VII SA/Wa 1271/22

WyrokWSA w Warszawie2022-09-01

Skład orzekający: Wojciech Sawczuk, Joanna Gierak-Podsiadły, Michał Podsiadło

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ostateczna decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, która zawiera zapis o przekazaniu działek drogowych Skarbowi Państwa, może stanowić podstawę do aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie dotychczasowych właścicieli i wpisanie Skarbu Państwa jako właściciela?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że ostateczna decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości, wydana na podstawie art. 12 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, wraz z art. 12 ust. 5 tej ustawy, stanowi podstawę do aktualizacji danych podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków. Skutek prawnorzeczowy w postaci przejścia własności gruntów wydzielonych pod ulice na rzecz Skarbu Państwa następuje z mocy prawa z dniem, w którym decyzja stała się ostateczna lub prawomocna, nawet jeśli w podstawie prawnej decyzji nie powołano art. 12 ust. 5 u.g.g., a jedynie wskazano zapis o przekazaniu działek Skarbowi Państwa.
Stan faktyczny
Skarżący K. R. domagał się aktualizacji informacji w ewidencji gruntów i budynków, aby ujawnić Skarb Państwa jako właściciela działek drogowych, powołując się na ostateczną decyzję z 1986 r. zatwierdzającą podział nieruchomości, która zawierała zapis o przekazaniu tych działek Skarbowi Państwa. Starosta odmówił aktualizacji, uznając, że decyzja podziałowa nie może być podstawą zmiany, ponieważ nie powołano w niej art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a zapis o przekazaniu jest sprzeczny z tym przepisem. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, zasądzając jednocześnie od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), , Protokolant specjalista Ewa Sawicka-Bożek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2022 r. sprawy ze skargi K. R. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 11 stycznia 2022 r. nr 4/2022 w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz skarżącego K. R. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Zaskarżoną decyzją z 11 stycznia 2022 r. nr 4/2022 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. 2. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach. 2.1 M. R. i K. R. pismem z 1 lutego 2021 r. zwrócili się do Starosty [...] o ujawnienie w ewidencji gruntów i budynków zmian dot. dzialek drogowych polożonych w Gminie [...], miejscowość J., ulice [...]. W załączeniu złożyli kopię decyzji Urzędu Miasta i Gminy [...] znak [...] z [...] października 1986 r. zatwierdzającą projekt podzialu nieruchomości położonej we wsi J., gmina [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako dzialka nr [...], na podstawie której powstały między innymi dzialki o numerach [...] i [...]. W sentencji tej decyzji znalazł się też zapis, że dzialki te przeznaczone pod ulice nalezy przekazać Skarbowi Państwa. Wnioskodawcy podnieśli, że podstawą decyzji był art. 12 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywlaszczaniu nieruchomoici (Dz.U. Nr 22 poz. 99, ze zm. dalej: u.g.g.). Wskazali, że do dnia dzisiejszego, fakt przejścia prawa własności ww. nieruchomości nie został ujawniony. Na wezwanie organu, wnioskodawcy przedłożyli zaświadczenie Burmistrza [...] potwierdzające, że ww. decyzja jest ostateczna w administracyjnym toku instancji. Wnioskodawcy poinformowali, że – zgodnie z informacjami uzyskanymi w Sądzie Rejonowym w [...] – dla działek o nr ewid. [...] i [...] nie jest prowadzona księga wieczysta. 2.2. Decyzją z [...] sierpnia 2021 r. nr [...], Starosta [...] – na podstawie art. 7d pkt 1 lit. "a" i art. 24 ust. 2c ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2020 r. poz. 2052, ze zm.; dalej: p.g.k.) – odmówił dokonania aktualizacji inforrnacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków poprzez wykreślenie K. R., M. R. i K. R. jako wlaścicieli dzialek ewidencyjnych numer [...] w obrębie [...], gmina [...] i wpisanie w to miejsce Skarbu Panstwa. 2.2.1. Organ I instancji ustalił, że zgodnie z danymi operatu ewidencyjnego, pierwotnymi właścicielami działki nr [...] byli J. R. i K. R.. Po dokonaniu podziału ww. działki na podstawie ww. decyzji z [...] października 1986 r., "jako właściciele pozostawione zostały te same osoby z wyjątkiem działek przeznaczonych pod drogi nr [...] [...], dla których wpisano jako właściciela Gminę [...]". Zmianą nr [...] z [...] grudnia 2009 r. na podstawie aktu własności ziemi przywrócono właściciela i przeniesienia działek do jednostki rejestrowej [...] – Państwa R.. W wyniku postępowania spadkowego, jako właściciele ujawniono D. R., M. R. oraz K. R.. Na skutek umowy darowizny z 2015 r., działki powstałe po podziale (z wyłączeniem działek nr [...] i [...]) przeszły na własność M.R. oraz K.R.. Z kolei dla ww. trzech działek drogowych, właścicielami pozostają 3 ww. osoby. 2.2.2. Oceniając, czy przedłożona przez wnioskodawców decyzja Urzędu Miasta i Gminy [...] znak [...] z [...] października 1986 r. może być podstawą zmiany ewidencji gruntów, Starosta wskazał, że w jej podstawie prawnej nie wymieniono art. 12 ust. 5 u.g.g., lecz art. 12 ust. 1-3 u.g.g. Ponadto w sentencji tej decyzji umieszczono zapis, w myśl którego "działki nr [...] i [...] przeznaczone pod ulice należy przekazać Skarbowi Państwa". W ocenie Starosty, zapis ten jest sprzeczny z art. 12 ust. 5 u.g.g., albowiem organ w decyzji o podziale powinien określić jedynie działki, które wydzielono pod budowę ulicy. Zdaniem organu I instancji "łącznie sugeruje to notarialną formę przekazania gruntów". Zapis ten, w ocenie Starosty, przeczy przejęciu z mocy prawa własności ww. działek przez Skarb Państwa. Organ wyjaśnił, że stan prawny może i powinien być określony na podstawie prawidłowych wpisów w księgach wieczystych, zatem uznał, że wnioskodawcy powinni wystąpić z podaniem do Starosty [...] reprezentującego Skarb Państwa o złożenie stosownego wniosku do sądu wieczystoksięgowego o założenie księgi wieczystej dla ww. 3 działek ewidencyjnych. Dopiero w następstwie pozytywnego rozpatrzenia wniosku przez sąd może nastąpić aktualizacja ewidencji gruntów i budynków. 2.3. W odwołaniu od tej decyzji, M. R. i K.R. zarzucili organowi I instancji naruszenie art. 24 ust. 2c p.g.k., art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej: k.p.a) oraz błędną wykładnię przepisów u.g.g. oraz wnieśli o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. 2.4. Zaskarżoną decyzją z 11 stycznia 2022 r. nr 4/2022 Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej: WINGiK, organ odwoławczy) utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty [...] z [...] sierpnia 2021 r. nr [...]. 2.4.1. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że decyzja Urzędu Miasta i Gminy [...] znak [...] z [...] października 1986 r. została wydana na podstawie art. 12 ust. 1 i 3 u.g.g., a to właśnie art. 12 ust. 5 u.g.g. stanowił podstawę do przeniesienia własności gruntów wydzielonych pod budowę ulicy w momencie, gdy decyzja staje się ostateczna lub prawomocna. WINGiK uznał, że ww. decyzja nie może stanowić podstawy do aktualizacji danych podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków, albowiem nie zawiera odpowiedniej podstawy prawnej, która jednoznacznie wskazywałaby, że to Gmina [...] jest właścicielem działek o nr ewid. [...] i [...]. Organ odwoławczy podkreślił, że organy ewidencyjne rejestrują wyłącznie jednoznaczne i bezsporne stany prawne, ustalone w innym trybie przez organy orzekające – nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień do władania nieruchomością. W ocenie WINGiK, Starosta może dokonać aktualizacji danych podmiotowych wyłącznie na podstawie jednoznacznej dokumentacji, która nie wymaga dodatkowej interpretacji. Organ odwoławczy dodał również, że bezsporną podstawą aktualizacji danych ewidencyjnych byłaby treść księgi wieczystej. 3. Pismem z 15 lutego 2022 r. K. R. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję, wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I intsancji oraz o przyznanie kosztów postępowania od strony przeciwnej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie, nieprawidłową wykładnię i błędne zastosowanie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na brak podstaw do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji; 2) art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. "a" i "b" w zw. z art. 23 ust. 3 pkt 1 lit. "a" i "b" p.g.k. albowiem ostateczna decyzja podziałowa stanowiła podstawę nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa na mocy art. 12 ust. 4 u.g.g.; 3) art. 24 ust. 2c p.g.k. przez odmowę aktualizacji ewidencji gruntów i budynków, 4) art. 20 ust. 2 pkt 2 p.g.k. przez uznanie, że nie można ustalić właścicieli działek o nr ewid. [...] i [...], podczas gdy podstawę tę stanowi decyzja podziałowa, 5) art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. przez dowolną ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym skutków decyzji podziałowej; 6) art. 12 u.g.g. przez przyjęcie, że dla wywołania skutku w postaci przejścia z mocy prawa własności gruntów wyznaczonych pod ulice, wskazanych w ww. decyzji podziałowej, wymagane było wskazanie w treści decyzji art. 12 ust. 5 u.g.g. jako podstawy prawnej. 4. W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu. 5.1. Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, uzasadniającym jej uchylenie. 6. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego była aktualizacja danych w ewidencji gruntów i budynków. 6.1. Ewidencja gruntów i budynków to system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami (art. 2 pkt 8 p.g.k.). Nie ulega zatem wątpliwości, że ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach, który pełniąc funkcje informacyjno-techniczne nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Spełnia jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OSK 2479/17, LEX nr 2494731). 6.2. Zgodnie z art. 20 ust. 1 p.g.k., ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Stosownie do art. 20 ust. 2 p.g.k., w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania; 2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1. Z kolei w § 10 i 11 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 393; dalej: r.e.g.b.), przewidziano, że ewidencja obejmuje: dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali oraz dane dotyczące właścicieli nieruchomości oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, a także daty określające nabycie oraz utratę tego prawa. Z kolei w przypadku gruntów o nieustalonym właścicielu w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi gruntami władają na zasadach samoistnego posiadania. Ponadto, w ewidencji wykazuje się także: 1) dane dotyczące: a. użytkowników wieczystych gruntów, b. jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami, c. państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych, d. organów administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości, e. użytkowników gruntów państwowych i samorządowych; 2) dane o gruntach, które są przedmiotem umów dzierżawy, oraz o dzierżawcach tych gruntów, zgłaszanych do ewidencji w związku z przepisami art. 28 ust. 4 pkt 1, art. 38 pkt 1 oraz art. 117 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2019 r. poz. 299 i 303) lub z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1867); 3) opis praw: osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w pkt 1 i 2 oraz w § 10 ust. 1 pkt 2, do gruntów, budynków i lokali; 4) informacje o dokumentach, które stanowiły podstawę do sporządzenia opisu, o którym mowa w pkt 3; 5) datę i zegarowy czas wpisania danych do bazy danych; 6) datę ostatniej weryfikacji danych; 7) wielkości udziałów osób, jednostek organizacyjnych oraz organów w przysługujących im i ujawnianych w ewidencji prawach i uprawnieniach do nieruchomości, a także daty określające nabycie oraz utratę tych praw i uprawnień. 6.3. W myśl art. 22 ust. 2 p.g.k., podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 (właściele nieruchomości), zgłaszają właściwemu staroście zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni, licząc od dnia powstania tych zmian. Obowiązek ten nie dotyczy zmian danych objętych ewidencją gruntów i budynków, wynikających z aktów normatywnych, prawomocnych orzeczeń sądowych, decyzji administracyjnych, aktów notarialnych, materiałów zasobu, wpisów w innych rejestrach publicznych oraz dokumentacji architektoniczno-budowlanej przechowywanej przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. Zgodnie z art. 24 ust. 2a p.g.k., informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji: 1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4, c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji; jak również 2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. W art. 24 ust. 2b przewidziano, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b p.g.k. W pozostałych przypadkach aktualizacja następuje w drodze decyzji administracyjnej. W myśl art. 24 ust. 2c p.g.k., odmowa aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze decyzji administracyjnej. 7. W realiach kontrolowanej sprawy, M. R. i K. R. wystąpli do Starosty [...] o dokonanie aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków w oparciu o ostateczną decyzję administracyjną, a zatem w trybie art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. "d" p.g.k., jak również § 12 ust. 1 pkt 4 r.e.g.b. Z przepisów tych wynika, że aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych, jak również, że prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2 (tj. m.in. właścicieli), do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie ostatecznych decyzji administracyjnych. 7.1. Organy obu instancji stwierdziły, że przedłożona przez skarżącego i uczestniczkę decyzja administracyjna, pomimo jej ostateczności nie może stanowić podstawy dokonania zmian podmiotowych w ewidencji gruntów i budynków. Należy zatem zauważyć, że "decyzja Urzędu Miasta i Gminy [...]" znak [...] z [...] października 1986 r. została wydana na podstawie art. 12 ust. 1 i 3 u.g.g. Z art. 12 ust. 1 u.g.g. wynika, że podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast ust. 3 tego przepisu stanowi, że podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej, zatwierdzającej projekt podziału. 7.2. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 5 u.g.g., grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem przechodzą na własność Państwa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Przepis ten nawiązuje do poprzedzających go jednostek redakcyjnych art. 12 u.g.g, które regulują warunki wydania decyzji podziałowej. W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób nieuprawniony ograniczyły skuteczność decyzji podziałowej w zakresie przejścia własności gruntów od powołania ww. art. 12 ust. 5 u.g.g. w podstawie prawnej decyzji. Należy bowiem zauważyć, że w podstawie prawnej decyzji administracyjnej powołuje się przepisy prawa powszechnie obowązującego, które stanowią materialnoprawne i prawnoprocesowe uzasadnienie aktywności organu w sferze stosowania prawa. Innymi słowy, podstawa prawna powoływana przez organ administracji w treści decyzji administracyjnej, odnosić się ma do działania organu dokonywanego tą decyzją. Przedmiotem spornej decyzji z 3 października 1986 r. nie jest jednak rozstrzygnięcie o przejściu nieruchomości na własność Państwa, lecz podział działek, w szczególności "pod budowę ulic". Nie sposób zatem oczekiwać od terenowego organu administracji państwowej, aby powoływał w podstawie prawnej swojej decyzji przepisy prawa, które nie stanowią podstawy wydania tej decyzji. 7.3. Należy zatem stwierdzić, że z art. 12 ust. 5 u.g.g. wynika skutek prawnorzeczowy decyzji wydawanej przez terenowy organu administracji państwowej w warunkach art. 12 ust. 1 i 3 u.g.g. Do przejścia własności gruntów wydzielonych pod budowę ulic z nieruchomości objętej podziałem dochodziło zatem z mocy samego prawa, w rezultacie wydania decyzji podziałowej. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że przedstawiona przez strony ostateczna decyzja administracyjna rozstrzyga o podziale nieruchomości oraz wskazuje w sposób jednoznaczny, które grunty wydzielono z nieruchomości objętej podziałem pod budowę ulic. Skoro tak, to decyzja ta pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że z datą jej ostateczności własność gruntów wydzielonych pod budowę ulic przeszła na własność Państwa. Tego skutku prawnorzeczowego, wynikającego z mocy samego prawa, nie unicestwia zawarty w tej decyzji zapis, że "działki nr [...] i [...] przeznaczone pod ulice należy przekazać Skarbowi Państwa". Przeciwnie, właśnie z treści tego fragmentu wynika, które działki wydzielono pod budowę ulic, a tylko to jest niezbędne do ustalenia zakresu utraty prawa własności przez dotychczasowych właścicieli. 7.4. Reasumując, Sąd uznał, że sporna decyzja z [...] października 1986 r. w stanowi wraz z art. 12 ust. 5 u.g.g. podstawę aktualizacji podmiotowej ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do działek o nr ewid. [...] i [...], wydzielonych ww. decyzją pod budowę ulic, tj. do aktualizacji ewidencji w warunkach art. 24 ust. 2b pkt 1 lit. "a" i "d" p.g.k. przez wykreślenie skarżącego oraz uczestniczek postępowania jako właścicieli z danych ewidencyjnych dot. tych działek. Odmawiając aktualizacji ewidencji gruntów i budynków w powyższym zakresie, organy obu instancji naruszyły ww. przepisy przez ich nieprawidłowe niezastosowanie, jak również art. 12 ust. 1, 3 i 5 u.g.g. przez ich błędną wykładnię. 7.5. W tym miejscu należy jeszcze wyjaśnić, że wbrew sugestiom zawartym w uzasadnieniach obu decyzji wydanych w toku kontrolowanego postępowania, nic nie wskazuje na to, aby strony prowadziły jakikolwiek spór co do własności nieruchomości położonych w granicach ww. działek ewidencyjnych, rozstrzygnięcia którego domagaliby się od organów ewidencyjnych. Przeciwnie, własność tych nieruchomości nie budzi zasadniczej wątpliwości w świetle art. 12 ust. 5 u.g.g. To, że skarżący oraz uczestniczki oraz ich poprzednicy prawni pozostają wpisani w ewidencji gruntów i budynków jako właściciele tych nieruchomości, nie wydaje się być również winą tego, że nie wystąpili oni do sądu wieczystoksięgowego lub sądu cywilnego z odpowiednim wnioskiem lub powództwem. Sąd podkreśla przy tym, że w świetle obowiązujących przepisów, treść księgi wieczystej nie stanowi jedynej podstawy aktualizacji danych ewidencyjnych. Dlatego też organ ewidencyjny nie może się uchylać od aktualizacji podmiotowej danych w ewidencji gruntów i budynków, kiedy strona ubiega się o nią na podstawie przepisów prawa oraz ostatecznej decyzji administracyjnej. 7.5. Ponownie rozpatrując sprawę, organy ewidencyjne zastosują ocenę prawną przedstawioną wyżej przez Sąd, prawidłowo kształtując katalog stron tego postępowania, z ewentualnym uwzględnieniem przekształceń własnościowych, które nastąpiły w sferze dominium publicznego na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych (co do aktualnego właściciela ww. działek), o ile okaże się to niezbędne. 8. W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., a na zasądzoną kwotę złożyła się równowartość wpisu od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego oraz równowartość opłaty skarbowej od złożenia dokumentu pełnomocnictwa. Biorąc to wszystko pod uwagę, Sąd orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło