I SA/Bk 370/22

WyrokWSA w Białymstoku2022-12-02

Skład orzekający: Dariusz Marian Zalewski, Marcin Kojło, Paweł Janusz Lewkowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zmniejszenie obszaru realizacji zobowiązania ekologicznego przez rolnika, które skutkuje nienależnym pobraniem płatności, wyklucza obowiązek zwrotu tych środków, jeśli błąd nie wynikał z pomyłki organu, a beneficjent mógł go wykryć?
Ratio decidendi
Rolnik jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych płatności ekologicznych, jeśli zmniejszył obszar realizacji zobowiązania, a błąd nie wynikał z pomyłki organu, lecz mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Odpowiedzialność za rzetelność danych we wniosku spoczywa na rolniku, który nie może przerzucać odpowiedzialności za wadliwe wypełnienie wniosku na organ czy doradcę.
Stan faktyczny
Rolnik złożył wnioski o przyznanie płatności ekologicznych w latach 2018-2021. Po przyznaniu płatności, w 2021 roku stwierdzono zmniejszenie obszaru realizacji zobowiązania ekologicznego. Organ administracji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności, co zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy. Rolnik zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błąd przy wypełnianiu wniosku przez biuro rachunkowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło,, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi J.N. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności (PROW 2014-2020) oddala skargę W dniu [...].06.2018 r. J. N. (dalej jako: "skarżący") złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018. Decyzją z dnia [...].01.2019 r. nr [...]Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B.przyznał skarżącemu płatność ekologiczną (PROW 2014-2020) na rok 2018 w kwocie 7.629,19 zł, w tym: pakiet 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji do powierzchni 8,40 ha i pakiet 8. Uprawy warzywne po okresie konwersji do powierzchni 0,15 ha. Przyznana płatność została zwiększona o kwotę 1 000,00 zł przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2018. W dniu [...].05.2019 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2019 rok. Decyzją z dnia [...].01.2020 r. nr [...]Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B.przyznał skarżącemu płatność ekologiczną (PROW 2014-2020) na rok 2019 w kwocie 11.338,73 zł, w tym: pakiet 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji do powierzchni 8,44 ha. pakiet 8. Uprawy warzywne po okresie konwersji do powierzchni 0,10 ha i pakiet 12. Trwałe użytki zielone po okresie konwersji do powierzchni 4,73 ha. Przyznana płatność została zwiększona o kwotę 1.100 zł przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2019. W odniesieniu do roku 2018 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. odstąpił od ustalenia kwoty w wysokości 8,92 zł za zmniejszenie o 0,01 ha obszaru realizacji zobowiązania w ramach gruntów ornych (odstąpienie do 100 Euro). Następnie skarżący w dniu [...].06.2020 r. złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2020 rok. Decyzją z dnia [...].02.2021 r. nr [...]Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B.przyznał skarżącemu płatność ekologiczną (PROW 2014-2020) na rok 2020 w wysokości 11.025,30 zł, w tym: pakiet 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji do powierzchni 8,55 ha i nałożył sankcję w wysokości 5,61 zł, pakiet 12. Trwałe użytki zielone po okresie konwersji do powierzchni 4,70 ha oraz odmówił przyznania płatności do pakietu 3. Uprawy zielarskie w okresie konwersji. Przyznana płatność została zwiększona o kwotę 1.100,00 zł przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2020. W odniesieniu do roku 2019 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. odstąpił od ustalenia kwoty w wysokości 16,70 zł za zmniejszenie o 0,03 ha obszaru realizacji zobowiązania w ramach trwałych użytków zielonych (odstąpienie do 100 Euro). W dniu [...].06.2021 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2021 rok. Decyzją z dnia [...].03.2022 r. nr [...]Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B.przyznał skarżącemu płatność ekologiczną (PROW 2014-2020) na rok 2021 na kwotę 2 554,00 zł, w tym: pakiet 7. Uprawy rolnicze po okresie konwersji do powierzchni 0,50 ha i pakiet 12. Trwałe użytki zielone po okresie konwersji do powierzchni 2,43 ha. Przyznana płatność została zwiększona o kwotę 425,67 zł przeznaczoną na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu kontroli gospodarstwa ekologicznego na rok 2021. W dniu [...].04.2022 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych na mocy decyzji z dnia [...].01.2019 r. nr[...], decyzji z dnia [...].01.2020 r. nr [...]i decyzji z dnia [...].02.2021 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności ekologicznej (PROW 2014-2020). W tym samym dniu, organ I instancji poinformował stronę o możliwości zapoznania się z materiałami zgromadzonymi w przedmiotowej sprawie oraz złożenia końcowego oświadczenia zgodnie z art. 10 § 1 Kpa. Strona zawiadomiona skorzystała z przysługującego uprawnienia i w dniu [...].04.2022 r. stawiła się Biurze Powiatowym ARiMR w B., została poinformowana o przyczynie wszczęcia sprawy, jednakże nie zapoznała się z aktami sprawi i nie podpisała protokołu. Decyzją z dnia [...].05.2022 r. nr [...]Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B.ustalił skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu działania rolnictwo ekologiczne (PROW 2014-2020), na mocy której dokonał ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w łącznej wysokości 25.770,29 zł. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. (dalej: Dyrektor POR ARMiR) decyzją z [...].07.2022 r. nr [...]utrzymał zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że w przedmiotowej sprawie ustalono, że w odniesieniu do gruntów ornych skarżący zobowiązał się do realizacji zobowiązań wynikających z przedmiotowego wniosku przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2018 r. do dnia 14 marca 2023 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr [...]z dnia [...].01.2019 r., natomiast w odniesieniu do trwałych użytków zielonych skarżący zobowiązał się do realizacji zobowiązań wynikających z przedmiotowego wniosku przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2019 r. do dnia 14 marca 2024 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji z dnia [...].01.2020 r. nr [...] i wynikało z § 2 ust. 1 pkt 1, 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1784 ze zm., dalej jako "rozporządzenie ekologiczne". Dyrektor POR ARMiR wskazał, że z akt sprawy wynika, iż skarżący składając wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2018 zobowiązał się do realizacji działania Rolnictwo ekologiczne w ramach gruntów ornych (pakiet 7 i 8) do powierzchni 8,55 ha. Natomiast składając wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2019 zobowiązał się do realizacji działania Rolnictwo ekologiczne w ramach trwałych, użytków zielonych (pakiet 12) do powierzchni 4,73 ha. W roku 2019 obszar realizacji zobowiązania w ramach gruntów ornych (pakiet 7 i 8) wynosił 8,54 ha. W roku 2020 obszar realizacji zobowiązania wynosił: w ramach gruntów ornych (pakiet 7) 8,55 ha, a w ramach trwałych użytków zielonych (pakiet 12) 4,70 ha. Natomiast w roku 2021 stwierdzono zmniejszenie wielkości obszaru realizacji zobowiązania w ramach gruntów ornych (pakiet 7) do powierzchni 0,50 ha, a w ramach trwałych użytków zielonych (pakiet 12) do 2,43 ha. Następnie organ przytoczył treść § 31 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego i na jego podstawie wyliczył kwoty nienależnie pobranych płatności. Ustalona kwota nienależnie pobranych płatności ekologicznych (za rok 2018 w wysokości 7 163,28 zł, za rok 2019 w wysokości 9 438,87 zł, za rok 2020 w wysokości 9 168,14 zł) przekracza kwotę stanowiącą równowartość 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 11 ust. 2 w związku z art. 36 pkt g) rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 907/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do agencji płatniczych i innych organów, zarządzania finansami, rozliczania rachunków, zabezpieczeń oraz stosowania euro (Dz. Urz. UE L 255/18 z 28.08.2014 r., zwanego dalej "rozporządzeniem nr 907/2014".), tym samym organ stwierdził, że w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, o których mowa w art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich \y ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (Dz. U. z 2021 r., poz. 182). Ponadto Dyrektor POR ARMiR podniósł, że organ I instancji rozważył sprawę skarżącego pod względem wystąpienia ww. kategorii siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie skarżący nie przedstawił w ww. terminie dowodów wystąpienia siły wyższej i ww. okoliczności. Rozważając zastosowanie w niniejszej sprawie przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności organ II instancji wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. słusznie ustalił, iż nie znajdują one zastosowania. Podniósł, że zasady ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ekologicznych, w tym przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wynikające z przepisów prawa wspólnotowego mających zastosowanie dla wniosków złożonych w kampanii 2018-2020 roku zostały wskazane w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L Nr 227 str. 69 z 31.07.2014 r., dalej jako "rozporządzenie nr 809/2014"). Organ odwoławczy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranej płatności ekologicznej za lata 2018-2020. Dyrektor POR ARMiR podniósł, że płatność ekologiczna została przyznana w oparciu o złożony wniosek, zatem przekazanie płatność nie nastąpiło w skutek pomyłki ARMIR. W 2021 r. w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wniosku ustalono, że wielkość obszaru realizacji zobowiązania ulega zmniejszeniu do 0,50 ha (grunty orne) i 2,43 ha (trwałe użytki zielone). Ponadto błąd ten mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że w czwartym roku realizacji zobowiązania ekologicznego skarżący we wniosku kontynuacyjnym nie zadeklarował do płatności ekologicznej części gruntów objętych zobowiązaniem ekologicznym. Zaznaczył również, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na rok 2018 poświadczył w części VIII wniosku Oświadczenia i zobowiązania, że znane mu były zasady przyznawania płatności, a zatem był świadomy konsekwencji i sankcji dotyczących niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania Rolnictwo ekologiczne. Organ odwoławczy stwierdził, że w świetle przytoczonych przepisów i zobowiązań przyjmowanych przez rolnika składającego pierwotny wniosek o płatność ekologiczną jest oczywiste, że w razie zmniejszenia obszaru realizacji przyjętego zobowiązania ekologicznego, istnieje - co do zasady - podstawa do wydania decyzji ustalającej wysokość kwoty pobranych płatności przypadających do zwrotu w oparciu o § 31 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego. Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, zarzucając jej naruszenie: I. przepisów stanowiących podstawę stwierdzenia nieważności w postaci: 1. art. 139 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, co skutkuje tym, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. jako rażące naruszenie prawa z uwagi na zafałszowanie rzeczywistości. II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji, podczas gdy organ na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. powinien był uchylić tę decyzję w całości i umorzyć postępowanie w całości; 2. naruszenie przepisu art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez zanegowanie oświadczenia skarżącego, iż we wniosku z dnia [...].06.2021 r. Biuro Rachunkowe – I.F. w B. obsługujące skarżącego wpisało omyłkowo we wniosku przy oznaczeniu działki rolnej w wariancie 7.1 powierzchnię tylko działki 0,50 ha; 3. naruszenie przepisu art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ bezstronnego potraktowania skarżącego i uniemożliwienie mu wyjaśnienia sprawy poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania osoby wypełniającej mu wniosek zarówno w dniu [...].06.2021 r. jak i w dniu [...].07.2021 r. i dlaczego doszło do omyłkowego wpisu powierzchni tylko 0,50 ha i tylko do jednej opcji 7.1 zamiast powierzchni ogólnej wynikającej z zobowiązania równej 8,55 ha; 4. naruszenie przepisu art. 10 k.p.a. poprzez niewysłuchanie skarżącego i uniemożliwienie mu wypowiedzenia się po uprzednim przeprowadzeniu wskazanych dowodów, lecz arbitralnym stwierdzeniem, iż skarżący nie wniósł żadnych uwag na piśmie i nie podpisał protokołu; 5. naruszenie przepisu art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, czyli pominięcie istotnej sprawy przesłuchania pracowników Biura Rachunkowego – I. F. na okoliczność dokonanej pomyłki przy wpisaniu we wniosku powierzchni 0,50 ha i nie poinformowania o tym odwołującego; 6. naruszenie przepisu art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań pracowników Biura Rachunkowego – I. F. na okoliczność oczywistego, błędnego wpisu we wniosku powierzchni 0,50 ha, a okoliczność ta ma istotne znaczenie dla sprawy, ponieważ merytorycznie rodziłoby odpowiedzialność odszkodowawczą instytucji ubezpieczeniowych; 7. naruszenie przepisu art. 80 k.p.a. poprzez hipotetyczne uznanie, iż wpis skarżącego we wniosku z dnia [...].06.2021 r. o przyznanie płatności ekologicznej (PROW 2014-2020) na 2021 rok w pakiecie 7.1 o powierzchni 0,50 jest prawidłowy, w sytuacji gdy skarżący nie wyzbył się gruntów i przez cały okres prowadził uprawy rolnicze w granicach wynikających z przyjętego zobowiązania do gruntów ornych podjętego w dniu 15.03.2018 r. na powierzchnię równą 8,55 ha. III. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: 1. naruszenie przepisu art. 29 ust. 1, ust. 1c, ust. 2 ustawy z dnia 9.05.2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r., poz. 1505 ze zm.) w zw. z art. 26 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20.02.2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014- 2020 (Dz. U. z 2021 r., poz. 2137, ze zm.) oraz w związku z § 31 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego, art. 44 ust. 1 i 2 ww. ustawy z dnia 20.02.2015 r., art. 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17.07.2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69) poprzez ich teoretyczne zastosowanie bez udowodnienia, że skarżący faktycznie wyzbył się gruntów rolnych i pozostała mu pod uprawy rolnicze w pakiecie 7.1 po okresie konwersji powierzchnia tylko 0,50 ha. Mając powyższe zarzuty na względzie autor skargi wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości ewentualnie jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego merytorycznego rozpoznania; zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podczas rozprawy w dniu 2.12.2022 r. Sąd postanowił dopuścić wniosek dowodowy złożony przez pełnomocnika skarżącego, tj. kopie rejestru działań agrotechnicznych - na okoliczność, że skarżący nie wyzbył się gruntów i je uprawia stosując zabiegi agrotechniczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w skrócie "p.u.s.a."), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu art. 1 p.u.s.a. wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.")). W przedmiotowej sprawie organ zasadnie ustalił, że w odniesieniu do gruntów ornych Skarżący zobowiązał się do realizacji zobowiązań wynikających ze złożonego wniosku przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2018 r. do dnia 14 marca 2023 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr [...]z dnia [...].01.2019 r., natomiast w odniesieniu do trwałych użytków zielonych Skarżący zobowiązał się do realizacji zobowiązań wynikających z wniosku przez okres 5 lat od dnia podjęcia zobowiązania, czyli od dnia 15 marca 2019 r. do dnia 14 marca 2024 r. Powyższe zobowiązanie zostało określone w decyzji nr [...] z dnia [...].01.2020 r. i wynikało z § 2 ust. 1 pkt 1,2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Rolnictwo ekologiczne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1784 ze zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1, 2, 3 i 4 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczną przyznaje się rolnikowi, o którym mowa w art. 29 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 487 z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1305/2013", jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; łączna powierzchnia posiadanych przez niego użytków rolnych w rozumieniu art. 2 ust. 1 akapit drugi lit. f rozporządzenia nr 1305/2013, zwanych dalej "użytkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; realizuje 5-letnie zobowiązanie ekologiczne, o którym mowa w art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, w ramach określonego pakietu albo jego wariantu, zwane dalej "zobowiązaniem ekologicznym"; spełnia warunki przyznania płatności ekologicznej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. W świetle art. 29 ust. 2 rozporządzenia nr 1305/2013, wsparcia udziela się jedynie w odniesieniu do zobowiązań, które wykraczają poza odpowiednie obowiązkowe normy ustanowione zgodnie z tytułem VI rozdział 1 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, odpowiednie kryteria i minimalne działania ustalone zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. c) ppkt (ii) oraz (iii) rozporządzenia (UE) nr 1307/2013, odpowiednie minimalne wymogi dotyczące stosowania nawozów i środków ochrony roślin oraz inne odpowiednie obowiązkowe wymogi ustanowione na mocy prawa krajowego. Wszystkie te wymogi określa się w programie. Z akt sprawy wynika, że Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2018 zobowiązał się do realizacji działania Rolnictwo ekologiczne w ramach gruntów ornych (pakiet 7 i 8) do powierzchni 8,55 ha. Natomiast składając wniosek o przyznanie płatności ekologicznej na rok 2019 zobowiązał się do realizacji działania Rolnictwo ekologiczne w ramach trwałych użytków zielonych (pakiet 12) do powierzchni 4,73 ha. W roku 2021 stwierdzono zmniejszenie wielkości obszaru realizacji zobowiązania w ramach gruntów ornych (pakiet 7) do powierzchni 0,50 ha, a w ramach trwałych użytków zielonych (pakiet 12) do 2,43 ha. W myśl § 31 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczna podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył wielkość obszaru, na którym powinien realizować zobowiązanie ekologiczne, przy czym zwrotowi podlega płatność ekologiczna przyznana za realizację tego zobowiązania, w części odpowiadającej iloczynowi powierzchni obszaru, na której rolnik ten nie realizuje tego zobowiązania, i średniej wysokości płatności ekologicznej na 1 ha tego obszaru, przyznanej za realizację tego zobowiązania w roku poprzednim. Zgodnie z § 31 ust. 4 rozporządzenia ekologicznego, płatność ekologiczna podlega zwrotowi w trybie i na zasadach określonych w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy, zatem Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B., w prowadzonym postępowaniu był zobowiązany do ustalenia, czy Skarżący pobrał nienależnie lub nadmiernie przyznaną płatność ekologiczną za lata 2018-2020. Wskazać należy, że przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy Wnioskodawcy, uznanych następnie za pobrane nienależnie z powodu niedotrzymania warunków 5-letniego okresu zobowiązania, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B.prawidłowo zatem ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności na podstawie § 31 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia ekologicznego. Ustalając kwotę do zwrotu organ I instancji prawidłowo rozważył, iż przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie. Zasady ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ekologicznych, w tym przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności wynikające z przepisów prawa wspólnotowego mających zastosowanie dla wniosków złożonych w kampanii 2018-2020 roku zostały wskazane w art. 7 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L Nr 227 str. 69 z 31.07.2014 r.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 809/2014". Stosownie do treści art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014, w przypadku dokonania nienależnej płatności, beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Zgodnie z art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez Skarżącego nienależnie pobranej płatności ekologicznej za lata 2018-2020. Przekazanie płatności ekologicznej za 2018 rok w dniu [...].02.2019 r., za 2019 rok w dniu [...].02.2020 r. i za 2020 rok w dniu [...].02.2021 na rachunek bankowy wskazany przez Skarżącego we wniosku o wpis do ewidencji producentów nie wynikało z pomyłki ARiMR. Przyczyną zwrotu nienależnie pobranych płatności jest niedotrzymanie przez Stronę zobowiązania ekologicznego. Płatność ekologiczna została przyznana w oparciu o złożony wniosek, zatem przekazanie płatności nie nastąpiło wskutek pomyłki ARiMR. Za rzetelność danych wskazanych we wniosku o przyznanie każdej płatności odpowiada bowiem występujący o taka płatność rolnik. Zatem trudno mówić o pomyłce organu, skoro działał on w zaufaniu do deklaracji rolnika, co do treści żądanych płatności. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 78 § 1 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań pracowników Biura Rachunkowego –I. F. na okoliczność oczywistego, błędnego wpisu we wniosku, bowiem Strona do dnia wydania skarżonej decyzji nie wystąpiła z takim wnioskiem. W tym miejscu należy też podkreślić, że Strona składała wniosek dwukrotnie (w dniu [...].06.2021 r. i [...].07.2021 r.) zatem miała możliwość sprawdzenia swojej deklaracji. To właśnie wnioskodawca wypełniając wniosek składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności za wadliwe wypełnienie wniosku przerzucać na organ czy też doradcę. Zatem wypełniając wniosek Strona miała obowiązek zweryfikować jego zgodność ze stanem fatycznym, w tym poprawność złożonej deklaracji w zakresie wnioskowanych pakietów i ich powierzchni. Zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 29 ust. 1, 1 c, 2 ustawy o Agencji, § 31 ust. 2 rozporządzenia ekologicznego, art. 44 ustawy PROW i art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 809/2014 poprzez ich teoretyczne zastosowanie bez udowodnienia, że odwołujący faktycznie wyzbył się gruntów rolnych i pozostała mu pod uprawy rolnicze po okresie konwersji powierzchnia tylko 0,50 ha jest niezasadny. Odwołujący w 2021 r. we wniosku nie zadeklarował do płatności ekologicznej części działek rolnych objętych zobowiązaniem do gruntów rolnych, tym samym zmniejszył powierzchnię podjętego w 2018 r. zobowiązania, co stanowiło podstawę do ustalenia Skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności. Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranych płatności uregulowanym w art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR, będącym postępowaniem odrębnym od postępowania w przedmiocie przyznania płatności, organ ma jedynie za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. W niniejszej sprawie organ był zobowiązany na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit.a ustawy o ARiMR do ustalenia, czy Odwołujący pobrał nienależne lub nadmierne przedmiotowe płatności. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło