 K.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a tym samym wykazywania przez organ. Już zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji wyrażającej zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (tak słusznie WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 10 marca 2021 r., o sygn. II SA/Gd 752/20, LEX). W niniejszej sprawie wyżej wyszczególnione przesłanki zostały wykazane, co umożliwiało zastosowanie względem nieruchomości stron skarżących art. 124 ust. 1a u.g.n. Po pierwsze, została wydana decyzja zezwalająca na ograniczenie prawa własności gruntowej skarżących stron – decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 28 kwietnia 2021 r., znak : G.6821.72.2020. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę Podkarpackiego decyzją z dnia 4 października 2021 r., znak N-V.7581.1.19.2021. Po drugie, została też wydana decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego przez Prezydenta Miasta [...] dnia [...] lutego 2020 r., o nr. [...]. Na mocy tej decyzji Organ ustalił lokalizację inwestycji celu publicznego na rzecz Spółki o nazwie: Budowa dwutorowej napowietrznej kablowej linii 110kV relacji [...] do istniejącej linii [...]. Decyzją tą objęto m.in. teren działki należącej do Skarżących. Jest tu istotne, że decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Po trzecie, wykazano w zaskarżonej decyzji w sposób przekonujący o wystąpieniu okoliczności uzasadniających wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w postaci ważnego interesu gospodarczego. Słusznie wskazuje się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że budowa linii elektroenergetycznej, która zaliczana jest przez ustawodawcę do inwestycji celu publicznego (zob. m.in. art. 6 pkt 2 u.g.n.) służących zaspokojeniu potrzeb kojarzonych z interesem publicznym ma za zadanie zwiększyć pewność i jakość zasilania energią elektryczną regionu. Nie ulega wątpliwości, że jest to inwestycja zaspokajające istotne potrzeby o znaczeniu ogólnospołecznym, a nie tylko jednostkowym. Za zajęciem nieruchomości w sposób niezwłoczny przemawia konieczność poprawy niezawodności sprawności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego m.in. w zakresie zasilania energią elektryczną na obszarze województwa podkarpackiego. Niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest wobec tego niezbędne w celu skorzystania przez w/w Spółkę z nieruchomości, gdyż brak do niej dostępu może uniemożliwić wykonanie zadania polegającego na budowie linii elektroenergetycznej i w konsekwencji uniemożliwić poprawę funkcjonowania regionalnego systemu elektroenergetycznego. Słuszne w obszarze treści normatywnej art. 124 ust. 1a u.g.n. jawi się stanowisko organu odwoławczego, który podkreśla w oparciu o adekwatne orzecznictwo sądowe, iż budowa tego rodzaju linii ma znaczenie nadrzędne nawet w odniesieniu do słusznego interesu właściciela, któremu ograniczono sposób korzystania z prawa własności. Ponadto, realizacja tak znaczącej dla systemu energetycznego regionu inwestycji będzie niewątpliwie służyć rozwojowi gospodarczemu i cywilizacyjnemu naszemu naszego kraju, który wymaga zwiększenia zapotrzebowania na energię elektryczną. To z kolei wymusza konieczność rozwoju infrastruktury energetycznej, która to infrastruktura jest w znacznym stopniu wyeksploatowana i przestarzała (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2021 r. o sygn. II SA/Gd 628/15, LEX). Dostatecznie i przekonująco opisany w decyzji Organu odwoławczego charakter prowadzonej inwestycji elektroenergetycznej powoduje, że niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest niezbędne z uwagi na wykazany w toku postępowania przez organy i przez inwestora ważny interes gospodarczy i ogólnospołeczny, do których odsyła stosujących prawo treść art. 124 ust. 1a u.g.n. oraz art. 108 § 1 K.p.a. (odesłanie pozaprawne). W rezultacie, skontrolowana przez Sąd decyzja w sposób całkowicie legalny usprawni realizację przyjętego we wniosku celu publicznego, odpowiadającego kluczowym dla dalszego rozwoju cywilizacyjnego potrzebom mieszkańców regionu podkarpacia. Podnoszona przez Skarżące strony kwestia nieprawidłowości rokowań poprzedzających wydanie zezwolenia na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., nie ma znaczenia dla oceny poprawności decyzji opartej na normie art. 124 ust. 1a u.g.n., bowiem powyższy przepis nie uzależnia wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości od przeprowadzenia w tym zakresie rokowań. Poprawność tych rokowań stanowiła przedmiot kontroli Sądu w sprawie o sygn. II SA/Rz 1889/21, dotyczącej skargi na decyzję w sprawie udzielenie Spółce zezwolenia na zajęcie nieruchomości należącej do stron skarżących. Sąd działając poza granicami zarzutów skargi nie dostrzegł w czynnościach procesowych Organu II instancji, jakichkolwiek powodów do zastosowania kompetencji kasacyjnych – art. 134 § 1 P.p.s.a. Wobec tego skontrolowana decyzja powinna pozostać w obrocie prawnym i wywoływać określone w niej skutki. Z wyłożonych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. Natomiast o kosztach postępowania przez WSA nie orzeczono z uwagi na art. 200 P.p.s.a.