II SA/Gd 602/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w następującym składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy Miasta na decyzję Wojewody z dnia 6 sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej Gminie Miasta ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczonego wpisu sądowego. Gmina Miasta G. wniosła skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z 6 sierpnia 2021 r. uchylającą decyzję Prezydenta Miasta G., wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej, z 9 marca 2021 r. o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przejętą z mocy prawa na własność Gminy Miasta Gdynia, nieruchomość położoną w Gdyni przy ul. P., oznaczoną ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. 379 m2, obręb [....] i ustalającą na rzecz C. S.A. odszkodowanie w kwocie 806.000 zł za prawo własności nieruchomości położonej w Gdyni przy ul. P., oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. 379 m2, obręb [...], która zgodnie z decyzją Wojewody Pomorskiego z 2 września 2011 r. z dniem 01 stycznia 1999 r. z mocy prawa przeszła na własność Gminy Miasta Gdyni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd z urzędu bada dopuszczalność skargi, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.). Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Na zasadzie § 3 omawianego przepisu odrzucenie skargi następuje w drodze postanowienia i może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Zasadniczym kryterium dopuszczalności skargi jest jej wniesienie przez podmiot uprawniony, tj. taki, któremu przepisy prawa przyznają legitymację procesową do złożenia i popierania skargi. Postępowanie sądowoadministracyjne, jako postępowanie bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości, może być prowadzone tylko na podstawie skargi wniesionej przez podmiot do tego legitymowany. Ustalenie zatem zakresu tej legitymacji musi nastąpić w postępowaniu wstępnym, a oczywisty brak legitymacji jest podstawą do odrzucenia skargi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1229/04 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie Prezydent Miasta Gdyni zakwestionował orzeczenie Wojewody Pomorskiego z 6 sierpnia 2021 r. uchylającą decyzję Prezydenta Miasta Gdyni i ustalającą odszkodowanie za opisaną w niej nieruchomość na rzecz oznaczonej tam Spółki i jednocześnie zobowiązującą Prezydenta Miasta Gdyni do jego zapłaty. Skargę wniósł zatem podmiot (organ) orzekający w sprawie w I instancji. W związku z tym należy wskazać, że na tle zagadnienia legitymacji skargowej organów gmin, w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego. W uchwale z 16 lutego 2016 r. sygn. akt I OPS 2/15 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego. W demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalna jest wykładnia przepisów prawa, zgodnie z którą jednostka samorządu terytorialnego, realizując przez swoje organy powierzone jej zadania z zakresu administracji publicznej, najpierw jest władna w sposób władczy i jednostronny kształtować sytuację prawną podmiotów od niej niezależnych, a następnie jest uprawniona do wnoszenia środków zaskarżenia od podejmowanych przez te organy decyzji. Ponadto wskazać należy, że w uchwale NSA z 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03 (ONSA 2003, nr 4, poz. 115), stwierdzono, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa materialnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy kpa przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa jednak może organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 kpa. Wtedy będzie on reprezentował interes jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Podzielając ten pogląd, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1555/04 przyjął, że "skoro prezydent podlega wyłączeniu, o ile orzeka jako starosta w sprawach własności gminy, którą reprezentuje na zewnątrz, to brak takiej możliwości (wyłączenia) nie może prowadzić do tego, by uczestniczył raz jako organ wydający akt, a raz jako strona postępowania, w którym akt ten został wydany". W takich przypadkach po prostu nie ma przymiotu strony i dlatego jego skarga kierowana do sądu administracyjnego podlega odrzuceniu. Takie stanowisko zawarte jest również w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2019 r. sygn. akt II GKS 2016/18. W niniejszej sprawie Prezydent Miasta Gdyni, działając jako organ I instancji, rozstrzygał o przyznaniu odszkodowania za nieruchomość, a następnie wniósł skargę jako podmiot zobowiązany do jego wypłaty przez organ II instancji, tj. Wojewodę Pomorskiego, który uchylił w całości jego własne uprzednio wydane rozstrzygnięcie. Skoro zatem Prezydent Miasta Gdyni w niniejszej sprawie korzystał z przysługującego mu imperium i rozstrzygnął sprawę w I instancji, to następnie nie mógł wnieść skargi na decyzję organu II instancji, wydaną w tym postępowaniu. Nie może bowiem zaistnieć sytuacja, w której organ uczestniczył w postępowaniu jako organ wydający akt, a następnie jako strona postępowania, w którym akt ten został wydany. Podjęcie więc rozstrzygnięcia przez Prezydenta Miasta Gdyni w I instancji, powoduje brak legitymacji procesowej tego podmiotu do wniesienia skargi. W tych okolicznościach, podzielając zaprezentowane powyżej stanowisko orzecznictwa sądów administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. odrzucił skargę. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 sentencji postanowienia znalazło swoje oparcie w art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.