III SA/Kr 1479/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 6 lipca 2022 r. nr SKO.PS/4110/385/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego okresowego I. skargę oddala; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata J. G. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Decyzją z dnia 9 maja 2022 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił przyznania M. P. (dalej: "skarżąca") zasiłku okresowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia 21 kwietnia 2022 r. W toku postępowania ustalono, że skarżąca mieszka sama, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie podejmuje pracy, jest zarejestrowana w GUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W miesiącu marcu 2022 r. jej dochód wynosił kwotę 881,18 zł (dodatek mieszkaniowy - 315,38 zł, dochód z gospodarstwa rolnego - 565,80 zł). W związku z powyższym uznano, że nie spełnia ona warunków z art. 8 ustawy z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organ podniósł, że rozważono możliwość przyznania zasiłku celowego specjalnego. Niemniej jednak nie wystąpiły wyjątkowe i szczególne przesłanki przemawiające za zasadnością przyznania świadczenia również w tym zakresie - dofinansowane do leczenia ortodontycznego i nie stanowi niezbędnej potrzeby bytowej. Dodatkowo Prezydent podkreślił, że skarżąca powinna wykorzystać swoje zasoby (grunty rolne oraz mieszkanie), aby czerpać z nich korzyści finansowe. W konsekwencji powyższego organ nie znalazł podstaw do udzielenia wnioskowanej pomocy. W odwołaniu skarżąca nie zgodziła się z ww. decyzję organu I instancji, bowiem, w jej ocenie, jest ona uprawniona do pobierania świadczeń z pomocy społecznej. W obszernym uzasadnieniu szczegółowo przedstawiła swoją sytuację zdrowotną, materialną i finansową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 6 lipca 2022 r. nr SKO.PS/4110/385/2022 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skarżąca osiąga dochód w wysokości 881,18 zł (dodatek mieszkaniowy - 315,38 zł, dochód z gospodarstwa rolnego - 565,80 zł, tj. 1.64 ha przeliczeniowego x 345,00 zł), czyli dochód przekraczający ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynoszące 776 zł. SKO podkreśliło, że decyzja organu I instancji nie narusza zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w szczególności art. 2, art. 3, art. 8 i art. 38 ustawy o pomocy społecznej. Decyzja ta została wydana po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w ramach którego organ ustalił sytuacje materialną, finansową i zdrowotną skarżącej, a jej uzasadnienie odpowiada prawu i znajduje odbicie w zgromadzonym materiale dowodowym. Kolegium podniosło także, że MOPS reaguje na potrzeby skarżącej, przyznając jej w miarę posiadanych możliwości świadczenia pieniężne na zgłaszane przez nią cele. Jak wynika z akt postępowania w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. - uzyskała ona pomoc finansową na łączną kwotę 12.320,89 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca nie zgodziła się z decyzją podjętą przez Kolegium oraz przez organ I instancji. Skarżąca opisała swoją sytuację zdrowotną i życiową, wskazując na ciągle pogarszający się stan zdrowia, tragiczne warunki mieszkaniowe. Podkreśliła ponadto, że organ bez wyjaśnienia przypisuje jej dochody, których nigdy nie osiągała, za nieruchomość do której nie ma tytułu prawnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2023 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu, zarzucił naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, wskutek wadliwej oceny sytuacji osobistej i finansowej skarżącej, i dowolne przyjęcie, że do jej dochodów podlega doliczeniu dochód z gospodarstwa rolnego, a w konsekwencji, że przekracza tzw. kryterium dochodowe, gdy tymczasem nie jest ona samoistnym posiadaczem jakiegokolwiek gospodarstwa; - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez niepodjęcie z urzędu wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w zakresie weryfikacji informacji przedstawionych rzekomo przez Gminę T., z której miałoby wynikać, że skarżąca jest samoistnym posiadaczem gospodarstwa rolnego w tej Gminie, gdy tymczasem w toku postępowania administracyjnego skarżąca zaprzeczała, że jakiekolwiek gospodarstwo posiada i może jakimkolwiek gospodarstwem dysponować; - art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 3, art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, wskutek wadliwej oceny sytuacji osobistej i finansowej skarżącej, a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta [...], którą odmówiono jej przyznania zasiłku okresowego. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu I instancji oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Do pisma z dnia 3 lutego 2023 r., pełnomocnik skarżącej przedłożył kopię zaświadczenia z Sądu Rejonowego w T. z dnia 10 marca 1997 r. i wniósł o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu na okoliczność nieprzysługiwania skarżącej tytułu prawnego do działki.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.) – dalej u.p.s., zasiłek okresowy jest jedną z form pomocy społecznej mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zalicza się go zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych do zasiłków obligatoryjnych (tzw. decyzje związane) w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnił przesłanki konieczne do jego przyznania. Natomiast odmowa przyznania zasiłku okresowego jest uzasadniona wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy organ ustali brak wystąpienia przesłanek pozytywnych oraz wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 4 i art. 11 ust. 2 u.p.s. Zgodnie z art. 38 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego m.in. osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Przepis ten wskazuje wprost na sytuację, w jakich zasiłek okresowy winien zostać przyznany, a są to sytuacje, gdy dana osoba lub rodzina nie może samodzielnie przezwyciężyć trudności życiowych. Oprócz bowiem pozostawania danej osoby w określonej sytuacji życiowej, drugim kryterium jest kryterium dochodowe. Sposób obliczenia dochodu osoby ubiegającej się o pomoc społeczną został określony w art. 8 u.p.s. W odniesieniu do osoby samotnie gospodarującej dochód takiej osoby nie może przekroczyć 776 zł miesięcznie. Zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 345 zł. Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo obliczyły dochód z 1 ha przeliczeniowego. Jak wynika z pism Urzędu Miejskiego w T. z dnia 29 marca 2021 r. oraz z dnia 8 kwietnia 2021 r. dołączonych do nin. akt (oryginały pism znajdują się w aktach adm. przy sprawie o sygn. III SA/Kr 1502/21) skarżąca figuruje jako samoistny posiadacz gruntów, stanowiących masę spadkową po F. P. oraz jako podatnik podatku rolnego i podatku od nieruchomości, tj. działki nr [...] położonej w K. o powierzchni 1,75 ha (z czego 1,64 ha jest sklasyfikowane jako użytki rolne, co stanowi po przeliczeniu 1,6345 ha przeliczeniowego, a 0,11 ha figuruje jako zakrzaczenia Lz). Od 2000 r. do skarżącej kierowane są decyzje ustalające podatek od ww. gruntów. Jak wynika z pisma Urzędu Miasta [...] wydziału egzekucji administracyjnej i windykacji z dnia 8 marca 2021 r. dołączonego do nin. akt (oryginał pisma znajduje się w aktach adm. przy sprawie o sygn. III SA/Kr 1502/21) skarżąca figuruje w rejestrze podatku rolnego jako spadkobierca w udziale 1/1 ww. gruntów, a także w rejestrze podatku od nieruchomości prowadzonego również przez Burmistrza T., jak spadkobierca w udziale 1/1 o pow. 1100.00 m2, a należne podatki są uiszczane na bieżącą. Wbrew zarzutom skargi ugruntowane jest stanowisko doktryny i orzecznictwa, z którego wynika, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w art. 8 ust. 9 u.p.s., nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydują tytuł własności lub posiadania gruntu oraz jego zaklasyfikowanie (rodzaj użytków, klasa gleboznawcza). Ustawodawca przyjął fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. A zatem w celu ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, że każdy właściciel/każdy posiadacz samoistny nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 345 zł z hektara przeliczeniowego, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 marca 2020 r., sygn. III SA/Gd 828/19, wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. III SA/Lu 636/18, czy wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 sierpnia 2020 r., sygn. III SA/Kr 348/20, opubl. w CBOSA). Sądowi znane jest stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 1405/15. W przedmiotowej sprawie z żadnego dokumentu nie wynika jednak aby skarżącej przysługiwał udział we własności gospodarstwa rolnego. Z ww. pism Urzędu Miejskiego w T. wynika natomiast, że skarżąca jest samoistnym posiadaczem (jedynym) całego gospodarstwa, którego powierzchnia jest wyższa od 1 ha przeliczeniowego. Organy nie mogły zatem zastosować art. 8 ust. 4 pkt 6 u.p.s., zgodnie z którym do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Co do przedłożonego do akt sądowych zaświadczenia z Sadu Rejonowego w T. wynika jedynie, że wykaz hipoteczny liczba 121 został zamknięty. Skarżąca nie przedłożyła natomiast odpisu z księgi wieczystej założonej dla nieruchomości położonej w K. Prawidłowo zatem organy uwzględniły treść otrzymanego dokumentu z Urzędu Miejskiego w T. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 9 u.p.s. nie tylko tytuł prawny – prawo własności ale także posiadanie gospodarstwa rolnego m.in. wskutek dziedziczenia zobowiązuje organy do obliczenia dochodu zgodnie z ww. przepisem. Kwestia regulacji prawnej posiadanej przez skarżącą od co najmniej 2000 r. nieruchomości, za które płaci podatki, należy do skarżącej, a nie organów pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo określiły dochód skarżącej i zasadnie odmówiły przyznania jej zasiłku okresowego. Sąd nie uznał zatem za zasadne zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. art. 8 ust. 9 u.p.s. Zaskarżone decyzje nie naruszają prawa, a wbrew podniesionym zarzutom, organy w sposób wystarczający i spełniający wymogi z art. 107 § 3 K.p.a. wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody, na których się oparły i wyjaśniły podstawy prawne decyzji przytoczeniem przepisów prawa. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Ustalając wysokość kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu (pkt 2 sentencji) Sąd miał na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2020 r. (sygn. akt SK 66/19), który dotyczył rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2015 r., 1801). Jednakże z uwagi na rodzajowe podobieństwo nin. sprawy do innych spraw skarżącej, w których ten sam pełnomocnik został ustanowiony z urzędu (seria spraw o sygn. akt III SA/Kr od 1475/22-1485/22) i związany z tym niewątpliwie mniejszy nakład pracy pełnomocnika, sąd miarkował wysokość jego wynagrodzenia, ustalając je na kwotę 240 zł, podwyższoną o należny podatek Vat, co wynika z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2019 r., poz. 18). W trakcie trwania postępowania pełnomocnik z urzędu do momentu rozpoznania sprawy złożył dwa pisma procesowe, w tym uzupełnienie skargi samodzielnie sporządzonej przez skarżącą. Wobec powyższego Sąd uznał za właściwe przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wskazanej wyżej kwoty.