VII SA/Wa 2689/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2023 r. sprawy ze skarg A D i D D na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 października 2022 r. znak: DON.7100.157.2022.BSI w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego A D kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej D D kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego ( dalej jako: "GINB", "organ odwoławczy") z dn. 27 października 2022 r. znak DON.7100.157.2022.BSI którym ww. organ działając na podstawie art. 134 ustawy z dn. 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( DZ U z 2022 r. poz. 2000, dalej jako: "kpa"), w związku z odwołaniem D. D. i A. D. od decyzji Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ( dalej jako: "PWINB", "organ I instancji") z dn. 22 czerwca 2022 r. znak WOP.771.3.31.2020.KK w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji – stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu powyższego postanowienia GINB wskazał, że decyzją z dnia 22 czerwca 2022 r., znak: WOP.771.3.31.2020.KK, Pomorski WINB odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 2 lipca 2012 r., znak: WOP.7721.174.2012.AZ. na podstawie której organ wojewódzki utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak: [...], nakazującą " D. D. i A. D." rozbiórkę wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr [...], położonej w Z., obręb [...], gmina K.: 1/ obiektu budowlanego pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej, nietrwale związanego z gruntem, 2/ urządzeń budowlanych związanych z obiektem pełniącym funkcję rekreacji indywidualnej w postaci zbiornika dwukomorowego na ścieki sanitarne z kręgów betonowych, odbudowę studni głębinowej z kręgów betonowych z pokrywą nastudzienną. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodzili się D. D. i A. D. wnosząc od niego odwołanie. Organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy wynika, że decyzja Pomorskiego WINB z dnia 22 czerwca 2022 r. została doręczona D. D. w dniu 28 czerwca 2022 r., a A. D. w dniu 29 czerwca 2022 r., co wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru znajdujących się w aktach sprawy. W związku z tym ustawowy termin do wniesienia odwołania dla D. D. upłynął w dniu 12 lipca 2022 r., a dla A. D. upłynął w dniu 13 lipca 2022 r. D. D. i A. D. odwołanie od decyzji Pomorskiego WINB z dnia 22 czerwca 2022 r. wnieśli osobiście do PINB w K. w dniu 15 lipca 2022 r., co potwierdza prezentata organu złożona na odwołaniu oraz informacja zawarta w piśmie organu powiatowego z dnia 16 września 2022 r. ,przesłanym do GUNB. Z powyższych ustaleń wynika, że Skarżący odwołanie od decyzji Pomorskiego WINB z dnia 22 czerwca 2022 r. wnieśli po upływie ustawowego terminu, to jest po upływie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji. Skarżący nie złożyli wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania. Organ odwoławczy podniósł, że termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. jest terminem ustawowym i wiąże wszystkie osoby oraz organy występujące w postępowaniu administracyjnym. Jego niedotrzymanie powoduje ujemne skutki procesowe w postaci utraty prawa do merytorycznego rozpatrzenia wniesionego odwołania. GINB zauważył, że w aktach sprawy znajdują się pisma D. D. oraz A. D. z dnia 1 lipca 2022 r. wniesione do PINB w K. w dniu 1 lipca 2022 r., informujące o zmianie ich adresu do korespondencji na okres do 15 września 2022 r. Niemniej jednak powyższe informacje o zmianie adresu zostały złożone do organu powiatowego po wydaniu skarżonej decyzji organu wojewódzkiego i dotyczyły okresu od 1 lipca 2022 r. do 15 września 2022 r. W świetle powyższych ustaleń należy zatem stwierdzić, że odwołanie D. D. i A. D. od decyzji organu wojewódzkiego z dnia 22 czerwca 2022 r., złożone osobiście w PINB w K. w dniu 1 lipca 2022 r. należy uznać, za wniesione z uchybieniem terminu, co skutkuje stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania zgodnie z art. 134 k.p.a. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismem z dn. 24 listopada 2022 r. wniósł A. D. ( dalej jako: "skarżący"). W treści skargi mającej charakter opisowy, skarżący wskazał, że on osobiście nie potwierdzał odbioru korespondencji bowiem w tym czasie przebywał na urlopie poza miejscem stałego zamieszkania. Stąd jako termin odbioru tej korespondencji uznał datę w której podjął korespondencję ze skrzynki. Skarżący ponadto wskazał, że w związku z zaistniała sytuacją i różnicą w funkcjonowaniu przesyłek poleconych o sposobu ich odbioru między Polską a Niemcami, prosi o uwzględnienie jego stanowiska i uznanie przedmiotowej korespondencji za nieskutecznie dostarczoną, gdyż nie otrzymał jej osobiście, ani nie potwierdzał faktu jej doręczenia. W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia rozstrzygnięć organów administracji publicznej, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie organu odwoławczego zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym zastosowanie kompetencji kasatoryjnych. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a. zgodnie z którym sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli w rozpoznanej sprawie, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stało się postanowienie GINB z dn. 27 października 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Podstawę prawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 134 k.p.a. Organ odwoławczy po wpływie środka zaskarżenia, jeszcze przed dokonaniem merytorycznej oceny podniesionych zarzutów, w pierwszej kolejności jest zobowiązany do badania dopuszczalności odwołania (zażalenia), zachowania terminu jego wniesienia oraz warunków formalnych jego sporządzenia. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej - w niniejszej sprawie wniesienia zażalenia od postanowienia organu I instancji - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Ujawnienie na etapie wstępnego postępowania organu odwoławczego niedopuszczalności zażalenia oraz uchybienia terminu do wniesienia zażalenia prowadzi do stwierdzenia powyższego w drodze postanowienia. W przypadku zatem stwierdzenia przez organ odwoławczy, że złożone przez stronę odwołanie (zażalenie) zostało wniesione z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94). Na gruncie niniejszej sprawy przeprowadzone przez organ odwoławczy, na etapie wstępnego postępowania ustalenia w zakresie zachowania terminu do wniesienia zażalenia nie doprowadziły jednak do uzasadnionych wniosków. Zgodnie z przedłożonymi aktami administracyjnymi decyzja PWINB z dn. 22 czerwca 2022 r. wg. rozdzielnika została przekazana do stron D. D., A. D. adres dla doręczeń [...]. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że powyższa przesyłki pocztowe polecone zawierające wg. oznaczenia ww. decyzję, zostały doręczone: 1/ przesyłka o nr RR 438393909PL w dn. 28 czerwca 2022 r. w rubryce nazwisko odbiorcy znajduje się nieczytelny zapis 2/ przesyłka o nr RR 438393912PL w dn. 29 czerwca 2022 r., w rubryce nazwisko odbiorcy znajduje się nieczytelny zapis Ponadto w aktach administracyjnych znajduje się pismo skarżących z dn. 9 lipca 2021 r. zatytułowane odwołanie, natomiast z prezentaty wynika, że zostało ono złożone w PINB w K. w dn. 15 lipca 2022 r. ( z pisma przewodniego ww. organu wynika, że zostało złożone osobiście przez skarżących w siedzibie PINB w K. w dn. 15.07.2022 r.). Ponadto w aktach administracyjnych znajdują się wniosek o udostępnienie akt sprawy PINB w K. z dn. 1.07.2022 r. oraz informacje skarżących o zmianie adresu do korespondencji złożone w PINB w K. w dn. 1.07.2022 r., Z argumentacji skarżących wynika, że korespondencja zawierająca przesyłkę z ww. decyzją PWINB w Gdańsku nie została im doręczona, a na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje zapis doręczyciela niemieckiego, który tylko potwierdził wrzucenie do skrzynki korespondencji i zostało to opatrzone w miejscu podpisu wpisem MRiD, czyli "pozbyłem się". Jest to obowiązująca forma dostarczenia przesyłek w Niemczech, która polega na tym, że listonosz wrzuca korespondencję do skrzynki pocztowej i podpisem MRiD potwierdza wrzucenie korespondencji do skrzynki pocztowej adresata. Na gruncie niniejszej sprawy zaistniała zatem sytuacja, w której organ odwoławczy GINB przyjął, że przesyłka z decyzją z dn. 22 czerwca 2022 r. została im doręczona na dres wskazany przez skarżących ( ich stałego miejsca zamieszkania na terenie Niemiec), a jednocześnie zawiadomienie skarżących o tymczasowym zmianie adresu na czas urlopu, zostało złożone do organu po dacie dokonanego doręczenia. W myśl przepisu art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie, natomiast zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany m.in. jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego ustalonego w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, organ odwoławczy niezasadnie przyjął, że korespondencja z dnia 23 czerwca 2022 r. o nr jak wskazano wyżej, została Stronom skutecznie doręczona w dniach 28.06.2022 r. i 29.06.2022 r. ( jak to przyjął GINB). Tego rodzaju stanowisko jest jednostronne i w okolicznościach sprawy przedwczesne, bez wyczerpania przewidzianych prawem czynności zmierzających do weryfikacji okoliczności doręczenia, w szczególności trybu reklamacji doręczanej przesyłki. Przed rozstrzygnięciem sprawy, w kontekście twierdzeń skarżących, organ powinien wszcząć i przeprowadzić postępowanie reklamacyjne wykonania zleconego doręczenia przesyłki poleconej na podstawie ustawy Prawo pocztowe. W zależności od ustaleń i wyjaśnień operatora publicznego Poczty Polskiej, organ powinny był rozstrzygnąć o uwzględnieniu wyjaśnień skarżących, bądź jednoznacznie, powołując się na ustalenia Poczty Polskiej zanegować je, ze stosownym uzasadnieniem. W sprawie GINB, bądź na jego zlecenie PWINB tego nie dokonały, co skutkuje brakiem wyczerpania możliwości formalnych wyjaśnienia okoliczności istotnych do rozstrzygnięcia ustaleń co do sposobu i terminu doręczenia. Należy przy tym mieć na uwadze, że przepisy o doręczeniach mają na celu przede wszystkim ochronę interesów osób w postępowaniu administracyjnym, a szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie Covid-19 jest dodatkową ochroną prawną w przypadku niedochowania przez strony terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii. Wskazane uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadniający uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ odwoławczy uwzględni zawartą w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną oraz wskazania Sądu, w tym wskazanie, przeprowadzenia czynności reklamacyjnych zmierzających do wyjaśnienia sposobu doręczenia kwestionowanej przesyłki. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie (pkt 1 sentencji wyroku). Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. orzeczono o kosztach postępowania, zasądzając na rzecz Skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 100,00 zł (pkt 2 i 3 sentencji wyroku), na które składa się uiszczony wpis sądowy.