II SA/Ol 124/23

WyrokWSA w Olsztynie2023-06-01

Skład orzekający: Katarzyna Matczak, Alicja Jaszczak-Sikora, Marzenna Glabas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pieniężne z tytułu zapewnienia zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy oraz dodatek mieszkaniowy mogą być wliczane do dochodu przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego?
Ratio decidendi
Świadczenie pieniężne z tytułu zapewnienia zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy oraz dodatek mieszkaniowy nie mogą być wliczane do dochodu przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego. Świadczenie to ma charakter rekompensaty za poniesione wydatki, a nie korzyści majątkowej. Wliczanie tych świadczeń do dochodu narusza zasadę sprawiedliwości społecznej i cel przepisów o pomocy społecznej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek stały. Organ I instancji uznał, że zasiłek nie przysługuje z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, wliczając do dochodu skarżącego dodatek mieszkaniowy oraz świadczenie pieniężne za pomoc obywatelom Ukrainy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, argumentując, że katalog wyłączeń dochodów jest zamknięty. Skarżący w skardze podtrzymał swoje stanowisko, kwestionując wliczanie świadczeń pomocowych do dochodu.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. przyznaje radcy prawnemu M. I. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z 25 sierpnia 2022 r. nr MOPS.5100.14777.U.2022 Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Olsztynie, działając z upoważnienia Prezydenta Olsztyna (dalej jako: "organ I instancji"), na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej jako: "u.p.s."), uchylił własną decyzję z 27 maja 2022 r. przyznającą K. B. (dalej jako: "skarżący") zasiłek stały. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zasiłek stały nie przysługuje skarżącemu od 1 lipca 2022 r. z uwagi na posiadanie dochodu, którego wysokość przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Wskazał, że kryterium dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). Natomiast zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 719 zł miesięcznie i niższa niż 30 zł (art. 37 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.p.s.). Wyjaśniono, że decyzją z 9 czerwca 2022 r. skarżącemu przyznany został dodatek mieszkaniowy na okres od 1 czerwca do 30 listopada 2022 r. w kwocie 306,24zł. Przy czym dochód skarżącego stanowi połowę dodatku mieszkaniowego w wysokości 153,12 zł. Ponadto w miesiącach V, VI, VII 2022 r. skarżący otrzymał świadczenie pieniężne za zapewnienie zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy w kwotach: V – 1680 zł, VI – 2680 zł, VII – 7120 zł. Organ I instancji wskazał, że powyższego faktu skarżący nie zgłosił pracownikowi socjalnemu. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie, podnosząc, że świadczenia pieniężnego otrzymanego z tytułu pomocy udzielonej obywatelom Ukrainy nie powinno się wliczać do dochodu rodziny. Powołał się na opinię opublikowaną na internetowej stronie sip.lex.pl, zgodnie z którą świadczenie pieniężne z tytułu zapewnienia zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy stanowi refundację wydatków poniesionych na pomoc w naturze, która u beneficjenta zasiłku stałego nie wywołuje bezpośrednich zmian w sytuacji dochodowej. Skarżący dodał, że od końca lipca 2022 r. nie udziela już pomocy obywatelom Ukrainy, jest osobą niepełnosprawną i utrzymuje się tylko z pomocy społecznej. Oświadczył, że pracownicy socjalni dokładnie wiedzieli, że udziela pomocy osobom z Ukrainy, gdyż prosił ich o pomoc dla nich. Skarżący nie zgodził się również z zaliczeniem do dochodu przyznanego dodatku mieszkaniowego. Przytoczył w tym względzie stanowisko WSA w Gdańsku, wyrażone w wyroku sygn. akt II SA/Gd 401/19. W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z 24 listopada 2022 r., nr SKO.81.450.2022, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 8 ust. 3 u.p.s., określającego rozumienie pojęcia "dochód" i treść art. 8 ust. 4 u.p.s. wskazującego jakie przysporzenia finansowe nie są wliczane do dochodu. Kolegium stwierdziło, że katalog wyłączeń zawarty w art. 8 ust. 4 u.p.s. ma charakter zamknięty, a zatem niewymienione w nim przychody podlegają wliczeniu do dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu wysokości świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Pojęcie dochodu, jednoznacznie zdefiniowane przez ustawodawcę, należy rozumieć szeroko, jako wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń oraz pomniejszeń wymienionych enumeratywnie i w sposób wyczerpujący oraz zamknięty (nie zaś przykładowy), co oznacza, że dokonywanie innych odliczeń i pomniejszeń dochodu jest nieuprawnione. Zdaniem Kolegium, skoro ani dochód z tytułu dodatku mieszkaniowego, ani z tytułu świadczenia pieniężnego za zapewnienie zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy nie zostały wskazane przez ustawodawcę w art. 8 ust. 4 u.p.s., brak jest podstaw, by nie uwzględniać tych dochodów w sprawie ustalenia prawa do zasiłku stałego. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2022 r. poz. 583, dalej w skrócie: "ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy"), świadczenie z tytułu zakwaterowania i wyżywienia obywateli Ukrainy jest świadczeniem pieniężnym, a nie świadczeniem w naturze, w rozumieniu art. 8 ust. 4 pkt 4 u.p.s. Wskazało, że przytoczona przez skarżącego opinia prawna nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż organ administracyjny zobowiązany jest działać na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). Reasumując, organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód skarżącego i zasadnie orzekł o uchyleniu zasiłku stałego. Wskazano też, że zmiana (uchylenie) decyzji może wywołać skutek prawny od daty wskazanej w rozstrzygnięciu, która była wcześniejsza od daty wydania decyzji. Zmiana sytuacji dochodowej, mająca wpływ na wysokość uzyskiwanego dochodu, winna być uwzględniona od momentu jej wystąpienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym. Podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Pismem z 17 maja 2023 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu podtrzymał skargę w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 8 ust. 4 pkt 1 u.p.s. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że świadczenie otrzymane w trybie art. 13 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie jest jednorazowym pieniężnym świadczeniem socjalnym w rozumieniu tej ustawy, podczas gdy środki wypłacone na podstawie ww. ustawy mają ten charakter; - art. 106 ust. 5 u.p.s. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że u skarżącego nastąpiła zmiana sytuacji dochodowej i zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji o przyznaniu zasiłku stałego, podczas gdy sytuacja dochodowa skarżącego nie uległa zmianie i nie zaistniały przesłanki do uchylenia ww. decyzji; - art. 13 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że świadczenie przyznane skarżącemu na podstawie tego przepisu nie spełnia przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej, podczas gdy świadczenie te, zważając na jego szczególny charakter, winno być potraktowane jako jednorazowe pieniężne świadczenie socjalne. Pełnomocnik wniósł o uchylenie obu decyzji instancyjnych i umorzenie postępowania, oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, według norm przepisanych. Oświadczył, że opłata nie została zapłacona. Podniósł, że pozostawienie w obrocie prawnym zaskarżonych decyzji jest krzywdzące dla skarżącego i stawia pod znakiem zapytania jakiekolwiek ludzkie działania mające służyć niesieniu pomocy pokrzywdzonym. Działanie organów administracji w tej sprawie naruszyło podstawowe, konstytucyjne zasady funkcjonowania demokratycznego państwa prawa, które winno zapewniać stabilność i popierać wszelkie moralnie słuszne i potrzebne działania. Tymczasem, zapewnienie pomocy osobie potrzebującej i uzyskanie zrefundowania kosztów tej pomocy przez państwo sprawiło, że odebrano skarżącemu środki potrzebne do samoistnego funkcjonowania, przyznane w formie zasiłku stałego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), na wniosek organu i wobec braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez skarżącego. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest wyłącznie sprawdzenie, czy zaskarżony akt prawny został wydany zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy podejmowaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu wymagającym jego uchylenia. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle powołanych wyżej kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie odpowiadają prawu. Zastosowany w sprawie art. 106 ust. 5 u.p.s. stanowi, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Przepis ten należy interpretować ściśle, nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia tego przepisu. O zmianie sytuacji dochodowej beneficjenta, któremu przyznano świadczenie z pomocy społecznej można mówić tylko wówczas, gdy po wydaniu decyzji strona uzyskuje dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. Natomiast za nienależnie pobrane świadczenie można uznać, w myśl art. 6 pkt 16 u.p.s., świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Z argumentacji organów orzekających wynika, że za podstawę uchylenia decyzji z 27 maja 2022 r., przyznającej skarżącemu zasiłek stały od 1 kwietnia 2022 r. do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności, uznano zmianę jego sytuacji dochodowej (przyznanie dodatku mieszkaniowego od 1 czerwca 2022 r.) oraz pobranie nienależnie zasiłku stałego wobec zatajenia, że od maja do lipca 2022 r. skarżący pobierał świadczenie pieniężne za zapewnienie zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy. Analiza akt administracyjnych sprawy nie daje jednak podstaw do przyjęcia, aby skarżący przed wydaniem decyzji przyznającej zasiłek stały wprowadził pracownika socjalnego w błąd lub przed wydaniem decyzji, a także po jej wydaniu zataił okoliczności mające wpływ na prawo do pobierania zasiłku stałego. Przede wszystkim, jak wynika z wywiadu środowiskowego z 9 maja 2022 r., przeprowadzonego przed wydaniem uchylonej decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek stały, pracownik socjalny ustalił, że u skarżącego zamieszkują obywatele Ukrainy, którym skarżący pomaga. Pracownik socjalny MOPS, jak i kierownictwo tej jednostki powinni więc wiedzieć, że skarżący może ubiegać się o świadczenie pieniężne gwarantowane ustawą z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy za zapewnienie zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy i zweryfikować tę okoliczność. Świadczenie to przyznał skarżącemu już w maju 2022 r. MOPS w Olsztynie (k. 34 akt administracyjnych), a więc ta sama jednostka organizacyjna, do której skarżący zwrócił się o ustalenie prawa do zasiłku stałego. W takich okolicznościach nie można przypisać skarżącemu niewłaściwego postępowania, w tym przedstawiania nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej w związku z pobieraniem świadczenia pieniężnego z tytułu zapewnienia zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy. Niezależnie od powyższego przedmiotowego świadczenia pieniężnego i przyznanego skarżącemu dodatku mieszkaniowego nie można uznać za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. W świetle tego unormowania dochód to przychód pomniejszony o należny podatek, koszty uzyskania przychodu, składki na ubezpieczenie zdrowotne i alimenty świadczone na rzecz innych osób. Chociaż ustawodawca zastrzegł, że za dochód należy uznać sumę miesięcznych przychodów "bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania", to co do zasady na dochód składają się przychody, od których należy i można dokonać wskazanych odliczeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, na kanwie ustaw konkretyzujących konstytucyjne prawo obywateli do zabezpieczenia społecznego (art. 67 ust. 1 i 2, art. 69 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483), które podobnie określają rozumienie "dochodu", że przychód należy łączyć z korzyścią majątkową, która nie może spełniać funkcji kompensacyjnej (por. wyrok NSA z 7 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7312/21 i powołane w nim orzeczenia, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Przy takim rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. nie można wykładać literalnie art. 8 ust. 4 u.p.s. i przyjmować, że zawiera on zamknięty katalog świadczeń niewliczanych do dochodu. W judykaturze i doktrynie wskazuje się, że punktem wyjścia wszelkich działań interpretacyjnych jest wykładnia językowa, która powinna rozpoczynać proces wykładni zmierzającej do odkodowania z przepisów normy prawnej. Jednak orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sadu Najwyższego, jak i doktryna dopuszcza weryfikowanie ustaleń wykładni językowej w drodze innych metod wykładni. W uchwale składu siedmiu sędziów z 10 grudnia 2009 r. sygn. I OPS 8/09 NSA wskazał, że od 2000 r. w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego można było odnotować tendencje do kontynuowania wykładni, mimo pozornej jednoznaczności językowej, po to, aby wzmocnić rezultaty wykładni. Od 2003 r. takie podejście do wykładni, ma postać dominującą (M. Zieliński op. cit, s. 8; por. też Z. Radwański, M. Zieliński, Wykładnia prawa cywilnego, "Studia Prawa Prywatnego", 2006, nr 15 s. 29 i n.). Wedle tej dominującej tendencji, należy: po pierwsze kontynuować wykładnię nawet po uzyskania jednoznaczności językowej; po drugie w razie konfliktu dać pierwszeństwo rezultatowi otrzymanemu wedle dyrektyw funkcjonalnych, jeśli rezultat językowy burzy podstawowe założenia o racjonalności prawodawcy, zwłaszcza o jego spójnym systemie wartości, co wiąże się z dopuszczeniem w tej sytuacji wykładni rozszerzającej albo zwężającej. W uchwale tej NSA dokonywał analizy, czy dodatek pielęgnacyjny wlicza się do dochodu, w rozumieniu ustawy o dodatku mieszkaniowym. Rozważania zawarte w tej uchwale należy odnieść odpowiednio do stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy. Trafnie NSA wskazał w tej uchwale, że przepis jasny, może okazać się wątpliwy w rezultacie wprowadzenia nowych przepisów, istotnej zmiany sytuacji społecznej czy ekonomicznej, mimo że jego brzmienie nie uległo żadnej zmianie. "Jasność przepisów może zależeć od wielu czynników i zmieniać się w czasie" (L. Morawski, op. cit, s. 65; por. też E. Łętowska, Kilka uwag o praktycznej wykładni, "Kwartalnik Prawa Prywatnego" 2002, nr 1, s. 54). Także Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 15 kwietnia 1999 r., I KZP 11/99 (OSNKW 1999 r., nr 5-6, poz. 28) stwierdził: "w procesie wykładni prawa podstawowe znaczenie ma wprawdzie wykładnia językowa, ale nie jest to metoda jedyna, gdyż w wypadku, gdy okazuje się niewystarczająca, należy sięgnąć do wykładni systemowej". Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w art. 8 ust. 4 u.p.s. ustawodawca wymienia rodzaje świadczeń niewliczane do dochodu, które uzyskują osoby niezamożne, a które można określić jako świadczenia o charakterze socjalnym sensu largo. Nie ma więc racjonalnych powodów, aby w ramach tych świadczeń mieściły się wyszczególnione w tym przepisie zapomogi o charakterze celowym, a nie zaliczano do nich dodatku mieszkaniowego, czy świadczenia pieniężnego przysługującego z tytułu zapewnienia zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy, które także stanowią wsparcie socjalne dedykowane na konkretny cel. Podkreślić należy, że ani ustawa o dodatku mieszkaniowym, ani ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy nie stawiają żadnych przeszkód w skorzystaniu z tych świadczeń przez osoby korzystające z pomocy społecznej. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatku mieszkaniowym (Dz. U. z 2021 r. poz. 2021 ze zm.) stanowi w art. 3 ust. 3, że za dochód uważa się dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390). Ta zaś ustawa także określa w art. 3 pkt 1 lit. a-c definicję dochodu jako przychód podlegający opodatkowaniu i wymienia jakie inne dochody niepodlegające opodatkowaniu podlegają uwzględnieniu jako dochód. Przepisy tej ustawy nie wykluczają ubiegania się o dodatek mieszkaniowy przy jednoczesnym korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej. Także ustawa o pomocy społecznej nie wskazuje wprost, aby pobieranie wymienionych świadczeń ograniczało prawo do zasiłków z pomocy społecznej. W takiej sytuacji nie można uznać, aby świadczenia te się wykluczały. Uwzględniając wykładnię prokonstytucyjną oraz cel wszystkich tych ustaw, jak również to, że zarówno ustawa o pomocy społecznej jak i ustawa o dodatkach mieszkaniowych są adresowane do osób ubogich, skład orzekający podziela stanowisko wyrażone w powołanym przez skarżącego wyroku WSA w Gdańsku z 1 sierpnia 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 401/19, publ. w CBOSA, że narusza zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) działanie polegające na przyznaniu jednego świadczenia pomocowego i pozbawieniu z tego powodu innego świadczenia zabezpieczającego niezbędne potrzeby bytowe obywateli. Zauważyć można, że na zasadzie art. 8 ust. 4 pkt 2 u.p.s. do dochodu nie wlicza się zasiłku celowego, który przecież także jest przyznawany na różne cele, w tym związane z utrzymaniem mieszkania (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Na podstawie art. 37 ust. 6 u.p.s. przy ustalaniu uprawnienia oraz wysokości zasiłku stałego do dochodu nie wlicza się kwoty zasiłku okresowego. W istocie dodatek mieszkaniowy jest zbieżny z funkcją zasiłku celowego i okresowego, co także przemawia przeciwko uznaniu tej formy wsparcia za dochód. Otrzymywanie przez stronę dodatku mieszkaniowego, w świetle przedstawionej powyżej wykładni art. 8 ust. 3 u.p.s., nie może być brane pod uwagę przy ustaleniu spełnienia kryterium dochodowego, ale może wpływać na wysokość udzielanego wsparcia finansowego, jeżeli zakres tego wsparcia pozostawiono do uznania organu pomocowego, który bierze wówczas pod uwagę całokształt sytuacji finansowej strony, własne możliwości i cel udzielanej pomocy (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Odnośnie do świadczenia pieniężnego za pomoc udzielaną obywatelom Ukrainy dostrzec trzeba, że świadczenie to ma charakter ekwiwalentny, służy pokryciu kosztów zamieszkiwania i wyżywienia obywateli Ukrainy. Zgodnie z § 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 maja 2022 r. w sprawie maksymalnej wysokości świadczenia pieniężnego przysługującego z tytułu zapewnienia zakwaterowania i wyżywienia obywatelom Ukrainy oraz warunków przyznawania tego świadczenia i przedłużania jego wypłaty (Dz.U. z 2022 r. poz. 1020 ze zm.) wysokość tego świadczenia ustala się w kwocie 40 zł za osobę dziennie. W ramach tych środków skarżący musiał zapewnić obywatelom Ukrainy dzienne wyżywienie, a także zapewnić im m.in. ogrzewanie, ciepłą wodę, energię elektryczną. Nie można uznać, aby z przyznanej kwoty skarżący mógł jeszcze osiągnąć własną korzyść majątkową. Tym samym nie można tego świadczenia uznać za dochód strony, a jedynie za rekompensatę za poniesione wydatki. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymana nią w mocy decyzję organu I instancji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, rozstrzygnięto w oparciu o art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265) i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68), w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 kwietnia 2023 r. sygn. akt. SK 85/22, OTK-A 2023/41. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że niezależnie od tego, czy pomoc prawna jest udzielana z urzędu, czy z wyboru, przysługiwać powinno takie samo wynagrodzenie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło