II OZ 95/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1711/22 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 23 września 2022 r., nr IFXIV.7840.4.29-1.2021 w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 1711/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 23 września 2022 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że rozpoczęcie prac budowlanych przed rozstrzygnięciem sprawy ze skargi na decyzję o pozwoleniu na budowę, odbywa się na wyłączne ryzyko inwestora, który ma świadomość zaskarżenia decyzji i możliwości jej uchylenia. Sąd zaznaczył, że z opinii geotechnicznej wynika, że jeden z obszarów charakteryzuje się skomplikowanymi warunkami gruntowymi, istnieje również znaczny stopień spękań. Jednakże w opinii przedstawiono także wnioski i zalecenia co do bezpieczeństwa i prawidłowej realizacji inwestycji. Zatem z opinii tej nie wynika jak zdaje się sugerować strona skarżąca, że rozpoczęcie inwestycji stanowić będzie jakiekolwiek niebezpieczeństwo. Wskazano bowiem określone możliwości realizacji inwestycji w konkretnych warunkach geofizycznych. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Wspólnota Mieszkaniowa [...] w W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Śląskiego z dnia 23 września 2022 r., umarzającej postępowanie odwoławcze, pomimo że skarżąca wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co wynika wprost z dokumentacji złożonej przez skarżącą wraz ze skargą na decyzję, w tym przede wszystkim z dokumentacji badań podłoża gruntowego wraz z opinią geotechniczną wykonaną na zlecenie uczestnika, która jednoznacznie wskazuje na niebezpieczeństwo osypywania, obrywania lub przemieszania się mas skalnych wzdłuż powierzchni spękań wskutek realizacji zamierzenia budowlanego przez uczestnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że co do zasady ciężar uprawdopodobnienia przesłanek zawartych w ww. przepisie spoczywa na skarżącym, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że o ile realizacja zamierzenia budowlanego prowadzi często do trwałej zmiany - chociaż na różną skalę - otoczenia inwestycji, to w ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę Sąd nie ocenia prawidłowości wydania tej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem. Przedmiot oceny stanowi jedynie to, czy jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym jej skontrolowaniem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom strony. Nie chodzi tutaj o niebezpieczeństwo wyrządzenia jakiejkolwiek szkody, ale takiej, która może przybrać znaczne rozmiary, a także o sytuację taką, w której powrót do stanu poprzedniego, zmienionego w sposób istotny i trwały będzie w zasadzie niemożliwy lub będzie wymagał znacznych nakładów sił i środków. W ocenie tej Sąd zobowiązany jest ważyć interes zarówno skarżącego, jak i inwestora. O ile zatem można przyjąć uwagi skarżącej, że realizacja inwestycji w sąsiedztwie jej nieruchomości będzie się wiązać z jakimś rodzajem szkód, o tyle nie można uznać, że okoliczności te mają charakter jaki wymagany jest przez art. 61 § 3 p.p.s.a. Wykonanie obiektu budowlanego na podstawie pozwolenia na budowę, które może zostać usunięte z mocą wsteczną z obrotu prawnego, odbywa się bowiem głównie na ryzyko inwestora. Zatem to inwestor zobowiązany będzie do przywrócenia stanu poprzedniego na własny koszt, a więc, w ocenie Sądu, znaczna szkoda powstanie przede wszystkim po stronie inwestora. Zasadniczo można powoływać się na zagrożenie z art. 61 § 3 p.p.s.a. jeśli ma ono charakter aktualny, realny i indywidualny, bezpośrednio związany z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Przez zagrożenie realne należy uznać taki stan, który jest niezwykle prawdopodobny w odróżnieniu od stanu potencjalnego, który zdaniem Sądu występuje w niniejszej sprawie. W opinii geologa, której treść przywołuje strona żaląca wskazano, że "W miejscach, gdzie obiekty budowlane będą wymagać zagłębienia się poniżej stropu podłoża skalnego, należy liczyć się z możliwością powstania niestabilności ścian wyrobiska. Z uwagi na potwierdzony znaczny stopień spękania masywu skalnego może dochodzić do osypywania, obrywania lub przemieszania się mas skalnych wzdłuż powierzchni spękań, których kierunek jest bliżej nieprzewidywalny". W ocenie Sądu powyższe świadczy o zagrożeniu potencjalnym, które bierze pod uwagę inwestor i za które będzie ponosił ewentualną odpowiedzialność. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.