III SA/Wa 156/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Monika Barszcz, sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Katarzyna Dorota Wielgosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi Z. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej określającej wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za wrzesień 2009 r. oddala skargę Z. z siedzibą w W. (dalej: Skarżący, Strona) wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wydaną przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: Minister) decyzję z dnia [...] grudnia 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej określającej wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za wrzesień 2009 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: Prezes Zarządu PFRON) decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. określił wysokość zobowiązań Strony z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: PFRON) w związku z nieterminowym przekazywaniem środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych za wrzesień 2009 r. Od powyższej decyzji Strona złożyła odwołanie. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa Zarządu PFRON. Pismem z 11 grudnia 2017 r. Strona wniosła o zmianę decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2012 r. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku Minister decyzją z dnia [...] października 2018 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2012 r. Od tej decyzji Strona złożyła odwołanie, w którym podniosła, że jej żądanie obejmowało zmianę decyzji w zakresie wskazanym we wniosku, a nie stwierdzenia jej nieważności. Minister decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2012 r. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek Strony dotyczył zmiany decyzji, a nie stwierdzenia jej nieważności. W konsekwencji organ błędnie zastosował art. 249 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm., dalej: O.p.), w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 256 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od jej doręczenia. Nastepnie Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, że ostateczna decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2012 r. została Skarżącemu doręczona w dniu 31 maja 2012 r. Termin na wniesienie żądania zmiany tej decyzji upływał zatem z dniem 31 maja 2017 r. Natomiast Strona wniosła o zmianę decyzji pismem z dnia 11 grudnia 2017 r., złożonym tego dnia w urzędzie pocztowym (data stempla pocztowego na kopercie). Żądanie wniesione zostało zatem z uchybieniem terminu wynikającego z art. 256 § 1 O.p. W tej sytuacji organ zobligowany był do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji ostatecznej. W przywołanej na wstępie skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący sformułował żądanie uchylenia decyzji Ministra z dnia [...] grudnia 2018 r. w części dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu podniesiono, że wniosek Strony złożony w ciągu niespełna roku od podjęcia uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny z dnia 19 grudnia 2016 r. sygn. akt II FPS 4/16 i po podjęciu wiedzy o jej treści, powinien zostać rozpatrzony co do meritum i z punktu widzenia interesu i potrzeb osób niepełnosprawnych, zamiast szukania podstaw formalnych do oddalenia wniosku. Zdaniem Skarżącego powołana uchwała przesądza o tym, że organ niezasadnie określił mu zobowiązanie z tytułu wpłat na PFRON. Skarżący zarzucił, że w sprawie organy zajęły się jedynie nakładaniem kar i szukaniem formalnych powodów do nieuwzględnienia słusznego interesu zakładu pracy chronionej, co podważa zaufanie do Państwa i jego organów oraz narusza nakaz działania zgodnie z prawem. Ponadto, pozbawiając Stronę możliwości odzyskania nieprawnie zabranych środków, stanowi wprost naruszenie art. 2, 7, 8 ust. 2 oraz art. 68 ust. 3 i art. 69 Konstytucji. Skarżący nadmienił, że jest niewielką spółdzielnią, zatrudniającą około 70 osób, które w prawie 70% legitymują się niepełnosprawnością. Zmniejszenie jego zasobów o 101.194,92 zł (punkt 1 na str. 5 decyzji Prezesa Zarządu PFRON) przy bardzo trudnej sytuacji rynkowej oraz stałym zmniejszaniu pomocy Państwa dla niepełnosprawnych, na wiele lat - a praktycznie do dziś stanowi znaczny ubytek możliwości prawidłowego działania. Uchylenie decyzji zgodnie ze skargą umożliwiłoby zniesienie zobowiązania Strony do zapłaty tej kwoty, a tym samym jej odzyskania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca zmierzała do zmiany decyzji ostatecznej Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2012 r. Przyczyną powyższego żądania była ocena Skarżącej, że kara w części objętej wnioskiem została nałożona niesłusznie w świetle uchwały NSA z dnia 19 grudnia 2016 r. Przystępując do rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na tzw. zasadę trwałości decyzji ostatecznej, która oznacza m.in., że decyzję taką można wzruszyć tylko na podstawie ściśle wskazanych norm prawnych. W związku z powyższym organ administracyjny jest związany własną decyzją, zarówno wtedy, gdy jest ona w jego przekonaniu poprawna, jak również wtedy, gdy dostrzegana jest jej wadliwość. Zmiana ostatecznej decyzji może nastąpić tylko w sposób przewidziany prawem. Podkreślić przy tym należy, że przed przystąpieniem do tzw. merytorycznego rozpoznania sprawy organ musi w pierwszej kolejności sprawdzić, czy ma prawne możliwości wszczęcia określonego postępowania w danym trybie tak, aby możliwe było jej załatwienie. Zgodnie z art. 256 § 1 O.p. organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od jej doręczenia. Zgodnie natomiast z § 2 ww. przepisu termin 5 lat od jej doręczenia stosuje się również do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Jeżeli żądanie uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej zostanie wniesione po upływie 5 lat od jej doręczenia, organ podatkowy ma obowiązek pozostawić go bez rozpatrzenia (por. wyrok NSA z dnia 14.07.1999 r. (SA/Bk 532/98). Reasumując wszczęcie postępowania w trybie art. 254 o.p. możliwe jest z urzędu lub na wniosek przy czym w każdym z tych przypadków postępowanie to nie może być wszczęte po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji stronie. Jak wynika z akt sprawy decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2012 r. została doręczona Skarżącej w dniu 31 maja 2012 r., zatem termin do wniesienia żądania zmiany tej decyzji upływał z dniem 31 maja 2017 r. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że organ będąc związany art. 256 § 1 O.p. prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2012 r. Na marginesie Sąd zauważa, że nie rozpatruje merytorycznej treści skargi, bowiem jak już podkreślił w pierwszej kolejności, konieczne jest zbadanie formalnej możliwości uruchomienia postępowania w danym trybie. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę.