I FZ 93/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki, po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 1116/22 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi T. sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 31 sierpnia 2022 r., nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji 1.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 1116/22, odmówił T. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: Spółka lub Skarżąca) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 31 sierpnia 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. 1.2. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podał: - Spółka uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi (wezwanie w tym zakresie doręczono adw. [...] w dniu 15 grudnia 2022 r., natomiast wymagane dokumenty i numer KRS Spółki pełnomocnik nadał w dniu 28 grudnia 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu); - jako przyczynę uchybienia terminu podano chorobę profesjonalnego pełnomocnika (zgodnie z zaświadczeniem lekarskim był on niezdolny do pracy w dniach 15 - 21 grudnia 2022 r.); - zatem 22 grudnia 2022 r. pełnomocnik był już zdolny do pracy, a skoro dzień ten był ostatnim dniem do wykonania wezwania, to nie można uznać, że uprawdopodobniono brak winy w uchybieniu terminu. 2. Zażalenie W zażaleniu Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Skarżąca stwierdziła, że podejście Sądu pierwszej instancji, aby pełnomocnik, w ciągu jednego dnia po ustaniu choroby uzupełnił braki formalne pisma jest oderwane od realiów życiowych i podważa zaufanie obywateli do organów Państwa. Zdaniem Spółki, gdyby przyjąć za poprawne wnioskowanie Sądu, to profesjonalny pełnomocnik, po zakończonej 7-dniowej chorobie, a tym bardziej po 14-dniowej chorobie, musiałby w dniu następnym po zakończeniu zwolnienia, uzupełniać braki co najmniej kilku jak nie kilkudziesięciu pism procesowych, co jest nierealne do wykonania. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. 3.2. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn zm.; dalej: P.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Natomiast według art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a. pismo z takim wnioskiem należy wnieść w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobnić w nim okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a także dokonać czynności sądowej, której niedokonano w terminie. Z przywołanych regulacji wynika zatem, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, jeżeli strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego i możliwego zarazem w danych warunkach wysiłku. 3.3. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji. Powołane przez Spółkę okoliczności, które doprowadziły do nieuzupełnienia braków skargi, nie mogły być uznane za świadczące o braku winy (zachowaniu należytej staranności) Spółki w nieterminowym dokonaniu rzeczonej czynności procesowej. Skoro według pełnomocnika Spółki "fakt, iż w dniach 15-21 grudnia 2022 r. był on na zwolnieniu lekarskim" (tak i zarazem jedynie wskazano we wniosku o przywrócenie terminu) stanowił przyczynę nie nadesłania wymaganych dokumentów sądowi, to uprawnionym był wniosek Sądu pierwszej instancji, że istniała taka możliwość dnia następnego, tj. 22 grudnia 2022 r. W konsekwencji brak było przeszkód, aby uzupełnić braki skargi w terminie do tego wyznaczonym na skutek doręczenia wezwania sądowego, czyli do dnia 22 grudnia 2022 r. Wobec argumentacji zażalenia dodać należy, że odwołanie się przez pełnomocnika do faktu przebywania na zwolnieniu lekarskim stanowi przyczynę zbyt ogólną, aby na jej podstawie możliwe okazało się przyjęcie, że prawdopodobne było to, że stanowiła ona niemożliwą do pokonania przez niego przeszkodę do wykonania wezwania sądowego, a tym bardziej, aby pełnomocnik ten nie mógł wykonać wezwania ostatniego dnia terminu. Pełnomocnik Strony nie podał we wniosku dlaczego właśnie w terminie otwartym do uzupełnienia braków fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim do dnia 21 grudnia 2022 r. uniemożliwił dokonanie czynności procesowej. Z kolei sama okoliczność wystąpienia choroby, stanowiąca przyczynę korzystania przez pełnomocnika ze zwolnienia lekarskiego, to jeszcze za mało, aby stwierdzić stan braku zawinienia po stronie zawodowego pełnomocnika. Przyjmując inaczej należałoby uznać, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności jest zawsze zasadne, gdy wnioskujący/jego reprezentant ma problemy zdrowotne. Z taka tezą nie sposób się z oczywistych względów zgodzić. 3.4. W odniesieniu do motywów zażalenia wyjaśnić należało, że termin wyznaczony do uzupełnienia braków skargi jest terminem ustawowym, który nie może być skracany ani przedłużany. Dlatego, w sytuacji zaistnienia okoliczności powodującej w przekonaniu pełnomocnika brak możliwości zrealizowania czynności sądowej, nie można przyjąć, że wyznaczony na jej dokonanie termin powinien być przedłużony. Do innego wniosku zmierza argumentacja zażalenia, w której podnosi się, że "termin któremu pełnomocnik nie mógł sprostać z uwagi na zwolnienie lekarskie powinien zostać wydłużony o taką ilość dni, które były objęte zwolnieniem lekarskim a więc de facto o kolejne 6 dni, tak aby pełnomocnik miał realnie możliwość uzupełnienia braków w ciągu 7 dni." Oderwane od tej sprawy jest twierdzenie pełnomocnika, że "[g]dyby przyjąć za poprawne wnioskowanie Sądu, to profesjonalny pełnomocnik, po zakończonej 7 dniowej chorobie, a tym bardziej po 14-dniowej chorobie, musiałby w dniu następnym po zakończeniu zwolnienia, uzupełniać braki co najmniej kilku jak nie kilkudziesięciu pism procesowych, co jest nierealne do wykonania". Profesjonalny pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu nie powoływał się przecież na okoliczności związane z prowadzoną działalnością zawodową, a wyłącznie na fakt "przebywania na zwolnieniu lekarskim". Nie sposób zatem przyjąć aby Sąd pierwszej instancji z urzędu, bez podstaw do tego, bo nie wynikających z pisma wnoszącego o przywrócenie terminu, powinien taką okoliczność przyjąć do stanu faktycznego sprawy jako adekwatną dla działalności zawodowej występującego w tej sprawie adwokata. Spółka w postępowaniu zażaleniowym nie przedstawiła zatem argumentacji skutecznie kwestionującej motywy Sądu pierwszej instancji. Słuszna więc była finalna ocena Sądu pierwszej instancji co do nieuprawdopodobnienia przez Spółkę braku winy w uchybieniu terminu. 3.5. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.