II SA/Gl 1633/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2023 r. sprawy ze skargi E. K. (K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 10 października 2022 r. nr SKO.PS/41.5/992/2022/15138 w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 10 października 2022 r. nr SKO.PS/41.5/992/2022/15138, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (SKO), orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta B.z dnia 20 września 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania na rzecz E. K. zasiłku stałego. Powyższa decyzja wydana została w następujących okolicznościach sprawy. W oświadczeniu z dnia 12 września 2022 r. E. K. (strona, skarżący) wystąpił z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego. Stwierdził, że nie oczekuje pomocy w formie bonu żywnościowego. Organ I instancji., działając na podstawie art. 104 k.p.a oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 8 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 – dalej "u.p.s."), odmówił skarżącemu przyznania zasiłku stałego. Organ I instancji ustalił, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. Na dochód skarżącego składa się renta inwalidzka w kwocie 963.37 zł, co oznacza, iż przekracza kryterium dochodowe wyznaczone kwotą 776.00 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący oświadczył, że MOPR w B. odmówił mu pracy. Stwierdził, że nie posiada renty inwalidzkiej. Nie posiada dochodu z tytułu renty inwalidzkiej. Zamieszkuje w mieszkaniu socjalnym od 21 lat i spełnia wymogi socjalne "ze symbolem przyczyny O.Z.P". Wskutek rozpoznania odwołania SKO wydało zaskarżoną decyzję opisaną na wstępie. W uzasadnieniu przedstawiło przebieg postępowania według chronologii zdarzeń, przytoczyło treść art. 37 ust. 1 u.p.s. wskazując, że zasiłek stały jest świadczeniem wypłacanym okresowo (miesięcznie), a jednym z jego celów jest zapewnienie osobie niepełnosprawnej, niezdolnej do pracy, bieżącej egzystencji. SKO wskazało, że przyznanie świadczenia w formie zasiłku stałego jest uzależnione od kumulatywnego spełnienia kilku przesłanek, do których należą: pełnoletniość osoby ubiegającej się o zasiłek, niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy (spowodowana niepełnosprawnością) oraz uzyskiwanie dochodu nieprzekraczającego kryterium dochodowego. Potwierdziło ustalony w sprawie przez organ I instancji stan faktyczny. Dodatkowo wskazało, że z orzeczenia komisji lekarskiej ZUS nr akt [...] z dnia [...] wynika, że skarżący ma orzeczona częściową niezdolność do pracy, na podstawie którego przyznano skarżącemu rentę inwalidzką. Strona w trakcie wywiadu oświadczyła, że jest pod stałą opieką lekarza i jest osobą niepełnosprawna intelektualnie. W trakcie wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił dochód skarżącego i określił, że dochód własny strony w sierpniu 2022 r. wyniósł 963.37 zł i przekracza próg dochodowy wynikający z art. 8 ust. 1 u.p.s. SKO zauważyło, że z notatki służbowej pracownika socjalnego wynika, że strona była wielokrotnie kierowana do PUP celem uzyskania pomocy w znalezieniu zatrudnienia. Ponadto pracownik socjalny poinformował skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przyznanie mu dodatku mieszkaniowego ale strona odmówiła. Skarżący nie skorzystał również z pomocy w postaci bonu na ciepły posiłek. SKO uznało, że decyzja organu I instancji odpowiada prawu i zasługuje na utrzymanie jej w mocy. W osobistej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w odwołaniu i wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego dla jego sprawy. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał osobistą skargę skarżącego i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wniósł o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oświadczając, że pomoc ta nie została opłacona ani w całości, ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 - dalej: "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (SKO) z dnia 10 października 2022r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta B. z dnia 20 września 2022 r., w przedmiocie odmowy przyznania na rzecz skarżącego zasiłku stałego. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 ze zm.-dalej "u.p.s."), która w art. 37 stanowi, że zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (ust. 1 pkt 1). W przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 719 zł miesięcznie (ust. 2 pkt 1). Kwota zasiłku stałego nie może być niższa niż 30 zł miesięcznie (ust. 3). Z ustaleń organu I instancji wynika, że skarżący (w chwili orzekania przez ten organ) miał 64 lata. Posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. Ponadto, zgodnie z orzeczeniem ZUS z dnia [...] skarżący ma orzeczona częściową niezdolność do pracy. Na podstawie orzeczenia ZUS przyznano skarżącemu rentę inwalidzką. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a na jego dochód składała się renta inwalidzka w kwocie 963.37 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", 2) osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 600 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", 3) rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Kwoty powyższych kryteriów dochodowych zostały ustalone na dzień orzekania przez organ I instancji na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1296). W związku z powyższym jako prawidłowe należy ocenić stanowisko orzekających w sprawie organów, że dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe wyznaczone kwotą 776.00 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.), a zatem nie przysługuje mu zasiłek stały. W orzecznictwie wskazuje się, że decyzja w przedmiocie zasiłku stałego nie jest decyzją wydawaną w ramach uznania administracyjnego, bowiem kryteria przyznawania są ściśle określone, zatem zasiłek ten przysługuje wówczas, gdy przesłanki wskazane w art. 37 ust. 1 u.p.s. zostały spełnione, a przyznawany jest w wysokości wskazanej w art. 37 ust. 2 i 3 u.p.s. Regulacje w powyższym zakresie są jednoznaczne i nie przewidują uznania administracyjnego w kwestii przyznania zasiłku stałego, jak również określenia jego wysokości. Są to więc świadczenia o charakterze obligatoryjnym, co oznacza, że tylko spełnienie łącznie wszystkich kryteriów, od których ustawa uzależnia przyznanie zasiłku stałego stwarza gwarancję jego przyznania, w określonej wysokości. Obok przesłanki dotyczącej niezdolności do pracy z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy niezbędne jest, aby w rozpatrywanej sprawie dochód osoby ubiegającej się o zasiłek stały był niższy od kryterium dochodowego, określonego zgodnie z zasadami zawartymi w art. 8 ust. 1 u.p.s. Ustawodawca zdefiniował również, co należy rozumieć pod pojęciem dochodu na gruncie omawianej ustawy. Mianowicie za "dochód" - zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. - uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tak ustalonego dochodu ustawodawca nie wliczył świadczeń, zasiłków, nagród, dochodów i innych kwot wymienionych w art. 8 ust. 4 u.p.s., przy czym w doktrynie przyjmuje się, że enumerację negatywną określoną w art. 8 ust. 4 omawianej ustawy należy uznać za zamkniętą. Tym samym wszelkie przychody, bez względu na tytuł i źródło ich otrzymania, po odpowiednich pomniejszeniach, należy uznać za dochód (tak: I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Warszawa 2009, s. 70). Wobec powyższego Sąd stwierdził, że wydane w sprawie decyzja nie naruszają prawa. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w sposób zgodny z prawem, a zgromadzony w sprawie materiał został oceniony właściwie. Przepisy mające zastosowanie w sprawie zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia wydanych w sprawie decyzji. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za nieuzasadnioną.