I SA/Wa 2578/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Jolanta Dargas asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. I. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 sierpnia 2022 r. nr DNI.gn.625.66.2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2022 r. nr DNI.gn.625.66.2022 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 4 maja 2022 r. nr DNI.gn.625.44.2022 odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody W. z dnia 27 października 1975 r. nr RLS.gz.1.277/75 utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Gminy W. z dnia 13 września 1975 r. nr UG.604/6041/75 orzekającej o przejęciu na własność Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego we wsi [...]. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wyjaśnił, że G. I. w piśmie z dnia 14 kwietnia 2022 r. wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z w wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody W. z dnia 27 października 1975 r. W ocenie organu, obecne żądanie wnioskodawczyni jest tożsame pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą, która została rozstrzygnięta decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 22 lutego 2016 r. i z dnia 13 kwietnia 2018 r. Jeśli zatem poprzedni wniosek strony (o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody W. z dnia 27 października 1975 r.) został merytorycznie rozpatrzony (poprzez odmowę stwierdzenia nieważności tej decyzji), a wydane w tej sprawie rozstrzygnięcie jest ostateczne i funkcjonuje w obrocie prawnym, to oznacza, że ponowne wszczęcie postępowania w tej samej sprawie jest niedopuszczalne. G. I. wniosła na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając je w całości i stawiając zarzut rażącego naruszenia prawa procesowego, tj. art. 61a § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że postępowanie w tej sprawie już się toczyło i zakończyło się prawomocnym rozstrzygnięciem na skutek nieprawidłowego przyjęcia, że skarżąca występowała w niniejszej sprawie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody W. z dnia 27 października 1975 r., podczas gdy skarżąca wystąpiła w niniejszej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Wojewódzkiego z dnia 27 października 1975 r., przez co błędnie uznano, że obecne żądanie skarżącej jest tożsame podmiotowo i przedmiotowo ze sprawą już prawomocnie zakończoną, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało niezasadnym zastosowaniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że jej obecne żądanie dotyczy decyzji z dnia 27 października 1975 r. Urzędu Wojewódzkiego. Tylko taka decyzja została przedłożona do ksiąg wieczystych. W tych okolicznościach nie można podzielić stanowiska organu, że wniosek jest tożsamy podmiotowo i przedmiotowo ze sprawą już prawomocnie zakończoną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Rację ma organ, że postępowanie z wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 27 października 1975 r. zostało zakończone ostateczną decyzją z dnia 13 kwietnia 2018 r. nr GZ.gn.625.35.2016, która była ponadto przedmiotem kontroli sądów administracyjnych. Wbrew stanowisku skarżącej nie można przyjąć, że przedmiotem jej wniosku – rozpatrywanego przez organ w niniejszej sprawie – był inny akt aniżeli kontrolowany w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 13 kwietnia 2018 r. Wnioskiem z dnia 10 października 2012 r. skarżąca zwróciła się bowiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody W. z dnia 27 października 1975 r. nr RLS.gz.1/277/75, a do wniosku załączyła kserokopię tej decyzji. Rozstrzygnięcia organu nadzoru dotyczyły wymienionego we wniosku aktu, co nie budziło również wątpliwości sądów administracyjnych kontrolujących decyzje nadzorcze. Z kolei we wniosku z dnia 15 kwietnia 2022 r. inicjującym postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie skarżąca zwróciła się do organu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 27 października 1975 r. wydanej przez Urząd Wojewódzki w W. nr RLS.gz.1/277/75. Wprawdzie skarżąca twierdzi, że decyzja ta została wydana przez Urząd Wojewódzki (nie zaś Wojewodę), jednak nie budzi wątpliwości Sądu, że przedmiotem jej kolejnego wniosku był ten sam akt, którego dotyczyło postępowanie zakończone ostateczną decyzją z dnia 13 kwietnia 2018 r. Z tej przyczyny należało uznać za prawidłowe stanowisko organu, że brak było możliwości ponownego wszczęcia postępowania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją ostateczną. Należy ponadto zwrócić uwagę, że zgodnie z treścią art. 158 § 3 k.p.a., który wszedł w życie z dniem 16 września 2021 r. na mocy przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491), jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2 (tj. decyzji, której stwierdzenia nieważności z przyczyn określonych w art. 156 § 1 k.p.a. dotyczyć ma postępowanie), upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że po upływie trzydziestoletniego terminu od doręczenia lub ogłoszenia decyzji administracyjnej nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że G. I. nadała wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji w dniu 15 kwietnia 2022 r., zaś wpłynął on do organu w dniu 20 kwietnia 2022 r. W myśl zaś art. 61 § 3 k.p.a., datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Skoro zatem wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji wpłynął do organu w dniu 20 kwietnia 2022 r., to organ był zobligowany do zastosowania obowiązujących w tym dniu przepisów, w tym również art. 158 § 3 k.p.a. W aktach administracyjnych niniejszej sprawy nie zachowało się zwrotne potwierdzenie odbioru spornej decyzji z dnia 27 października 1975 r., jednak w świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że decyzja ta weszła do obrotu prawnego jeszcze w latach siedemdziesiątych XX w. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, sam fakt niezachowania zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji nie oznacza, że do takiego doręczenia nie doszło. Sporna decyzja z dnia 27 października 1975 r. utrzymywała w mocy decyzję Naczelnika Gminy W. z dnia 13 września 1975 r. nr UG.604/6041/75 orzekającą o przejęciu na własność Skarbu Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego. Z akt sprawy wynika, że decyzja z dnia 13 września 1975 r. stała się ostateczna i została wykonana, co świadczy o tym, że utrzymująca ją w mocy decyzja organu odwoławczego musiała uprzednio wejść do obrotu prawnego. Jak twierdzi ponadto skarżąca w uzasadnieniu skargi, sporna decyzja została przedłożona do ksiąg wieczystych. Wymaga również podkreślenia, że okoliczność doręczenia decyzji z dnia 27 października 1975 r. nie była kwestionowana w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 13 kwietnia 2018 r., zaś orzekające w tej sprawie sądy administracyjne nie stwierdziły, aby kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja nie weszła do obrotu prawnego. Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 2445/19 stwierdził, że upłynęło ponad 40 lat od wydania kwestionowanych decyzji (s. 9 uzasadnienia wyroku). W ocenie Sądu, należało w związku z powyższym uznać, że wniosek skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 27 października 1975 r. został złożony po upływie trzydziestu lat od dnia jej doręczenia, co również, w związku z treścią art. 158 § 3 k.p.a., stanowiło podstawę do wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 tej ustawy.