II SO/Po 2/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 lipca 2022 r. sprawy z wniosku M. M. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej [...] w związku z niezastosowaniem się do obowiązku przekazania skargi oraz akt sprawy i odpowiedzi na skargę postanawia: I. wymierzyć Dyrektorowi Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej [...] grzywnę w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych). II. zasądzić od Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej [...] na rzecz wnioskodawcy M. M. kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ W. Batorowicz Pismem z dnia 21 kwietnia 2022 r. M. M. (zwany dalej "wnioskodawcą") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z wnioskiem o wymierzenie Dyrektorowi Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej [...] (zwanego dalej "Dyrektorem IPN") grzywny z powodu nieprzekazania Sądowi skargi z dnia 8 marca 2022 r. na bezczynność Dyrektora IPN w sprawie rozpoznania jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu za pośrednictwem Dyrektora IPN. Do wniosku załączono skargę na bezczynność. W odpowiedzi na powyższy wniosek Dyrektor IPN pismem z dnia 28 kwietnia 2022 r. wskazał, że skarga na bezczynność została przekazana w dniu 18 marca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdyż tak została zaadresowana przedmiotowa skarga. Dyrektor IPN nie jest uprawniony do zmiany adresata i musi postępować zgodnie z wolą strony skarżącej. Dyrektor IPN wniósł o oddalenie wniosku. Do odpowiedzi na wniosek dołączono pełnomocnictwo, skargę, odpowiedź na skargę wraz załącznikami oraz dowód przekazania skargi na bezczynność Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Z informacji przedstawionej przez Dyrektora IPN wynika, że w dniu 18 marca 2022 r. wysłano korespondencję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Odpowiedź na skargę została sporządzona w dniu 15 marca 2022 r. oraz zaadresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę wniesiono o przekazanie sprawy według właściwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest niezasadny. Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej wniesienia (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niedochowania powyższego obowiązku, sąd – na wniosek skarżącego – może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., to jest do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Wyłączną przesłanką materialnoprawną wymierzenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków wymienionych w art. 54 § 2 p.p.s.a., czyli nieprzekazanie przez organ skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz przekroczenie 30-dniowego terminu przekazania sądowi tych wszystkich dokumentów, a termin ten liczony jest od dnia doręczenia skargi organowi. Podkreślenia wymaga również to, że na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, zwanej dalej "u.d.i.p.") przepisy p.p.s.a doznają modyfikacji w zakresie, w jakim przewidują to przepisy u.d.i.p. Należy zaznaczyć, że modyfikacje dotyczą terminu przekazania skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy. Zgodnie z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. przekazanie akt sprawy wraz ze skargą i odpowiedzią na nią następuje w terminie 15 dni od dnia wpłynięcia skargi do organu. Przepis art. 21 pkt 1 u.d.i.p. stanowi więc lex specialis względem art. 54 § 2 p.p.s.a. i na gruncie stosowania reguł kolizyjnych, to pierwszemu przepisowi należy przyznać pierwszeństwo. Kończąc tę część rozważań należy podkreślić także, że wymierzenie organowi grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. jest kompetencją sądu administracyjnego. Sąd nie jest związany żądaniem strony i nie musi wymierzać tej grzywny, nawet jeśli ziściły się przesłanki do zasądzenia jej. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że skarga na bezczynność Dyrektora IPN z dnia 8 marca 2022 r. została wniesiona do sądu administracyjnego za jego pośrednictwem tego samego dnia. Od tej daty rozpoczął się 15-dniowy termin na przekazanie skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy sądowi administracyjnemu. Dyrektor IPN przekazał całość akt wraz ze swoją odpowiedzią Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, gdyż, jak podkreślił, tak została zaadresowana skarga, a organ nie jest kompetentny postępować wbrew woli strony skarżącej. Skarga, odpowiedź na skargę oraz akta sprawy zostały wysłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 18 marca 2022 r., a więc w trakcie trwającego terminu do przekazania skargi w myśl art. 21 pkt 1 u.d.i.p., który kończył się z upływem dnia 23 marca 2022 r. Oznacza to, że wbrew temu co twierdzi wnioskodawca, skarga, odpowiedź na skargę oraz akta sprawy zostały przekazane z zachowaniem terminu określonego w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Istotne jest jednak to, że Dyrektor IPN skierował korespondencję do niewłaściwego sądu administracyjnego. Dyrektor IPN jest podmiotem administracji publicznej z uwagi na wykonywane zadania publiczne, a więc jest związany zasadą praworządności z art. 7 Konstytucji RP i jest zobowiązany w pierwszej kolejności do przestrzegania przepisów prawa, w tym także przepisów dotyczących właściwości miejscowej sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 13 § 2 p.p.s.a. do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Dyrektor IPN powinien więc postąpić według treści powołanego przepisu, a nie intencjonalnie kierować korespondencję do niewłaściwego sądu administracyjnego, zasłaniając się wolą wnioskodawcy, który zaadresował skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Obowiązek z art. 54 § 2 p.p.s.a. obejmuje zatem dwa aspekty – przekazanie akt sprawy wraz ze skargą oraz odpowiedzią na skargę w terminie 30-dniowym (albo 15-dniowym, jak w przypadku art. 21 pkt 1 u.d.i.p.) oraz nadanie całej korespondencji do sądu administracyjnego (właściwego). Połowiczne spełnienie tego obowiązku tak jak w niniejszej sprawie, a więc zachowanie terminu z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. nie oznacza, że obowiązek z art. 54 § 2 p.p.s.a. został spełniony. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przekazanie akt sprawy wraz ze skargą oraz odpowiedzią na skargę niewłaściwemu sądowi administracyjnemu nie stanowi spełnienia obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2021 r., sygn. akt II GZ 396/20, dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dyrektor IPN intencjonalnie przekazał skargę, odpowiedź na skargę oraz akta sprawy do niewłaściwego sądu administracyjnego będąc jednocześnie świadomym treści art. 13 § 2 p.p.s.a. Na niniejszą sprawę można by spojrzeć inaczej, gdyby nadanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy do niewłaściwego sądu administracyjnego było podyktowane błędem, jednakże intencjonalne działanie, w sytuacji gdy organ ma świadomość, że wysyła korespondencję do niewłaściwego sądu, nie może spotkać się ze zrozumieniem Sądu w składzie orzekającym. Wymierzając grzywnę Sąd miał na względzie to, że prawo wnioskodawcy do rozpoznania jego skargi nie zostało dotkliwie ograniczone. Korespondencja została nadana w terminie, a skierowanie jej do niewłaściwego sądu administracyjnego oddaliło w czasie moment rozpoznania skargi na bezczynność. Z tego względu Sąd miarkował wysokość grzywny, jaką zasądził w pkt I. sentencji postanowienia, orzekając na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Celem grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a nie jest czynienie sytuacji podmiotu administracji publicznej trudniejszą, tylko wskazanie na ważkość obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. Na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. oraz § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 535) Sąd orzekł w pkt II. sentencji postanowienia o kosztach postępowania. Zasądzono zwrot kosztów postępowania w wysokości 100 zł, co stanowi równowartość wpisu od wniosku. /-/ W. Batorowicz