III SA/Wr 369/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 8 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Mariana Jankiewicza o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2022 r., nr SKO 4030/8/21, w przedmiocie określenia wysokości dotacji niewykorzystanej w terminie oraz dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz nakazania zwrotu postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2022 r., nr SKO 4030/8/21. Pismem z dnia 10 marca 2022 r. M. J. (dalej: strona skarżąca, skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika r. pr. R. K., wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2021 r., nr 4030/8/21, w przedmiocie określenia wysokości dotacji niewykorzystanej w terminie oraz dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz nakazania zwrotu tych dotacji. W skardze strona skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając powyższy wniosek podano, że wykonanie decyzji doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody oraz spowoduje nieodwracalne skutki w postaci znacznego ograniczenia albo nawet zaprzestania działalności szkół prowadzonych przez skarżącego. Podlagająca zwrotowi na podstawie zaskarżonej decyzji kwota dotacji oświatowej została udzielona prowadzonej przez skarżącego placówce przedszkolnej, która działa w oparciu o środki pochodzące z dotacji oświatowych udzielanych przez organ dotujący. Skarżący prowadzi nadto kilka innych niepublicznych placówek oświatowych, których finansowanie także oparte jest na dotacjach udzielanych z Urzędu Miasta. Zdaniem skarżącego, dołączone do skargi salda z rachunków bankowych placówek oświatowych prowadzonych przez skarżącego wskazują na ujemny bilans transakcji uznań i obciążeń rachunków oraz potwierdzają, że wszelkie środki z dotacji są na bieżącą wydatkowe na potrzeby placówek. Nadto skarżący nie dysponuje stosownymi środkami pieniężnymi także na innych rachunkach bankowych. Dalej wskazano, że wobec skarżącego zostały również wydane inne decyzje w przedmiocie określenia kwoty dotacji oświatowej podlegającej zwrotowi. Na podstawie ostatecznych decyzji skarżący zobowiązany jest zwrócić dotacje w łącznej kwocie 665.000 zł, bez odsetek. Zwrot powyższej kwoty stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody skarżącemu, placówkom oświatowy, ich pracownikom, uczęszczającym do nich dzieciom. Wykonanie decyzji będzie skutkowało likwidacją placówek oświatowych lub co najmniej znacznym ograniczeniem możliwości efektywnej działalności, co miałoby nieodwracalny, negatywny skutek dla interesu publicznego, dzieci i ich rodziców. W wykonaniu zarządzenia z dnia 29 maja 2022 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do: 1) przedłożenia bilansu rocznego za 2021 r. (zestawienia wpływów, przychodów, dochodów ze wskazaniem, jaką część stanowiłyby przychody z dotacji oświatowej, wydatki z tej dotacji); 2) wyjaśnienia, czy strona skarżąca posiada wolne środki finansowe pochodzące z innych źródeł, niż dotacje oświatowe i o ich ewentualne udokumentowanie; 3) przedłożenia wyciągu z rachunków bankowych za ostatni miesiąc – w terminie 14 od otrzymania wezwania pod rygorem nieuwzględnienia przez Sąd powyższych informacji i dokumentów podczas rozpatrywania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (k. 36 i 37 akt sądowych). W odpowiedzi na powyższe wezwanie (pismo z dnia 22 czerwca 2022 r., k. 39 -71 akt sądowych) wyjaśniono, że wezwanie sądu do przedłożenia bilansu nie może być wykonane, gdyż skarżący, zgodnie z ustawą o rachunkowości, w ramach działalności gospodarczej osoby fizyczne, nie ma obowiązku sporządzania sprawozdań finansowych, w tym bilansów. Prowadzi on jedynie podatkową księgę przychodów i rozchodów. Wobec tego zamiast żądanego bilansu skarżący przedkłada odpowiadające bilansowi podsumowanie księgi przychodów i rozchodów, które wskazuje na nadwyżkę wydatków nad przychodami. Dodatkowo przedkłada zeznanie podatkowe skarżącego za rok 2021. Ponadto wyjaśniono, że w podsumowaniu księgi przychodów i rozchodów nie odnotowuje się wpływów i wydatków z dotacji oświatowej, ponieważ nie stanowią one przychodów ani kosztów podatkowych, więc nie są ewidencjonowane w książce podatkowej. Wobec powyższego przedłożono roczne rozliczenia wydatkowania dotacji oświatowych na placówki prowadzone przez skarżącego. Dalej wskazano, że skarżący nie posiada wolny środków finansowych. Skarżącemu udzielono kredytu w kwocie 550.000 zł na cele inwestycyjne, tj. dostosowanie budynku na cele prowadzenia przedszkola. Stosując się do treści wezwania skarżący przedłożył również wyciągi z rachunków bankowych prowadzonych dla placówek oświatowych, rachunku "firmowego" i rachunku kredytowego. W dniu 6 lipca 2022 r. skarżący złożył kolejne pismo w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący wyjaśnił, że w prowadzonych przez niego placówkach oświatowych zatrudnia ponad 50 pracowników, wychowuje i naucza ponad 300 dzieci oraz, że ich finansowanie oparte jest na dotacja oświatowych. Dalej wskazano, że na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu Burmistrz Miasta O. wystawił tytuł wykonawczy na kwotę 1 059 914,17 zł. W ocenie skarżącego wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest co najmniej przedwczesne i ma na celu nie tyle wyegzekwowanie kwot, co doprowadzenie do bankructwa placówek oświatowych. Wstrzymanie egzekucji jest w interesie społecznym z uwagi na konsekwencje zamknięcia placówek oświatowych. Zablokowanie rachunków bankowych prowadzonych dla placówek oświatowych będzie skutkowało brakiem możliwości wypłaty pracownikom wynagrodzeń za czerwiec i kolejne miesiące. Następnie skarżący opisał inwestycje związane z prowadzonym przedszkolem - zakup za środki z kredytu bankowego nieruchomości celem dostosowania do potrzeb prowadzenia przedszkola. Wiązało się to z faktem, że Państwowa Straż Pożarna negatywnie zaopiniowała dotychczasowy obiekt, w którym znajduje się przedszkole, jako że nie spełnia on norm bezpieczeństwa dla dzieci w wieku przedszkolnym. Skarżący wskazał również, że w dniu 30 czerwca 2022 r. Urząd Skarbowy zajął wierzytelności z rachunków bankowych, a także konto bankowe, na które wpływają środki z Urzędu Wojewódzkiego na realizację projektu "Laboratoria przyszłości", uniemożliwiając wypłatę wynagrodzeń, a także realizację ww. projektu edukacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu. Jednakże, stosownie do przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu, o którym mowa w art. 61 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z treści cytowanego przepisu wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma charakter wyjątkowy i może nastąpić tylko na wniosek strony skarżącej, w którym uprawdopodobni istnienie przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 powołanej ustawy. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo: wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Inicjatywa zaś do wykazania okoliczności potwierdzających istnienie przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji przysługuje stronie skarżącej (por. postanowienie NSA ż dnia 18 czerwca 2004 roku, FZ 138/04, nie publ.). Uiszczenie określonej w decyzji kwoty ma odwracalny charakter, gdyż w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji podlega ona zwrotowi. Wykonanie decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu dotacji jest więc tylko w wyjątkowych przypadkach źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu przypadek taki zachodzi w niniejszej sprawie, co skutkuje uwzględnieniem wniosku. Nadesłane dokumenty potwierdzają, że prowadzone przez skarżącego placówki oświatowe finansowane są w oparciu o środki pochodzące z dotacji oświatowych. Z urzędu Sądowi wiadomo, że strona skarżąca wniosła skargi również na inne decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowych w łącznej wysokości przekraczającej 770 tys. zł, nie wliczając odsetek liczonych jak od zaległości podatkowych. W nadesłanej dokumentacji wynika nadto, że skarżący za rok 2021 poniósł stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Przewagę wydatków nad przychodami z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wykazano także za okres styczeń – kwiecień 2022 r. Przedłożone wyciągi z rachunków bankowych również potwierdzają, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Nadto skarżącego obciąża kredyt w kwocie 550 tys. zł udzielony na cele inwestycyjne, które – jak wykazano – były niezbędne z punktu widzenia prowadzonej przez skarżącego działalności (pismo skarżącego z dnia 6 lipca 2022 r. wraz z załącznikami). Na podstawie nadesłanych dokumentów i informacji o sytuacji finansowej skarżącego oraz biorąc pod uwagę równoległe toczenie się innych spraw sądowoadministracyjnych, w których przedmiotem zaskarżenia są decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zwrotu dotacji oświatowych, Sąd stwierdził, że uiszczenie kwoty objętej zaskarżoną decyzją bądź jej ewentualna egzekucja administracyjna mogłyby spowodować powstanie skutków trudnych do odwrócenia, takich jak utrata płynności finansowej, zwolnienia pracowników, upadłość (por. postanowienia WSA w Poznaniu z: 17 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 1030/21, z 30 września 2021 r., sygn. akt III SA/Po 1194/21, postanowienie WSA we Wrocławiu z 2 września 2021 r., sygn. akt III SA/Wr 333/21), a w przypadku działalności polegającej na prowadzeniu przedszkoli i innych placówek oświatowych – ich likwidację, trudności w zapewnieniu przez rodziców opieki przedszkolnej swoim dzieciom. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia, na posiedzeniu niejawnym.