I SA/Gl 1199/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2023 r. sprawy ze skargi S. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 29 lipca 2022 r. nr SKO.F/41.4/672/2022/11325 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2018 r. oddala skargę. 1. S. O. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: Kolegium) z 29 lipca 2022 r. nr SKO.F/41.4/672/2022/11325 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 2. Stan sprawy. 2.1. Decyzją z 16 maja 2022 r. Prezydent Miasta S. ustalił skarżącemu wysokość podatku od nieruchomości na rok 2018. Pismem z dnia 28 czerwca 2022 r. skarżący wniósł od tej decyzji odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że opóźnienie dotyczące wniesienia odwołania wynikało z faktu, że w dniu 15 czerwca 2022 r. poddał się zabiegowi wstrzyknięcia [...] do stawów [...] w wyniku, którego pojawiły się dolegliwości bólowe oraz psychosomatyczna niezdolność w kolejnych dniach do wykonania więcej niż kilku kroków. Ww. przyczyna ustała dnia 22 czerwca 2022 r. Kolegium mocą postanowienia z 29 lipca 2022 r. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazało, że przepisy Ordynacji podatkowej przewidują, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie, z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm. - o.p.). Z wymienionych powyżej przepisów wynikają przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, żeby wniosek mógł zostać uwzględniony. Przesłankami przywrócenia terminu są: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, wniesienie przez nią wniosku o przywrócenie terminu oraz dochowanie terminu określonego w wyżej wymienionym przepisie. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Osoba zainteresowana przywróceniem terminu powinna, zatem uwiarygodnić swoją staranność w dochowaniu terminu oraz fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca jej zachowanie terminu była od niej niezależna i niemożliwa do przezwyciężenia. Zaś niespełnienie, którejkolwiek z przesłanek niweczy możliwość przywrócenia terminu. W rozpatrywanej sprawie przedstawione przez odwołującego okoliczności, nie uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. O braku winy można mówić wówczas, gdy niedopełnienie obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Natomiast z okoliczności sprawy wynika, że niedochowanie terminu nastąpiło wskutek braku szczególnej staranności w prowadzeniu czynności złożenia odwołania. Po analizie akt postępowania stwierdzono, że decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia 16 maja 2022 r. została odebrana osobiście przez adresata w dniu 6 czerwca 2022 r. (adnotacja doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji). Jako przyczynę niedochowania terminu odwołujący wskazał, że w dniu 15 czerwca 2022 r. poddał się zabiegowi wstrzyknięcia [...] do stawów [...]. Powołując się na stan zdrowia, nie wykazał, iż stan zdrowia uniemożliwił mu podjęcie jakiejkolwiek próby sporządzenia i wniesienia odwołania w ustawowym terminie. Istniała, bowiem w ww. okresie możliwość podjęcia czynności procesowych przez samego zainteresowanego lub po sporządzeniu odwołania przez stronę, nadanie pisma w urzędzie pocztowym za pośrednictwem innej osoby. Ww. przepis nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, iż każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga, więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa rozumianego, jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej o swoje interesy. Odwołujący się nie wykazał, iż zaistniały przeszkody uniemożliwiające złożenie odwołania w terminie a zatem, że doszło do jego uchybienia bez jego winy. 3.1. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania: - art. 162 § 1 o.p. poprzez odmowę przewrócenia terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, - art. 163 § 1 i 2 w zw. z art. 127 o.p. poprzez rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu z wyłączeniem zasady dwuinstancyjności z pominięciem rozpoznania w pierwszej kolejności przez właściwy w sprawie organ podatkowy, - art. 187 § 1, art. 191 o.p. poprzez nierozważenie powołanych podstaw dowodowych uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w oraz pominięcie istotnych okoliczności osobistych strony mających wpływ na uchylenie jej zawinienia w niedochowaniu terminu. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium oraz o zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wskazano, że zarówno wobec treści postanowienia odmawiającego przewrócenia terminu do wniesienia odwołania jak i stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stronie przysługuje jedynie środek odwoławczy w postaci skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Strona zatem nie ma możliwości odwołania się od wskazanych postanowień za pośrednictwem zwyczajnych środków zaskarżenia, z zachowaniem zasady dwuinstancyjności obowiązującej w ramach rozpoznania spraw w postępowaniu administracyjnym - w tym podatkowym. Wobec powołanej regulacji, do obowiązku strony należy nie wykazanie, a jedynie uprawdopodobnienie okoliczności, które stanęły na przeszkodzie dopełnienia obowiązku w terminie.  Dolegliwości bólowe i psychosomatyczne których doznał skarżący uniemożliwiły mu poruszanie się, a w konsekwencji powyższego podjęcie stosownych działań celem wniesienia odwołań, w tym w szczególności skonsultowania sytuacji prawnej z profesjonalnym pełnomocnikiem, co z całą pewnością należy potraktować jako przejaw woli należytego dbania o swój interes prawny. Chęć dokonania konsultacji z podmiotem profesjonalnym i niepodejmowanie czynności od razu pod odebraniu decyzji nie może być interpretowana na niekorzyść osoby skarżącej w szczególności, iż fakt ten wpisuje się prawo strony ochrony swoich praw oraz jej prawo do wyznaczenia w sprawie pełnomocnika. W zaistniałych okolicznościach zatem, nie sposób zarzucać stronie niedbalstwo rozumiane jako nienależyte dbanie o swoje interesy czy też niedołożenie należytej staranności. Skarżący podniósł, iż jest emerytem i zamieszkuje sam, w związku z czym biorąc pod uwagę sytuację w jakiej się znalazł, po podaniu leku do stawów [...], nie sposób stawiać mu zarzut jakoby miał możliwość podjęcia jakichkolwiek czynności procesowych, a w z szczególności możliwość udania się na placówki pocztowej czy nawet poszukiwanie osoby która złoży pismo w jego imieniu. Wskazane przeszkody zdrowotne, w sposób jednoznaczny determinują fakt, iż strona przeszkody usunąć sama nie mogła, a zatem brak jest jej winy w uchybieniu terminu. Okoliczności w postaci dotkliwych skutków ubocznych opisanego zabiegu należy potraktować jako okoliczności nagłe, nieprzewidywalne, a zatem takie, których człowiek dbający należycie o swoje interesy nie mógł przewidzieć i im zapobiec. Przekazany wraz z wnioskiem dowód w postaci faktury, w sposób niewątpliwy uprawdopodabnia okoliczności na które powołuje się skarżący i brak jest podstaw dla ich kwestionowania przez organ, w szczególności, iż od strony w takiej sytuacji nie wymaga się przedstawienia "twardych" dowodów na powoływane fakty oraz ich wyczerpującego udowadniania. W przedmiotowej sprawie, nie zbadano i nie uwzględniono powoływanych indywidualnych okoliczności i uwarunkowań odnoszących się do strony, a które to uwarunkowania winny mieć wpływ na ocenę czy spełnione zostały przesłanki dla przywrócenia terminu. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 4. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu było rozstrzygnięcie organu odwoławczego, co do odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2018 r. 5. Na wstępie wskazać należy, że myśl art. 163 § 2 o.p. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Dalej zgodnie z treścią art. 162 § 1 o.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin - art. 162 § 2. Z powyższego wynika, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: 1) uchybienie terminowi, 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi oraz 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. Z powołanych regulacji wynikają cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku jej winy w uchybieniu terminu, wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, tj. 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu nie był przez organ kwestionowany. Skarżący z wnioskiem dokonał uchybionej czynności, wnosząc odwołanie. Zatem przesłanki formalne opisane w art. 162 o.p. zostały w sprawie spełnione. Spór koncentruje się więc wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy wnioskującego. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie określonej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Uprawdopodobnienie przeszkód uniemożliwiających dochowanie czynności obciąża wnioskującego, przy czym uprawdopodobnienie oznacza, że strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny. O braku winy można więc mówić wówczas, gdy nawet przy użyciu przez stronę największego w określonym stanie faktycznym wysiłku, nie była ona w stanie przezwyciężyć przeszkody, która uniemożliwiła jej dokonanie czynności w terminie (por. wyrok NSA z 15 września 2020 r., sygn. akt II GSK 3387/17 – CBOSA). Przeszkodą taką może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Nawet samo przebywanie strony na zwolnieniu lekarskim nie jest wystarczającą przesłanką do tego, aby przywrócić termin do dokonania czynności procesowej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2022 r. III SA/Kr 1572/21). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, nie sposób przyjąć, aby skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia 16 maja 2022 r. została odebrana osobiście przez skarżącego w dniu 6 czerwca 2022 r. (adnotacja doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji). Jako przyczynę niedochowania terminu skarżący wskazał, że w dniu 15 czerwca 2022 r. poddał się zabiegowi wstrzyknięcia [...] do stawów [...]. Skarżący nie wykazał jednak, iż stan zdrowia uniemożliwił mu wniesienie odwołania w ustawowym terminie. Przedstawił jedynie fakturę VAT dokumentującą wykonanie przedmiotowego zabiegu. Trzeba mieć również na uwadze, że przed udaniem się na zabieg, skarżący dysponował decyzją organu pierwszej instancji od 10 dni. Istniała zatem w ww. okresie możliwość podjęcia czynności procesowych przez samego zainteresowanego lub po poddaniu się zabiegowi, sporządzenie odwołania przez stronę i nadanie pisma w urzędzie pocztowym za pośrednictwem innej osoby. 6. Ze względu na powyższe, zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia żadnego z przepisów wskazanych przez skarżącego w tej sprawie. Zatem, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), oddalił skargę.