II OSK 1374/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku L. P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej L. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1531/21 ze skargi L. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 26 lipca 2021 r., nr DL.WIPO.412.1389.2018/MO w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 2 lutego 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 1531/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę L. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 26 lipca 2021 r., nr DL.WIPO.412.1389.2018/MO w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, że potencjalny powrót skarżącej do kraju pochodzenia (na Ukrainę), gdzie w chwili obecnej prowadzone są działania wojenne, spowoduje wyjątkowo ciężkie skutki dla niej i całej jej rodziny. Zachodzi tu niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków poprzez wykonanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu – skarżąca nie będzie mogła powrócić do swojego poprzedniego miejsca zamieszkania z uwagi na ww. konflikt zbrojny. Skarżąca wskazała też, że wykonanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu przed wydaniem przez Sąd wyroku – w przypadku korzystnego orzeczenia – spowoduje istotne trudności związane z dokończeniem procedury w zakresie ochrony międzynarodowej. Jednocześnie konieczność opuszczenia Polski przez skarżącą, z uwagi na jej złą sytuację materialną, uniemożliwi również ewentualny powrót skarżącej do Polski w przypadku uwzględnienia skargi. Natychmiastowe wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje zatem trudne do odwrócenia skutki dla skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07 przyjął, że na podstawie tego przepisu dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu także w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w ww. przepisie, należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny (lub akt wydany w granicach tej samej sprawy) zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie objętego wnioskiem aktu faktycznie spowoduje w stosunku do wnioskodawcy znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Przedmiotem skargi jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 26 lipca 2021 r. zobowiązująca skarżącą do powrotu oraz zakazująca ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen. Decyzję taką, jak w przypadku skarżącej, wydaje się cudzoziemcowi m.in., gdy została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżąca wskazała na okoliczności odnoszące się do jej sytuacji osobistej i materialnej oraz sytuacji geopolitycznej w kraju pochodzenia, na Ukrainie. Pierwsze z nich nie zasługują na uwzględnienie – przyczyną udzielenia ochrony tymczasowej nie może być ani podnoszona przez skarżącą trudność w kontynuowaniu udziału w postępowaniu sądowym, ani potencjalne pogorszenie jej sytuacji materialnej w razie opuszczenia Polski. Jednak trwający od 24 lutego 2022 r., na terytorium Ukrainy, konflikt zbrojny z Rosją i związane z powrotem na terytorium Ukrainy zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi jest okolicznością, która mieści się w przesłance z art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt II OZ 159/22, czy z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OZ 207/22). Oznacza to, że skarżąca uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a więc, że zachodzi konieczność zastosowania żądanej przez nią ochrony tymczasowej. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.