I SA/Po 359/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Sędzia WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2019 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r., na podstawie art. 165a w zw. z art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. - dalej: "O.p.") odmówił [...] (dalej: zobowiązany, strona, skarżący) wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie wyegzekwowanych środków finansowych wraz z odsetkami. W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśnił, że w dniu [...] września 2017 r. strona złożyła pismo w sprawie zwrotu nienależnie wyegzekwowanych z kont bankowych środków finansowych. Zobowiązany stwierdził, że postępowanie egzekucyjne odbywało się z naruszeniem prawa, ponieważ organ egzekucyjny wszczął bezprawną egzekucję. Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Prezydent Miasta [...] odmówił uwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, stwierdził niedopuszczalność zgłoszonych zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oraz odmówił zwrotu wyegzekwowanych kwot. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., po rozpatrzeniu zażalenia, uchyliło w całości zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zgodnie z zaleceniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, Prezydent Miasta [...], wezwał pismem z [...] maja 2018 r. [...] do doprecyzowania treści żądania zawartego w piśmie z dnia [...] września 2017 r. w zakresie zwrotu wyegzekwowanych kwot. Wezwanie zostało odebrane w dniu [...] maja 2018 r. osobiście przez stronę. W dniach [...] maja 2018 r. i [...] czerwca 2018 r. skarżący złożył pisma, których argumentacja opiera się na poruszanej przez zobowiązanego we wcześniejszych pismach. Odnośnie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec [...], organ egzekucyjny postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Wniosek o zwrot nienależnie pobranych kwot na podstawie art. 72 §1 O.p. został przez organ podatkowy poddany oddzielnie rozpoznaniu w niniejszym postanowieniu. Powołanym na wstępie postanowieniem organ stwierdził, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której postępowanie podatkowe nie może być wszczęte. W ocenie organu podatkowego nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania podatkowego z wniosku o zwrot nienależnego podatku zasadniczo w tym celu, żeby ocenić prawidłowość czy zasadność prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona podniosła, że wydając zaskarżone postanowienie organ zachował się sprzecznie z zasadami określonymi przepisami Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r., utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z przepisem art. 165 a O.p. oraz z zasadami ogólnymi tego aktu prawnego. W ocenie Kolegium nie jest prawnie dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania podatkowego z wniosku o zwrot nienależnego podatku zasadniczo w tym celu, aby dokonać oceny prawidłowości, bądź zasadności prowadzonego uprzednio postępowania egzekucyjnego. Skarżący składając wniosek o zwrot nienależnie pobranego podatku w trybie art. 72 § 1 O.p. w istocie zmierzał, do zakwestionowania tytułów wykonawczych oraz prowadzenia egzekucji. We wcześniejszych postanowieniach w niniejszej sprawie powyższe kwestie były już rozstrzygane i nie ma możliwości rozpatrywania ich ponownie, tym razem w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranego podatku. W skardze z dnia [...] marca 2019 r. skarżący wniósł o uchylenie postanowienia SKO w [...] i poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta [...]. Ponadto skarżący wniósł o objęcie sądową kontrolą legalności, nie tylko zaskarżonego postanowienia, ale również wszystkich innych aktów i czynności, które zostały podjęte oraz wydane przez organy, w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 120, 122 O.p. i art. 6, 7 i 77 § 1 kpa oraz art 7 Konstytucji RP poprzez nie wykonanie obowiązku uwzględnienia aktualnego stan faktycznego i prawnego, istniejącego w dacie wydawania postanowienia organu drugiej instancji, zasady praworządności i legalizmu działania organów administracji publicznej; 2. art. 122, 187 § 1 O.p. i art. 8, 80 kpa, poprzez pominięcie istoty sprawy i wskazanych w piśmie żądań oraz wbrew woli skarżącego i w oderwaniu od istotnych okoliczności, co jest niedopuszczalne w postępowaniu administracyjnym; 3. art. 180 § 1 w związku z art. 181 O.p. oraz art. 136 § 2 i 3 kpa, poprzez brak przeprowadzenia postępowania dowodowego i wyjaśniającego, o które wnosił skarżący, a miałoby ono istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy; 4. art. 72 § 1 pkt 1 O.p., poprzez całkowite zaniechanie wyjaśnienia; 5. art. 121 § 1 O.p., poprzez działanie podważające zaufanie do organów podatkowych; 6. prawa procesowego poprzez brak ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę, w trakcie toczącego się postępowania; 7. nieważność z mocy prawa ponieważ postanowienie wynikało z wniosku skierowanego do samego siebie; 8. interesu prawnego skarżącego, ponieważ wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, narusza art. 7 i 32 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Badając zaskarżone postanowienie według kryteriów przewidzianych ustawą z dnia 20 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wbrew zarzutom skargi wydanie postanowienia poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego, w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest postanowienie, wydane w trybie art. 165a w zw. z art. 216 § 1 O.p., na podstawie którego organ pierwszej instancji odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie wyegzekwowanych środków finansowych wraz z odsetkami. W pierwszej kolejności należy wskazać, że spór w niniejszej sprawie koncentrował się wokół kwestii prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych oraz prowadzenia egzekucji administracyjnej. Mając na uwadze treść art. 72 §1 O.p. postępowanie w sprawie stwierdzenia lub zwrotu nienależnie zapłaconego podatku może zmierzać wyłącznie do ustalenia czy podatnik nadpłacił bądź nienależnie zapłacił podatek. Nie może ono natomiast dotyczyć ustalenia, czy tytuł wykonawczy był wystawiony prawidłowo albo czy organ egzekucyjny prowadził egzekucję zgodnie z prawem. Tym celom służą środki zaskarżenia, z których skarżący skorzystał, tj. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, czy też wniosek o umorzenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Sądowi bowiem z urzędu wiadomym jest WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 30 maja 2019 r. o sygn. akt I SA/Po 148/19 oddalił skargę skarżącego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2018 r. w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego uznania zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnić należy, że zagadnienie prawidłowości prowadzonej egzekucji nie może być dwukrotnie rozstrzygane przez organy podatkowe oraz egzekucyjne - raz w postępowaniu egzekucyjnym i ponownie w postępowaniu dotyczącym zwrotu nienależnie zapłaconego podatku, czy stwierdzenia nadpłaty. Zasadnie zatem Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nienależnie wyegzekwowanych środków finansowych wraz z odsetkami. W myśl art. 165a O.p. organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte (§ 1). Pojęcie "postępowanie nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis, którego wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok WSA w Gdański o sygn. akt I SA/Gd 1746/17). Prawidłowo zatem organy stwierdziły, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której postępowanie podatkowe nie może być wszczęte. Skarżący w istocie wykorzystuje instytucję nadpłaty do odzyskania od organu podatkowego wyegzekwowanych od niego należności wywodząc, że tytuły wykonawcze nie weszły do obrotu prawnego i nie mogły być podstawą prowadzenia egzekucji, ponieważ zawierały określone błędy. Sąd zauważa, że nie można traktować instytucji nadpłaty jako instrumentu, mającego doprowadzić do podważenia zasadności i prawidłowości wystawienia tytułów wykonawczych oraz prowadzenia egzekucji. W postępowaniu o stwierdzenie nadpłaty, czy zwrot nienależnie pobranego podatku, nie mogą być analizowane jeszcze raz te same okoliczności, które były już przedmiotem ustaleń i oceny na potrzeby przeprowadzenia egzekucji, w celu wykonania decyzji podatkowej. Nie jest zatem dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania podatkowego z wniosku o zwrot nienależnego podatku, zasadniczo w tym celu, żeby ocenić prawidłowość, czy zasadność prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Skarżący składając bowiem wniosek o zwrot nienależnie pobranego podatku na podstawie art. 72 § 1 O.p., w istocie zmierza do zakwestionowania tytułów wykonawczych oraz prowadzenia egzekucji i czyni to w sposób, którego prawo nie dopuszcza. W zapadłych wcześniej postanowieniach w niniejszej sprawie, powyższe kwestie były już rozstrzygane i nie ma możliwości rozpatrywania ich ponownie, tym razem, w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranego podatku. Bezzasadne są wskazane w skardze zarzuty naruszenia przez organy przepisów Kpa, ponieważ postanowienia w sprawie zostały wydane na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Argumenty skarżącego zostały rozpatrzone na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a treść wydanych postanowień organów, zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji, wyjaśnia stronie zasadność przesłanek, którymi kierowały się one przy rozstrzyganiu sprawy. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 oraz art. 119 pkt 3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.