I SA/Lu 93/22
WyrokWSA w Lublinie2022-06-22
Skład orzekający: Halina Chitrosz-Roicka, Agnieszka Kosowska, Andrzej Niezgoda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawidłowo organ egzekucyjny uznał, że doręczenie wezwania do zapłaty było skuteczne, mimo że zobowiązany nie podjął przesyłki, a tym samym czy zasadny jest zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest bezzasadny. Sąd stwierdził, że wezwanie do zapłaty zostało prawidłowo nadane i mimo dwukrotnego awizowania nie zostało podjęte, co na mocy art. 133 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego skutkuje uznaniem pisma za doręczone. Tym samym spełnione zostały przesłanki do wszczęcia egzekucji bez uprzedniego doręczenia upomnienia, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi L. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego oddalające zarzuty na postępowanie egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w celu wykonania środka karnego w postaci ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów pochodzących z czynu zabronionego, orzeczonego wyrokiem sądu karnego. Skarżąca zarzuciła m.in. naruszenie przepisów o doręczeniu upomnienia oraz błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących jej odpowiedzialności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie Asesor sądowy Agnieszka Kosowska Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi L. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 25 listopada 2021 r. nr 0601-IEW.711.18.2021.5 w przedmiocie zarzutów - oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 listopada 2021 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm. – dalej "u.p.e.a.") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu z dnia 1 września 2021 r. nr 0620- SEW.711.4.2021 oddalające zarzuty L. K. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr 0620-723.525311.2021 z dnia 23 czerwca 2021 r. wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu, Jak wskazano w jego uzasadnieniu, wyrokiem z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt II K 86/17 Sąd Okręgowy
w Zamościu II Wydział Karny skazał wymienionych w nim oskarżonych, w tym skarżącą na kary pozbawienia wolności, orzekając jednocześnie wobec wszystkich solidarnie środek karny w postaci ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów pochodzących bezpośrednio z czynu zabronionego w kwocie 3.410.441,01 zł. Wyrok ten został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie II Wydział Karny z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt II AKa 320/19. Pismem z dnia 9 marca 2020 r. Sąd Okręgowy w Zamościu II Wydział Karny wezwał skarżącą na podstawie art. 44 § 1, art. 206 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 – dalej: "k.k.w.") do uiszczenia w terminie 30 dni od daty otrzymania wezwania kwoty przepadku korzyści majątkowej w wysokości 3.410.441,01 zł, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Z uwagi na to, że skarżąca nie zapłaciła ww. należności, Sąd Okręgowy
w Zamościu celem wykonania środka karnego przy piśmie z dnia 4 maja 2020 r. przesłał do Urzędu Skarbowego w Zamościu odpis prawomocnego wyroku z dnia 14 maja 2019 r. i wezwania do zapłaty (wraz z odpisem zwrotnego potwierdzenia odbioru). Należność w kwocie 3.410.441,01 zł objęta została tytułem wykonawczym nr 0620-723.525311.2021 wystawionym w dniu 23 czerwca 2021 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu, który następnie przekazał go do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim działającego jako organ egzekucyjny, zgodnie z właściwością miejscową.
Po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, pismem z dnia 19 lipca 2021 r. skarżąca wniosła za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim zarzuty na postępowanie egzekucyjne, zarzucając naruszenie:
- art. 33 § 2 pkt 2 i 3 u.p.e.a. poprzez błędne określenie, że tylko ona ma ponosić w całości zasądzony środek kamy, podczas gdy nie osiągnęła żadnych korzyści oraz nie orzeczono wobec niej przepadku mienia, a wysokość zobowiązania nie uwzględnia już zaspokojonych należności,
- art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez niedoręczenie wezwania do wykonania zobowiązania (upomnienia).
Postanowieniem z dnia 28 lipca 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim, stosownie do m.in. art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne, przekazując jednocześnie ww. pismo skarżącej zawierające zarzuty Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Zamościu, który postanowieniem z dnia 1 września 2021 r. je oddalił.
W zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszanie przepisów u.p.e.a.:
1) art. 33 § 2 pkt 4 przez niedoręczenie upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 i nie wezwanie jej do wykonania obowiązku pod rygorem skutków prawnych, a nadto:
2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na twierdzeniu, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu nie jest wierzycielem,
3) błędne przyjęcie, że nie przesłała do Urzędu Skarbowego wniosku z dnia 19 lipca 2021 r. o umorzenie lub zawieszenie prowadzonej egzekucji, 4) błędne przyjęcie, że wezwanie Sądu Okręgowego w Zamościu do zapłaty, którego nie otrzymała, wyczerpuje dyspozycję art. 33 § 2 pkt 4 i zwalnia organ od wezwania,
5) brak podstaw do oddalenia wniesionych zarzutów. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, po przytoczeniu treści przepisów u.p.e.a.: art. 33 § 1, art. 33 § 4, art. 34 § 1- § 3, art. 33 § 5, wskazał, że zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2017 r., poz. 131 ze zm.) – dalej: "rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r.", egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, gdy dotyczy należności pieniężnych, w przypadku których, na podstawie przepisów szczególnych, przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu zostało doręczone wezwanie do zapłaty. Zgodnie zaś z art. 44 § 1 i 2 k.k.w., skazanego na grzywnę sąd wzywa do jej uiszczenia w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu grzywnę ściąga się w drodze egzekucji. W myśl art. 206 § 1 ww. ustawy, sąd wzywa osobę zobowiązaną do uiszczenia kosztów sądowych lub pieniężnej kary porządkowej do ich zapłacenia w terminie 30 dni, a w razie bezskutecznego upływu tego terminu należności te ściąga się w drodze egzekucji. Organ odwoławczy podał dalej, że wezwanie Sądu Okręgowego
w Zamościu II Wydział Karny na podstawie art. 44 § 1 i art. 206 § 1 k.k.w. z dnia 9 marca 2020 r. sygn. akt: II K 86/17, nr karty dł.: KM/2020/00007 do uiszczenia
w terminie 30 dni od daty jego otrzymania zostało prawidłowo nadane, nie zostało jednak podjęte, pomimo dwukrotnego awizowania (data nadania: 12.03.2020 r.; data awiza 1: 20.03.2020 r; data awiza 2: 30.03.2020 r.). W myśl art. 133 § 1 i § 2 k.p.a. uznano je za doręczone. Stwierdził również, że z załączonych do pisma z dnia 19 lipca 2021 r. (wniosek o umorzenie lub zawieszenie egzekucji) kserokopii kart informacyjnych z leczenia szpitalnego nie wynika, aby w tym czasie skarżąca przebywała w szpitalu.
Uwzględniając powyższe – zdaniem organu – należało uznać, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Bez znaczenia pozostaje stwierdzenie zawarte w zażaleniu, że sądy nie działają na podstawie przepisów k.p.a. Tym samym zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. został uznany za bezpodstawny.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącej w kontekście postawionego zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 i 3 u.p.e.a., organ podkreślił, że z treści ww. wyroku wynika, że Sąd skazał wymienionych w tym wyroku oskarżonych, w tym skarżącą na kary pozbawienia wolności, orzekając jednocześnie wobec wszystkich oskarżonych środek karny w postaci ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów pochodzących bezpośrednio z czynu zabronionego w kwocie 3.410.441,01 zł, a także ustalając ich solidarną odpowiedzialność. Solidarność dłużników definiuje art. 366 § 1 k.c., zgodnie z którym, kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Natomiast art. 366 § 2 k.c. stanowi, że aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani. Zatem nie można podzielić stanowiska przedstawionego w złożonych zarzutach, że wierzyciel przyjął, że tylko skarżąca ma ponosić ciężar zasądzonego środka karnego. Ponadto z zaskarżonego postanowienia wynika, że tytuły wykonawcze wystawiono na wszystkich zobowiązanych wskazanych w wyroku. Skoro ww. przepisy stanowią, że aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarnie pozostają zobowiązani, to kwota wskazana w tytule wykonawczym wystawionym na skarżącą jest prawidłowa. Co więcej, kwotę tę, tj. 3.410.441,01 zł Sąd Okręgowy w Zamościu wskazał w piśmie skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu z dnia 4 maja 2020 r. Wyegzekwowane w toku postępowania egzekucyjnego kwoty, nie będą miały wpływu na wystawiony tytuł wykonawczy. Natomiast mają one znaczenie dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego i będą rozliczane przez organ egzekucyjny. Chybiony jest zatem zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 i 3 u.p.e.a.
Organ odwoławczy wskazał nadto, że jakkolwiek Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu wskazał, że formalnie jest wierzycielem, gdyż wystawił tytuł wykonawczy na egzekwowane należności, lecz nie są to jego należności, a Sądu Okręgowego w Zamościu. Zgodnie z art. 187 § 1 k.k.w., sąd bezzwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesyła jego odpis lub wyciąg naczelnikowi urzędu skarbowego, właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji, w celu wykonania orzeczonego przepadku lub nawiązki na rzecz Skarbu Państwa.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu "błędnego przyjęcia, że zobowiązana nie przysłała do Urzędu Skarbowego wniosku z dnia 19 lipca 2021 o umorzenie lub zawieszenie prowadzonej egzekucji (...)" również – w ocenie organu odwoławczego – nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie. Wniosek ten został przekazany do Sądu Okręgowego w Zamościu. Tymczasem Sąd Okręgowy w Zamościu uznał, że wniosek dotyczy prowadzonej egzekucji, nie samej należności
i w związku z tym uznał się, się za niewłaściwy w sprawie i "zwrócił" wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu w dniu 18 sierpnia 2021 r.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu w zaskarżonym postanowieniu formułując stwierdzenie, że taki wniosek nie wpłynął do Urzędu, odniósł się do tezy zawartej w piśmie z dnia 19 lipca 2021 r. (zarzuty), w którym na stronie 2 skarżąca wskazała że zwróciła się do Naczelnika US w Zamościu o umorzenie tej należności. Jak wynika z akt sprawy, wniosek o umorzenie należności, faktycznie nie wpłynął do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu. Wpłynął jedynie wniosek o umorzenie lub zawieszenie prowadzonej egzekucji.
W tym miejscu organ odwoławczy wskazał, że również w dniu 19 lipca 2021 r. skarżąca złożyła do organu prowadzącego egzekucję, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim zarzuty na postępowanie egzekucyjne oraz wniosła o:
- uchylenie "zaskarżonych decyzji",
- wstrzymanie wszczętego postępowania egzekucyjnego i zaniechanie potrąceń wobec grożącej dłużnikowi niepowetowanej straty,
- zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania wniosku zobowiązanej o umorzenie zobowiązania.
Pismo zawierające zarzuty na postępowanie egzekucyjne, ww. organ egzekucyjny przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu, jako wierzyciela. Jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim działając jako organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia 28 lipca 2021 r. zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Odnosząc się do żądania zawartego w zażaleniu w zakresie utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim w przedmiocie zawieszenia postępowania oraz wstrzymania egzekucji, organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z dnia 28 lipca 2021 r., nie przysługuje na nie zażalenie. Przy rozpoznawaniu zarzutów na postępowanie egzekucyjne nie można orzekać w zakresie innej sprawy.
W skardze do Sądu skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia powieliła zarzuty sformułowane w zażaleniu dodając, że:
- nie otrzymała pisemnego upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku pod rygorem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.,
- żaden przepis ani k.p.a. ani k.p.k. nie wyodrębnia wierzyciela formalnego od nieformalnego,
- wbrew twierdzeniom organu podatkowego zwracała się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu z wnioskiem o umorzenie lub zawieszenie egzekucji, powołując się na trudną sytuację materialną i osobistą,
- czuje się pokrzywdzona, gdyż "w 95% skazani obywatele [...] bezpowrotnie za zgodą polskich władz wyjechali z Polski i to jeszcze przed wyrokiem, gdyż poddali się dobrowolnej karze i nigdy zobowiązania tego nie spełnią, a ani Sąd, ani Urząd Skarbowy w Zamościu jak dotąd nie zamierzają ich ścigać", wskazała, że nie jest jedyną zobowiązaną w tej sprawie i nie wie, jaką już kwotę wyegzekwowano, a jaka faktycznie pozostała do realizacji.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych.
Stan faktyczny pozostaje poza sporem
Wyrokiem z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt II K 86/17 Sąd Okręgowy w Zamościu II Wydział Karny skazał wymienionych w tym wyroku oskarżonych, w tym skarżącą, na kary pozbawienia wolności, orzekając jednocześnie wobec wszystkich oskarżonych solidarnie środek karny w postaci ściągnięcia równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów pochodzących bezpośrednio z czynu zabronionego w kwocie 3.410.441,01 zł (k. 1 - 9). Sąd Apelacyjny w Lublinie II Wydział Karny wyrokiem z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. akt II AKa 320/19 utrzymał w mocy ww. wyrok Sądu Okręgowego w Zamościu (k.10).
Pismem z dnia 9 marca 2020 r. Sąd Okręgowy w Zamościu wezwał skarżącą w oparciu o treść art. 44 § 1 i art. 206 § 1 k.k.w. do uiszczenia ww. kwoty w terminie 30 dni od daty otrzymania wezwania (k. 11-11a). Wobec braku reakcji ze strony skarżącej, Sąd Okręgowy w Zamościu przy piśmie z dnia 4 maja 2020 r. przesłał do Urzędu Skarbowego w Zamościu odpis prawomocnego wyroku z dnia 14 maja 2019 r., odpis wezwania do zapłaty (wraz z odpisem zwrotnego potwierdzenia odbioru), celem wykonania środka karnego w postaci przepadku równowartości korzyści osiągniętej z przestępstwa w kwocie 3.410.441,01 zł (k. 9a). Należność ta objęta została tytułem wykonawczym nr 0620-723.525311.2021 wystawionym w dniu 23 czerwca 2021 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu, który następnie przekazał go do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim działającego jako organ egzekucyjny, zgodnie z właściwością miejscową (k. 12- 13).
Pismem z dnia 19 lipca 2021 r. skarżąca wniosła za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ostrowie Wielkopolskim zarzuty na postępowanie egzekucyjne oparte na art. 33 § 2 pkt 2 i 3 i art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.
Postanowieniem z dnia 28 lipca 2021 r. ww. organ, stosownie do art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne i jednocześnie pismem z dnia 28 lipca 2021 r. przekazał ww. środek zaskarżenia (zarzuty) do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu (k. 44 - 63), który postanowieniem z dnia 1 września 2021 r. je oddalił (k. 66 - 67).
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej, postanowieniem z dnia 25 listopada 2021 r. rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymał w mocy (k. 82 - 89).
Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. - zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
Przedstawione w art. 33 § 1 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej.
W badanej sprawie zarzuty, które wyznaczają jej granice, zgłoszone zostały na podstawie art. 33 § 2 pkt 2, 3 i 4, zgodnie z którymi podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (pkt 2); błąd co do zobowiązanego (pkt 3) oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (pkt 4)
W pierwszej kolejności należy wskazać, że problematyka dotycząca wykonania grzywien, przepadku, zakazów, podania wyroku do publicznej wiadomości uregulowana jest w k.k.w.
Zgodnie z art. 25 § 1 k.k.w., egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadczenia pieniężnego, należności sądowych oraz zobowiązania określonego w art. 52 kodeksu karnego prowadzi się według przepisów kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, natomiast stosownie do art. 27 i art. 187 k.k.w. egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej. Z kolei w przepisie art. 206 § 3 k.k.w. normodawca nakazał odpowiednie stosowanie art. 206 § 1 k.k.w. przy wykonaniu przepadku równowartości obejmującej kwotę pieniężną i nawiązki na rzecz Skarbu Państwa, która polega na przejęciu określonych w tym przepisie czynności przez organ właściwy, którym z mocy art. 27
i art. 187 k.k.w. jest urząd skarbowy.
Z treści wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu II Wydział Karny z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt II K 86/17 wynika wprost kwota "3.410.441,01 zł" jako równowartość pieniężna przepadku przedmiotów pochodzących bezpośrednio z czynu zabronionego.
Tytuły wykonawcze wystawiono na wszystkich zobowiązanych wskazanych w ww. wyroku Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt II K 86/17. Co więcej, kwotę tę, tj. 3.410.441,01 zł Sąd Okręgowy w Zamościu wskazał w piśmie skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu z dnia 4 maja 2020 r. Z pisma tego wynika, że Sąd Okręgowy przesyła wspomniane w nim dokumenty, celem wykonania (przez Naczelnika Urzędu Skarbowego) środka karnego. Tytuł wykonawczy obejmuje zatem kwotę wskazaną przez Sąd Okręgowy. Z tytułu wykonawczego wynika również, że odpowiedzialność skarżącej ma charakter solidarny.
W niniejszej sprawie nie doszło zatem do zniekształcenia w zakresie przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w tytule wykonawczym w porównaniu do obowiązku wynikającego z orzeczenia. Tytuł wykonawczy zarówno pod względem rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego parametrów jest zgodny z ww. orzeczeniem Sądu Okręgowego. Tytuł wykonawczy zawiera również prawidłowe oznaczenie danych identyfikujących zobowiązaną, jak również wszystkie wymagane przez ustawodawcę elementy pozwalające na prawidłową identyfikację zobowiązania.
W konsekwencji należało przyjąć, że zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, jest bezzasadny.
Z uwagi na powyższe bezzasadny okazał się także zarzut dotyczący błędnego ustalenia stanu faktycznego i nieprawidłowego rozpoznania zarzutu w powyższym zakresie. Zasygnalizowania wymaga, że skarżąca formułując powyższy zarzut nie sprecyzowała w czym upatruje zarzucanej niezgodności określenia obowiązku oraz na czym konkretnie polega błąd w ustaleniach faktycznych.
W kwestii zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, należy wskazać, że uznanie zasadności tego zarzutu następuje tylko wtedy, gdy na wierzycielu spoczywał obowiązek dopełnienia tego warunku.
Jak wynika z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Upomnienie nie musi w każdym przypadku być bowiem wystawione przez wierzyciela i poprzedzać wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Stanowi o tym wyraźnie art. 15 § 1 u.p.e.a., a art. 15 § 5 u.p.e.a. zawiera delegację ustawową skierowaną do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, by ten określił, w drodze rozporządzenia, należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia.
Zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r., egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, w przypadku których, na podstawie przepisów szczególnych, przed skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu zostało doręczone wezwanie do zapłaty. Stosownie do art. 44 § 1 i 2 k.k.w. skazanego na grzywnę sąd wzywa do jej uiszczenia w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu grzywnę ściąga się w drodze egzekucji. W myśl art. 206 § 1 ww. ustawy, sąd wzywa osobę zobowiązaną do uiszczenia kosztów sądowych lub pieniężnej kary porządkowej do ich zapłacenia w terminie 30 dni, a w razie bezskutecznego upływu tego terminu należności te ściąga się w drodze egzekucji.
Jak już wyżej wskazano, Sąd Okręgowy w Zamościu II Wydział Karny, działając na podstawie art. 44 § 1 i art. 206 § 1 k.k.w., pismem z dnia 9 marca 2020 r. sygn. akt: II K 86/17, nr karty dł. KM/2020/00007, wezwał skarżącą do uiszczenia w terminie 30 dni od daty otrzymania wezwania, opłaty z tytułu przepadku korzyści majątkowej w wysokości 3.410.441,01 zł, zastrzegając, że nieuiszczenie powyższej należności we wskazanym terminie spowoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego, którego kosztami zostanie ona dodatkowo obciążona.
Z akt sprawy wynika, że przesyłka ta została prawidłowo nadana, nie została jednak podjęta, pomimo jej dwukrotnego awizowania (data nadania: 12.03.2020 r.; data awiza 1: 20.03.2020 r; data awiza 2: 30.03.2020 r.).
Organ zasadnie wyjaśnił, że w myśl art. 133 § 1 k.p.a., jeżeli doręczenia nie można dokonać (...), pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2021 r. - Prawo pocztowe pozostawia się w najbliższej placówce pocztowej tego operatora pocztowego (...). Zaś w myśl art. 133 § 2 cyt. wyżej ustawy, o pozostawieniu pisma w myśl § 1 doręczający umieszcza zawiadomienie w skrzynce do doręczenia korespondencji bądź na drzwiach mieszkania adresata lub w innym widocznym miejscu ze wskazaniem, gdzie i kiedy pismo pozostawiono oraz że należy je odebrać w ciągu 7 dni; w razie bezskutecznego upływu terminu, należy czynność zawiadomienia powtórzyć jeden raz. W razie dokonania tych czynności pismo uznaje się za doręczone. Stwierdził również prawidłowo, że z załączonych do pisma z dnia 19 lipca 2021 r. (wniosek o umorzenie lub zawieszenie egzekucji) kserokopii kart informacyjnych z leczenia szpitalnego nie wynika, aby w tym czasie skarżąca przebywała w szpitalu.
Uwzględniając powyższe – zdaniem Sądu – należało uznać, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. Tym samym zarzut naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. należało uznać za bezpodstawny.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut (tożsamy z zarzutem zażalenia), tj. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na twierdzeniu, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu nie jest wierzycielem, podczas gdy organ sam tak się określił w tytule wykonawczym.
Nie ulega żadnej wątpliwości, że organ ten wystawił tytuł wykonawczy na egzekwowane należności, na polecenie Sądu Okręgowego w Zamościu, lecz nie są to jego należności.
Jeśli wykonaniu podlega orzeczony prawomocnym wyrokiem przepadek korzyści majątkowej pochodzącej z przestępstwa (albo jej równowartości) sąd powinien postąpić w myśl art. 187 k.k.w., to znaczy niezwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku przesłać urzędowi właściwemu ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji odpis tego wyroku w celu przeprowadzenia egzekucji. Urząd skarbowy właściwy ze względu na siedzibę sądu pierwszej instancji będzie pełnił funkcję wierzyciela korzyści majątkowej, natomiast organem egzekucyjnym będzie naczelnik urzędu skarbowego, który prowadzi egzekucję na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeśli przepisy k.k.w. nie stanowią inaczej (art. 27 k.k.w.).
Tak też było w niniejszej sprawie. Sąd Okręgowy w Zamościu, na podstawie art. 187 § 1 k.k.w., przy piśmie z dnia 4 maja 2020 r., przesłał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zamościu odpis prawomocnego wyroku z dnia 14 maja 2019 r., sygn. akt II K 86/17, celem jego wykonania. To z ww. wyroku Sądu wynikają należności, na które Naczelnik Urzędu Skarbowego w Zamościu wystawił tytuł wykonawczy i wszczął postępowanie egzekucyjne.
Odnoszą się do zarzutu "błędnego przyjęcia, że zobowiązana nie przesłała do Urzędu Skarbowego wniosku z dnia 19.07.21 o umorzenie lub zawieszenie prowadzonej egzekucji, podczas gdy Urząd Skarbowy w Zamościu pismem z dnia 26.07.21 przesłał wniosek do Sądu Okręgowego (...)", wskazać trzeba, że kwestia ta nie ma dla sprawy niniejszej żadnego znaczenia. "Umorzenie lub zawieszenie prowadzonej egzekucji" może być procedowane w innym trybie, nie zaś w postepowaniu dotyczącym zarzutów.
Bez znaczenia są również wywody skarżącej, co do poczucia krzywdy z tego tytułu, iż "solidarnie została zobowiązana do zapłaty kwoty 3.410.441,01 zł wyrokiem Sądu Okręgowego w Zamościu (...)", w sytuacji, gdy "w 95% skazani obywatele [...] bezpowrotnie za zgodą polskich władz wyjechali z Polski i to jeszcze przed wyrokiem, gdyż poddali się dobrowolnej karze i nigdy zobowiązania tego nie spełnią, a ani Sąd, ani Urząd Skarbowy w Zamościu jak dotąd nie zamierzają ich ścigać".
Ze względów przytoczonych wyżej skarga została oddalona na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło