II SA/Rz 266/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Piotr Godlewski AWSA Maria Mikolik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 13 stycznia 2022 r. nr SKO.4111.1595.3024.2021 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego - skargę oddala - Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z dnia 13 stycznia 2022 r. nr SKO.4111.1595.3024.2021, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt" lub "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wydanie decyzji poprzedzało postępowanie administracyjne o następującym przebiegu: W dniu 5 października 2021 r. M. N. (dalej: "skarżąca") zwróciła się do Wójta Gminy [...] o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad jej niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – S. G. Decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji podał, że orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], S. G. została uznana za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Niemniej jak wynika ze wskazanego orzeczenia, niepełnosprawność u matki skarżącej istnieje od 25 sierpnia 2021 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 maja 2021 r. Wobec powyższego, skoro niepełnosprawność nie powstała przed ukończeniem przez nią 18 roku życia, bądź 25 roku życia w przypadku uczęszczania do szkoły lub szkoły wyżej, to w realiach opisywanej sprawy zachodzi negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 615) – dalej: "u.ś.r.". Skarżąca wniosła odwołanie od tej decyzji argumentując, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został uznany za niekonstytucyjny, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Decyzją z dnia 13 stycznia 2022 r. nr SKO.4111.1595.3024.2021 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję Wójta Gminy [...]. Kolegium podało, że w świetle wskazanego przez skarżącą wyroku Trybunału Konstytucyjnego, niespełnienie przesłanki daty powstania niepełnosprawności, wskazanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r., nie może być wyłączną podstawą do odmowy przyznania skarżącej świadczenie pielęgnacyjnego. Niemniej względem skarżącej zachodzi negatywna przesłanka wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wykluczająca możliwość uwzględnienia wniosku skarżącej. Ustalono bowiem, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, częściowo niezdolną do pracy i z tego tytułu pobiera rentę. W piśmie z dnia 29 grudnia 2021 r. organ zwrócił się do wnioskodawczyni o zajęcie stanowiska odnośnie ewentualnego zawieszenia ranty. Pismem z dnia 7 stycznia 2022 r. skarżąca zadeklarowała, że nie zawiesi prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Okoliczność ta uniemożliwia przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, a zatem decyzję organu I instancji uznać należało za odpowiadającą prawu w zakresie rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, M. N. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem: art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i pominięcie celów ustawy poprzez przyjęcie, że pobieranie renty przez opiekuna osoby niepełnosprawnej stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) – dalej: "P.p.s.a.". Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 § 1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Poddawszy ocenie legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdza, że ustalenia dokonane w sprawie przez organ I instancji i zaaprobowane przez organ odwoławczy, są wystarczające i mogą stanowić podstawę do poddania kontroli prawidłowości stanowiska wyrażonego w wydanej decyzji, w tym zastosowanych przepisów prawa. W sprawie zostało ustalone, że w stosunku do skarżącej zaistniała sytuacja związana z kolizją uprawnień do dwóch konkurujących ze sobą świadczeń: świadczenia pielęgnacyjnego oraz renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego aktualnie ugruntowany pozostaje pogląd, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie emerytalno-rentowe, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego (vide: wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20; wyrok NSA z dnia 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., I OSK 764/20; wyroki NSA z dnia 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2020 r., I OSK 2010/20; wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2021 r., I OSK 2800/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., SK 2/17 (Dz. U. 2019.1257) Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60, 303, 577, 730 i 752) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego obecnie wskazuje się, że z dniem 9 stycznia 2020 r. wykreowany został nowy stan prawny, w którym zaistniała konieczność odnalezienia istniejących w systemie prawa instrumentów prawnych pozwalających w praktyce stosowania prawa urzeczywistnić ww. wyrok Trybunału. Aktualnie nie budzi wątpliwości, że w sytuacji zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniami wskazanymi w art. 17 ust. 5 pkt 1it. a) u.ś.r. zachodzi konieczność podjęcia przez osobę uprawnioną do świadczeń emerytalno-rentowych działań prowadzących do zawieszenia prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 504). W ten sposób, w następstwie realizacji prawa wyboru świadczenia, usunięta zostaje przeszkoda w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba uprawniona jednocześnie do wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i niższego świadczenia emerytalnego lub renty z tytułu niezdolności do pracy, swój wybór winna zrealizować przez złożenie organowi rentowemu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Przenosząc powyższe rozważania na płaszczyznę niniejszej sprawy należy wskazać, że orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2021 r. skarżąca została uznana za częściowo niezdolną do pracy do dnia 31 grudnia 2024 r. i z tego tytułu pobiera rentę. W piśmie z dnia 1 października 2021 r. skarżąca zajęła stanowisko, że w jej ocenie przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego winno odbyć się niezależnie od zawieszenia prawa do renty. Organ odwoławczy zwrócił się do skarżącej o zajęcie stanowisko odnośnie zawieszenia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, jednakże w piśmie z dnia 7 stycznia 2022 r. skarżąca podtrzymała dotychczas wyrażone stanowisko i podała, że nie zawiesi prawa do renty. Prawidłowo zatem przyjęło Kolegium, że w realiach sprawy zachodzi negatywna przesłanka do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w art. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Skarżącej w toku postępowania zapewniono możliwość zawieszenia uprawnienia rentowego, jednakże z możliwości takiej nie skorzystała. Brak jest tym samym prawnej możliwości uwzględnienia żądania skarżącej i przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym, Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.