I SAB/Wa 198/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, , po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. T., R. M., J. M., K. S. i M. M. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Ministra Rozwoju i Technologii w terminie 1 miesiąca do rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2021 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...] grudnia 1969 r., znak [...], w zakresie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] między [...] [...], a [...] do [...] o numerze działki ewidencyjnej [...] o powierzchni [...] m2; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz H. T., R. M., J. M., K. S. i M. M. solidarnie kwotę 665 (sześćset sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. H. M., R. M., J. M., K. S. i M. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w sprawie rozpatrzenia wniosku skarżących z dnia 8 kwietnia 2021 r. o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w Białymstoku z dnia 31 grudnia 1969 r.( znak USW.IV-60/163/69, w zakresie odszkodowania za działkę o nr 49/4 o pow. 227 m2. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. W dniu 13 kwietnia 2021 r. do Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii wpłynął wniosek H. M., R. M., J. M., K. S. i M. M., reprezentowanych przez r.pr. J. R. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w Białymstoku z dnia 31 działkę o nr 49/4 o pow. 227 m2, które zgodnie z decyzją przysługiwało na rzecz spadkobierców J. A. J. I., J. D., J. W. (pkt 19 decyzji). Pismem z dnia 7 października 2021 r. Ministerstwo Rozwoju i Technologii poinformowało wnioskodawców o umorzeniu z mocy prawa postępowania zainicjowanego z ich wniosku z dnia 8 kwietnia 2021 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w Białymstoku z dnia 31 grudnia 1969 r. nr USW.IV/163/69, w części, tj. w zakresie odszkodowania za działkę o nr 49/4 o pow. 227 m2. Przed wniesieniem niniejszej skargi, pismem z dnia 8 marca 2022 r. wniesiono ponaglenie. Następnie w złożonej skardze skarżący wnieśli o: zobowiązanie Ministra Rozwoju i Technologii do rozpatrzenia wniosku z dnia 8 kwietnia 2021 r. dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w Białymstoku z dnia 31 grudnia 1969 r., znak USW.IV-60/163/69, w zakresie odszkodowania za działkę o nr 49/4 o pow. 227 m2 - w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, ustalenie, iż bezczynność oraz przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie solidarnie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie 25 000 zł i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie bądź oddalenie, podnosząc, że po otrzymaniu w dniu 13 kwietnia 2021 r. wniosku podjął czynności mające na celu zebranie materiału dowodowego niezbędnego do zakończenia sprawy (vide: pismo z dnia 21 czerwca 2021 r., skierowane do Archiwum Państwowego w Białymstoku, Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku oraz Urzędu Miejskiego w Białymstoku), w szczególności pozyskał archiwalne akta sprawy, w których znajduje się m.in. kopia orzeczenia z dnia 31 grudnia 1969 r. nr USW.IN/-60/163/69, jak również zwrotne potwierdzenia odbioru ww. orzeczenia. Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie ma wejście w życie, z dniem 16 września 2021 r., przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1491; dalej: "nowelizacja kpa."). Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Mając na uwadze powyższe organ zbadał, czy istnieją przesłanki skutkujące umorzeniem postępowania w świetle ww. art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. i pismem z dnia 7 października 2021 r. zawiadomił skarżących o umorzeniu postępowania z mocy prawa, na mocy art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. (zgodnie z ogólną zasadą informowania, tj. na podstawie art. 9 k.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.). Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, powinien ocenić, czy załatwiając sprawę, organ administracji podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia. Wynika to z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 P.p.s.a., a więc zobowiązania organu do rozpoznania sprawy w określonym terminie. Poza sporem pozostaje bowiem, że Minister nie rozpoznał dotychczas wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych w Białymstoku z dnia 31 grudnia 1969 r. nr USW.IV/163/69, w części, tj. w zakresie odszkodowania za działkę o nr 49/4 o pow. 227 m2 i nie wydał w sprawie stosownego rozstrzygnięcia, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku należało uznać za uzasadniony, co skutkuje wyznaczeniem miesięcznego terminu do załatwienia sprawy (pkt 1 sentencji). Wyznaczając wskazany termin Sąd miał na uwadze, że ustawą z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, nadano nowe brzmienie art. 156 § 2 k.p.a. Zgodnie ze znowelizowanym przepisem, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 k.p.a., upłynęło 30 lat nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Z kolei z art. 2 pkt 2 ww. ustawy zmieniającej wynika, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostateczną decyzją umarza się z mocy prawa. Zatem hipotetycznie w sytuacji gdyby w dalszym postępowaniu administracyjnym dotyczącym wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, sąd administracyjny prawomocnie uchylił decyzję wydaną w oparciu o wniosek strony skarżącej złożony w 2021 r., to na podstawie powyższej regulacji organ byłby zobowiązany do umorzenia postępowania z mocy prawa. Z tych przyczyn Sąd uznał, że termin jednego miesiąca będzie terminem wystarczającym do zakończenia postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister wskazał, w związku z wprowadzoną zmianą ustawy – kodeks postępowania administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2021 r. przedmiotowe postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa, a co za tym idzie zakończeniu. Ze stanowiskiem takim Sąd nie może się zgodzić. Nawet ewentualne umorzenie postępowania administracyjnego z mocy prawa musi być bezwzględnie potwierdzone decyzją administracyjną (art. 105 § 1 k.p.a). Organ musi bowiem każdorazowo zbadać, czy zostały spełnione ustawowe przesłanki do umorzenia postępowania, a więc wydać decyzję deklaratoryjną, na którą stronie przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, sytuacja taka nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych, po otrzymaniu w dniu 13 kwietnia 2021 r. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, organ podjął czynności mające na celu zebranie materiału dowodowego niezbędnego do zakończenia sprawy (jn z dnia 21 czerwca 2021 r., skierowane do Archiwum Państwowego w Białymstoku, Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego w Białymstoku oraz Urzędu Miejskiego w Białymstoku), w szczególności pozyskał archiwalne akta sprawy, w których znajduje się m.in. kopia orzeczenia z dnia 31 grudnia 1969 r. nr USW.IN/-60/163/69, jak również zwrotne potwierdzenia odbioru ww. orzeczenia. W związku z powyższym, Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej przewidzianej w art. 149 § 2 p.p.s.a. Ta bowiem, ze względu na swój represyjno-dyscyplinujący charakter, winna być stosowana co do zasady w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu (zaniechań) można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji będzie postępował tak nadal. Takich wniosków zaś w oparciu o analizę akt sprawy obecnie nie sposób wyprowadzić. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie powyższego trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania