III SA/Gl 660/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-10-22
Skład orzekający: Marzanna Sałuda, Małgorzata Herman, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy gmina ma obowiązek zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnego ucznia do niepublicznej szkoły, jeśli rodzice sami zapewniają dowóz, a szkoła ta nie znajduje się w sieci szkół publicznych prowadzonych przez gminę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że gmina ma obowiązek zwrotu kosztów przejazdu niepełnosprawnego ucznia do szkoły, nawet jeśli jest to szkoła niepubliczna, pod warunkiem, że rodzice sami zapewniają dowóz. Kluczowe jest, aby szkoła ta była "najbliższa" w rozumieniu przepisów, co oznacza nie tylko bliskość geograficzną, ale przede wszystkim możliwość realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Odmowa zwrotu kosztów bez analizy tych czynników i porównania z ofertą szkół publicznych gminy stanowi naruszenie prawa.Stan faktyczny
Strona skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta D. o zwrot kosztów dowozu niepełnosprawnego syna do niepublicznej szkoły. Prezydent odmówił, argumentując, że gmina nie ma obowiązku finansowania dowozu do szkół niepublicznych, które nie są uwzględnione w sieci szkół publicznych. Strona skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa oświatowego, w tym błędną interpretację pojęcia "najbliższej szkoły" i brak uwzględnienia możliwości placówek niepublicznych. Sąd uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności Prezydenta Miasta D. i zasądził od Prezydenta na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant St. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na czynność Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztu dojazdu do szkoły 1) stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; 2) zasądza od Prezydenta Miasta D. na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
A. K. – dalej strona, skarżąca - wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na czynność Prezydenta Miasta D. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego S. M. do niepublicznej szkoły prowadzonej przez A.
Zaskarżona czynność została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Pismem z dnia 2.04.2019 r. strona zwróciła się o zwrot kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego S. M. do niepublicznej szkoły podstawowej, dla której organem prowadzącym jest A. We wniosku wskazała, że S. M. posiada orzeczenie o niepełnosprawności i orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, a od 09.2018 r. uczęszcza do szkoły podstawowej niepublicznej prowadzonej przez A. Do szkoły jest zawożony i przywożony przez rodziców, którzy ponoszą koszty z tym związane. We wniosku powołano się na regulacje art. 39 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 996, z późn. zm.) wskazując, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej. Podniesiono również, że z informacji uzyskanej z Ministerstwa Edukacji Narodowej wynika, że obowiązujące przepisy nie ograniczają zapewnienia przez gminę dowozu jedynie do publicznych jednostek systemu oświaty.
Prezydent Miasta D. pismem z dnia [...] r. nr [...] odmówił przychylenia się do wniosku w przedmiocie zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego S. M. do niepublicznej szkoły prowadzonej przez A. Stwierdził, że brak jest podstaw do finansowania przez Gminę D. zwrotu kosztów przejazdu ucznia do szkoły prowadzonej przez A.
Uzasadniając stanowisko w pierwszej kolejności zwrócił uwagę na treść art. 39 ust. 1 i 2 ustawy Prawo oświatowe, stosownie do których sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego i w taki sposób, aby droga dziecka z domu do szkoły nic przekraczała:
1) 3 km - w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych;
2) 4 km - w przypadku uczniów klas V-VIłł szkół podstawowych.
Zauważył, że obecnie plan sieci szkół podstawowych w Gminie D. określony jest uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w D. z [...] r. w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe, na okres od dnia 1.09. 2017 r. do dnia 31.08. 2019 r.
Zwrócił uwagę na treść art. 39 ust. 4 pkt i 3 Prawa oświatowego. Zgodnie z tymi regulacjami obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia. Ewentualnie gmina zapewnia zwrot kosztów przejazdu ucznia oraz jego opiekuna do szkoły, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice.
Podniósł organ, iż w przepisach tych ustawodawca odwołał się do regulacji art. 127 Prawa oświatowego. Zgodnie z ust. 1 tej regulacji kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 7 (młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze oraz specjalne ośrodki wychowawcze dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze).
Zdaniem organu z art. 127 ust. 7 Prawa oświatowego wynika, że gmina może zorganizować bezpłatne dowożenie dziecka objętego wczesnym wspomaganiem rozwoju i jego opiekuna z miejsca zamieszkania dziecka do szkoły lub placówki, w której to wspomaganie jest prowadzone, a w razie potrzeby także bezpłatną opiekę nad dzieckiem w czasie dowożenia.
Zauważył organ, że w art. 39 ust. 4 pkt 3 ustawy Prawo oświatowe na organ prowadzący został nałożony obowiązek zwrotu kosztów przejazdu ucznia niepełnosprawnego, którego kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, jak również jego opiekuna do szkoły, a z kolei art. 127 ust. 7 daje gminie prawo fakultatywnego działania, polegającego na organizowaniu bezpłatnego dowożenia dziecka objętego wczesnym wspomaganiem rozwoju i jego opiekuna z miejsca zamieszkania dziecka do szkoły, w której to wspomaganie jest prowadzone, a w razie potrzeby także bezpłatnej opieki nad dzieckiem w czasie dowożenia.
Biorąc zatem pod uwagę systematykę aktu prawnego, jakim jest prawo oświatowe zdaniem Prezydenta uznać należy, że obowiązek zwrotu kosztu przejazdu ucznia, o którym mowa w art. 39 ust. 4 pkt 3, dotyczy szkół obwodowych, uwzględnionych w sieci publicznych szkół podstawowych wskazanych w ust. 1 tej regulacji.
Wskazał przy tym, iż pojęcia "najbliższej szkoły", jakie występuje w tych przepisach nie można utożsamiać ze szkołą najbliższą pod względem położenia geograficznego, lecz w przypadku ucznia niepełnosprawnego należy mieć na uwadze, że powinna to być szkoła zarówno bliska pod względem położenia (odległość szkoły od miejsca zamieszkania ucznia), jak i posiadająca warunki umożliwiające prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. W tym zakresie zaznaczył, iż szkoły takie prowadzone są jednak przez Gminę D., natomiast z wniosku wynika, że uczeń uczęszcza do niepublicznej szkoły podstawowej, dla której organem prowadzącym jest A.
Szkoła ta nie stanowi elementu sieci szkół podstawowych w gminie D., przyjętej uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w D. z [...] r. w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe, na okres od dnia 1.09. 2017 r. do dnia 31.08.2019 r. Zatem Gmina nie ma w tym wypadku obowiązku zwrotu kosztów przejazdu ucznia.
Zaakcentował ponownie że również na podstawie art. 127 ust. 7 ustawy Prawo oświatowe Gmina może, ale nie ma obowiązku zorganizowania bezpłatnego dowożenia ucznia. Z uwagi na fakt, że D. zapewnia szeroką ofertę edukacyjną szkół i placówek dostosowanych do indywidualnych potrzeb uczniów, w tym objętych kształceniem specjalnym, zasadną w konsekwencji jest odmowa przyznania stronie zwrotu kosztów przejazdu do szkoły niepublicznej, prowadzonej przez A.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się strona i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Czynności Prezydenta zarzuciła naruszenie; 1) prawa materialnego, a to art. 39 ust. 4 pkt. 1, art. 127 ust.7 ustawy z dnia 14.12.2016r. Prawo oświatowe poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że gmina nie ma obowiązku dowożenia, ani zwrotu kosztów dowozu dzieci niepełnosprawnych do placówek niepublicznych, podczas gdy przepisy w jednakowy sposób traktują zarówno placówki publiczne jak i niepubliczne.
Wskazała w treści skargi, iż obowiązujące przepisy prawa oświatowego wskazują, że obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom z niepełnosprawnością, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127 ustawy Prawo oświatowe bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej lub zwrotu kosztów przejazdu ucznia z niepełnosprawnością oraz jego opiekuna do szkoły na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice. Przez najbliższą szkołę należy rozumieć szkołę, która zapewnia niepełnosprawnemu uczniowi realizację zaleceń wskazanych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego położoną najbliżej jego miejsca zamieszkania. O wyborze szkoły decydują rodzice dziecka, którzy w myśl Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej mają wyłączne prawo decydowania o swoim dziecku. Powyższe przepisy nie ograniczają zapewnienia przez gminę jedynie dowozu lub zwrotu kosztów dowozu jedynie do publicznych jednostek systemu oświaty, ale także dotyczą jednostek niepublicznych. W sytuacji, gdy rodzice sami dowożą dziecko niepełnosprawne do szkoły obowiązkiem gminy jest zawarcie umowy i pokrywania kosztów z tym związanych.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta D. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako - "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt, interpretację, opinię zabezpieczającą lub odmowę wydania opinii zabezpieczającej albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio (art. 146 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest czynność - pismo Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r., nr [...], w którym odmówił wnioskodawczyni finasowania w postaci zwrotu kosztów przejazdu ucznia S. M. do szkoły prowadzonej przez A.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej czynności Prezydenta Miasta D. Sąd orzekający doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Nie jest spornym pomiędzy stronami, iż zaskarżona czynność należy do kategorii określonej w przepisie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a więc do innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności stanowi art. 39 ustawy z dnia 14.12. 2016 r. Prawo oświatowe - dalej ustawa- (t.j. Dz.U z 2019.poz. 996) zgodnie z która Sieć publicznych szkół podstawowych powinna być zorganizowana w sposób umożliwiający wszystkim dzieciom spełnianie obowiązku szkolnego, z uwzględnieniem ust. 2 (ust. 1). Droga dziecka z domu do szkoły nie może przekraczać: 1) 3 km - w przypadku uczniów klas I-IV szkół podstawowych; 2) 4 km - w przypadku uczniów klas V-VIII szkół podstawowych. Ust.3 jeżeli droga dziecka z domu do szkoły, w której obwodzie dziecko mieszka:1) przekracza odległości wymienione w ust. 2, obowiązkiem gminy jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka albo zwrot kosztów przejazdu dziecka środkami komunikacji publicznej, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice, a do ukończenia przez dziecko 7 lat - także zwrot kosztów przejazdu opiekuna dziecka środkami komunikacji publicznej; 2) nie przekracza odległości wymienionych w ust. 2, gmina może zorganizować bezpłatny transport, zapewniając opiekę w czasie przewozu.
W myśl natomiast ust. 4 obowiązkiem gminy jest: 1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia; 2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą: a) 24. rok życia - w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, b) 25. rok życia - w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych; 3) zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2, oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice.
Jak stanowi natomiast art. 127 ustawy kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież niepełnosprawne, niedostosowane społecznie i zagrożone niedostosowaniem społecznym, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki odpowiednio w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych, przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i szkołach lub oddziałach integracyjnych, przedszkolach i szkołach lub oddziałach specjalnych, innych formach wychowania przedszkolnego i ośrodkach, o których mowa w art. 2 pkt 7 czyli w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych, młodzieżowych ośrodkach socjoterapii, specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych oraz specjalnych ośrodkach wychowawczych dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania, a także ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych umożliwiających dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, realizację odpowiednio obowiązku, o którym mowa w art. 31 ust. 4, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki.
Zgodnie zatem z powołanym wyżej przepisem, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia (pkt 1) oraz zwrot kosztów przejazdu ucznia, o którym mowa w pkt 1 i 2, oraz jego opiekuna do szkoły lub ośrodka, wymienionych w pkt 1 i 2, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem (burmistrzem, prezydentem miasta) a rodzicami, jeżeli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice (pkt 3).
Przywołana regulacja odwołuje się do kwestii niepełnosprawności dzieci realizujących obowiązek szkolny co oznacz,a iż ustawodawca miał w zamyśle przy interpretowaniu tej normy jej zestawienie z rodzajem niepełnosprawności konkretnego dziecka, które różnić się mogą rodzajem posiadanej niepełnosprawności, a także jej zakresem. Nie wymaga także wykazywania twierdzenie, że nie każda placówka szkolna posiada warunki odpowiednie do kształcenia dzieci obciążonych wszelkiego rodzaju niepełnosprawnościami. Tak więc dla każdego dziecka i jego indywidualnych schorzeń należy dokonywać wykładni sformułowania "najbliższa szkoła". Należy podzielić utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd wyrażany na gruncie uprzednio obowiązującego art. 17 ust. 3a pkt 2 ustawy o systemie oświaty, ale aktualny z uwagi na analogiczny zapis obecnie obowiązującej art. 39 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym na "bliskość" (szkoły, ośrodka) składa się nie tylko element położenia geograficznego (a więc odległość placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka), ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Przy czym, drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, (lub orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka). Zatem "najbliższą" szkołą, przedszkolem, ośrodkiem będzie tylko taka szkoła, przedszkole i ośrodek pozwalający jak najpełniej realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego (lub w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka), a zatem najpełniej dostosowanym do zdolności i możliwości psychofizycznych dziecka. Jak wskazał NSA szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu. Zdaniem NSA "szkołą najbliższą (...) jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie zatem szkołą najbliższą w rozumieniu cytowanego przepisu" (por. wyrok NSA z dnia 18.12.2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14, lex nr 1636862). Powyższy pogląd należy w pełni zaaprobować.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż jak wynika z akt sprawy S. M. posiada wydane przez Zespół Orzekający przy Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w D. orzeczenie z dnia [...] r. nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego wydane na czas do ukończenia nauki w szkole podstawowej z uwagi na zespół [...], gdzie w zaleceniach orzeczenia Zespół Orzekający wskazał szereg zaleceń jakie należy zastosować wobec ucznia, ze wskazaniem, iż kształcenie ma być realizowane w szkole specjalnej, szkole integracyjnej lub oddziale integracyjnym lub szkole ogólnodostępnej z realizacją zaleceń rewalidacyjnych .
Dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu istotnym było zatem wyjaśnienie okoliczności, w oparciu o jakie dane należy ustalać to, która placówka szkolna będzie właściwa dla zapewnienia opieki stosownej do stopnia i rodzaju niepełnosprawności konkretnego dziecka.
Analiza pisma organu zawierającego zaskarżoną czynność odmowy zwrotu kosztów dowozu wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości, że organ odmawiając skarżącej zwrotu kosztów dowozu dziecka niepełnosprawnego do szkoły prowadzonej przez A nie pochylił się nad rodzajem niepełnosprawności jej syna oraz możliwościami jego kształcenia w odpowiedniej adekwatnej do schorzenia i zaleceń zespołu orzekającego szkole.
W zaskarżonej czynności – jak już była o tym mowa wyżej - organ podniósł, że biorąc pod uwagę systematykę aktu prawnego- Prawo oświatowego uznać należy, że obowiązek zwrotu kosztu przejazdu ucznia, o którym mowa w art. 39 ust. 4 pkt 3, dotyczy jedynie szkół obwodowych, uwzględnionych w sieci publicznych szkół podstawowych określonych uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w D. z [...] r. w sprawie dostosowania sieci szkół podstawowych i gimnazjów do nowego ustroju szkolnego, wprowadzonego ustawą - Prawo oświatowe, na okres od dnia 1 września 2017r do dnia 31 sierpnia 2019 r. Organ a priori uznał, iż skoro dowóz syna strony dotyczy dowozu do szkoły niepublicznej nie ma całkowicie potrzeby analizy i wskazania która z w/w szkół daje wobec syna strony możliwość realizacji stwierdzeń zawartych w orzeczeniu o potrzebie jego kształcenia specjalnego.
Takiego stanowiska Sąd nie podziela gdyż ustaleń tych organ miał dokonać w ramach rozpoznania przedmiotowego wniosku. Pominięcie uzasadnienia odmowy zwrotu kosztów dowozu syna skarżącej stanowiło podstawę do stwierdzenia bezskuteczności zaskarżonej czynności.
Skoro rodzicom niepełnosprawnego dziecka przysługuje prawo wyboru ośrodka, które gwarantowane jest przez art. 70 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, a strona takiego wyboru dokonała wnosząc o zwrot kosztów dojazdu dziecka do Społecznej Szkoły Podstawowej w D. ul. [...] prowadzonej przez A bowiem uznając, iż ta szkoła jest dla dziecka "najbliższa", gdyż najpełniej realizuje zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, to zdaniem Sądu orzekającego, po stronie organu powstał również wymóg wykazania w sposób skonkretyzowany, która ze szkół wskazana przez nieg,o a ujęta w uchwale nr [...] Rady Miejskiej w Gminie D. jest w stanie realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu - jak placówka wskazana przez matkę dziecka .Taki sposób procedowania jest niedopuszczalny i nie pozwala na akceptację podjętej w jego wyniku czynności.
Podsumowując, z punktu widzenia zaleceń zawartych w orzeczeniu dot. S. M., jeśli organ twierdził, że ich realizacja nie może nastąpić w szkole niepublicznej prowadzonej przez A, albowiem nie jest ona ujęta w sieci szkół podstawowych na terenie gminy D. wymienionych w w/w uchwale to powinien je wskazać oraz wykazać, że realizują one zalecenia na takim samym poziomie, jak szkoła co do której wniosek strony o zwrot kosztów dowozu syna dotyczył. Organ powinien więc poczynić konkretne ustalenia i je przedstawić w swoim stanowisku - w czynności umożliwiając tym samym zajęcie stanowiska skarżącej. Wtedy będzie możliwa pełna i kompleksowa ocena, czy jest to szkoła "bliższa" w zestawieniu z tą co do której wniosek o zwrot kosztów dotyczył. Brak zachowania powyżej przedstawionych wymogów w prowadzonym przez organ postępowaniu, w świetle dokonanych rozważań, przemawia za bezskutecznością podjętej czynności. Bez poczynienia ustaleń i przedstawienia argumentacji w zaskarżonej czynności w powyższym zakresie, stwierdzić należy, że została ona również dokonana z naruszeniem art. 39 ust. 4 ustawy.
Należy zauważyć, że ocena potrzeb i możliwości niepełnosprawnego dziecka dla rozstrzygnięcia o zasadności o zwrot kosztów dojazdu wniosku powinna być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, z wykorzystaniem wiedzy fachowej wyrażonej w formie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Trzeba też pamiętać, że skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 39 ust. 4 ustawy musi być realne a strona ma prawo oczekiwać by jej wniosek był załatwiony w sposób znajdujący potwierdzenie w istniejącym prawie. Wskazania zatem co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Zgodnie tym przepisem Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt (...) albo stwierdza bezskuteczność czynności. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 200 i 205 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło