I FZ 76/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Artur Mudrecki, po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 668/22 o odrzuceniu skargi P.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 5 sierpnia 2022 r., nr [...] postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. 1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji 1.1. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 668/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu: 1) odrzucił skargę P.W. (dalej: Strona lub Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 5 sierpnia 2022 r.; 2) zwrócił Skarżącemu uiszczony wpis od skargi w kwocie 723 zł. 1.2. Podstawę prawną rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi stanowił art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022 r. poz. 329, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.). W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wezwano Skarżącego do złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącego przed sądami administracyjnymi – uwierzytelnionego podpisem elektronicznym pełnomocnika Skarżącej (ze wskazaniem, że do Sądu przesłano jako załącznik dokument pełnomocnictwa w formacie pdf nieuwierzytelniony podpisem elektronicznym) - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono w dniu 8 listopada 2022 r. Powyższy brak nie został uzupełniony, wobec czego Sąd pierwszej instancji skargę odrzucił. 2. Zażalenie W zażaleniu z dnia 25 stycznia 2023 r., sporządzonym przez pełnomocnika Skarżącego, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucono wydanemu postanowieniu naruszenie: - art. 46 § 1 pkt 4 i § 2a i 2b P.p.s.a. poprzez nie zastosowanie tego przepisu i uznanie, że skarga nie została podpisana podpisem elektronicznym; - art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i uznanie, że złożona skarga posiadała braki formalne, których Skarżący nie uzupełnił; - § 8 ust. 3 w związku z § 11 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych obowiązującym od 30 października 2011 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 180) poprzez ich nie zastosowanie. W uzasadnieniu zażalenia wyrażono zapatrywanie, że: - skarga została złożona do Dyrektora IAS za pośrednictwem ePUAP i Strona dołączyła skargę oraz odpis pełnomocnictwa, który podpisany był elektronicznie, gdyż pełnomocnik nie ma innej możliwości wysłania przez platformę ePUAP, tj. bez uprzedniego podpisania całej korespondencji wraz z załącznikami; - ponadto pełnomocnik otrzymał z Sądu dwa pisma, tj. pismo z dnia 5 października 2022 r. - zarządzenie do uiszczenia wpisu sądowego i pismo z dnia 26 września 2022 r. - odpowiedź na skargę (w poczcie elektronicznej pełnomocnika nie ma wezwania sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w związku z powyższym pełnomocnik nie mógł się ustosunkować do wezwania do uzupełnienia braków formalnych w wyznaczonym terminie). 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie jego motywy były trafne. 3.2. W kontekście tej sprawy nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut, aby Sąd błędnie uznał, że skarga nie została podpisana podpisem elektronicznym. W sprawie nie było bowiem sporne, że skarga została podpisana przez pełnomocnika. "Skarga została podpisana przez pełnomocnika doradcę podatkowego M. S." - tak przyjął Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu (str. 2). 3.3. Ponadto bezzasadnie w zażaleniu podniesiono, że pełnomocnik nie otrzymał wezwania sądowego do uzupełnienia braków formalnych poprzez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącego przed sądami administracyjnymi - uwierzytelnionego podpisem elektronicznym pełnomocnika. W aktach sprawy (karta 33) znajduje się wezwanie (w postaci dokumentu elektronicznego podpisanego przez pracownika sądu - ID dokumentu: 410022) z dnia 31 października 2022 r. oraz Urzędowe Poświadczenie Doręczenia (karta 34), z informacji zamieszczonych na UPD wynika, że wezwanie o brak skargi (Identyfikator 156777.410022.447622) doręczono pełnomocnikowi w dniu 8 listopada 2022 r. 3.4. W odniesieniu do ostatniej kwestii, tj. czy skarga posiadała brak w zakresie pełnomocnictwa stwierdzić należało, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji nie przedstawił na tym polu przekonywujących argumentów w kontekście zawartości akt sprawy. W istocie w zaskarżonym postanowieniu odwołano się do przepisów prawa i dwukrotnie stwierdzono, że "[w] związku Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I wezwano pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu Skarżącego przed sądami administracyjnymi - uwierzytelnionego podpisem elektronicznym pełnomocnika strony skarżącej (ze wskazaniem, że do Sądu przesłano jako załącznik dokument pełnomocnictwa w formacie .pdf nieuwierzytelniony podpisem elektronicznym)". Tymczasem, w okolicznościach sprawy i problematycznej materii jaką jest wnoszenie do Sądu pism drogą elektroniczną, o czym świadczy wydana w tym zakresie uchwała składu siedmiu sędziów (przy dwóch zdaniach odrębnych) z dnia 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21, należało podać motywy uzasadniające wniosek o braku opatrzenia podpisem elektronicznym wniesionego przez Spółkę pełnomocnictwa. 3.5. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje rozważań prawnych Sądu pierwszej instancji. Wyłania się z nich bowiem właściwa konkluzja, że przesłany do Sądu odpis pełnomocnictwa w formie dokumentu elektronicznego powinien być podpisany. Znajduje to oparcie ww. uchwale NSA składu siedmiu sędziów NSA z 6 grudnia 2021 r., I FPS 2/21, a jak w niej wyjaśniono: "zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b p.p.s.a., skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym". Na tle tej problematyki należało mieć na względzie również to, że podpisanie podpisem zaufanym całości załącznika - obejmującego dany plik, w którym znajduje się jednocześnie kilka dokumentów jak skarga i pełnomocnictwo, oznacza podpisanie wszystkich znajdujących w tym pliku dokumentów. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie NSA – dla przypomnienia: "Nie ma żadnych podstaw do uznania, że podpisanie podpisem zaufanym przez pełnomocnika całości załącznika nie jest wystarczające do uznania, że również – stanowiący część tego załącznika – dokument pełnomocnictwa nie został przez tego pełnomocnika podpisany (a zatem uwierzytelniony, zgodnie z art. 37 § 1a P.p.s.a.). Nielogiczne byłoby bowiem uznanie, że podpisując elektronicznie cały plik PDF podpisujący podpisuje tylko niektóre jego strony. Należy równocześnie podkreślić, że sąd pierwszej instancji nie wskazał normy prawnej, która wymagałaby, by każdy dokument wnoszony przez stronę postępowania elektronicznie stanowił odrębny załącznik do pisma ogólnego, tj. by każdy plik zawierał tylko jeden dokument. Wymogu takiego nie można natomiast stronom postępowania narzucić bez stosownej normy prawnej" (zob. postanowienia NSA z dnia: 24 stycznia 2023 r., sygn. akt I FZ 298/22; 13 marca 2023 r., sygn. akt I FZ 287/22). 3.6. Z akt sprawy wynika, że w piśmie ogólnym została zawarta skarga i wskazano w nim, że zawiera ono załącznik: "skarga.zip". Pismo ogólne zostało podpisane podpisem zaufanym. W aktach sprawy znajduje się również wydrukowana skarga z pliku pdf opatrzona podpisem zaufanym (sąd nie wyrażał wątpliwości co do prawidłowego podpisania skargi). Nadto znajduje się wydruk pełnomocnictwa, wobec tego dokumentu Sąd pierwszej instancji podał, że przesłany został w pliku pdf i nie został podpisany. Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzega jednak w oparciu o co Sąd pierwszej instancji przyjął, że dokument pełnomocnictwa przesłano w formie pliku pdf i nie wiadomo, co istotne, czy pełnomocnictwo stanowiło samodzielny plik, czy zostało umieszczone w tym samym pliku co skarga. Zważyć bowiem należało, że jak wynika z pisma ogólnego załącznik do pisma ogólnego stanowił format zip. 3.7. Wobec nakreślonych wyżej wątpliwości stwierdzić należało, że na obecnym etapie postępowania przedwczesnym jest jednoznaczne przesądzenie, czy faktycznie pełnomocnik (jak twierdzi) przesłał do organu podatkowego skargę wraz z podpisanym odpisem pełnomocnictwa. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji będzie zobowiązany zbadać - w oparciu o weryfikowalne dowody oraz przez pryzmat wykładni prawa przywołanej w niniejszym orzeczeniu (zob. pkt 3.5 niniejszego uzasadnienia) - w jakim konkretnie pliku przesłano pełnomocnictwo i czy było ono podpisane. 3.8. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak sentencji.