II SA/Lu 158/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Elwira Szymaniuk-Szkodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 16 stycznia 2023 r., znak: SKO.41/256/L/2023 w przedmiocie dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy Spiczyn z dnia 15 grudnia 2022 r., nr: [...] Z. K. (dalej jako "strona", "skarżący", "wnioskodawca") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 16 stycznia 2023 r. w przedmiocie dodatku węglowego. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z 17 listopada 2022 r. skarżący wystąpił do Wójta Gminy Spiczyn o wypłatę dodatku węglowego. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Na dowód powyższego skarżący kserokopię wniosku o nadanie numeru porządkowego z dnia 17 listopada 2022 r. W deklaracji dotyczącej źródła ciepła i źródeł spalania pali złożonej w centralnej ewidencji emisyjności budynków złożonej przez skarżącego w dniu 29 marca 2022 r. zostało zgłoszone jako źródło ogrzewania ogrzewanie w postaci kotła na paliwo stałe – węgiel i paliwa węglopochodne. Zainstalowane źródło jest eksploatowane z funkcją c.o. oraz c.w.u. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu 5 grudnia 2022r. organ I instancji ustalił, że skarżący mieszka w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania w postaci oddzielnego pieca C.O. Ustalono również, że w skład gospodarstwa domowego skarżącego wchodzi 3 osoby. Rodzina skarżącego zajmuje pomieszczenia na parterze budynku, 2 pokoje i kuchnię oraz łazienkę, korytarz i ma zapewniony nieskrępowany dostęp do tych pomieszczeń. Posiada własne źródła utrzymania. Opłaty za odpady, wodę i energię są współdzielone z inną osobą prowadzącą odrębne gospodarstwo domowe, natomiast telefon i internet opłacane są oddzielnie. Gospodarstwo domowe prowadzone jest oddzielnie w zakresie gotowania, gospodarowania środkami finansowymi, zakupów. Posiadane środki finansowe przeznaczane są na potrzeby rodziny. Lokal zajmowany przez rodzinę posiada cechę samodzielności i rodzina ma poczucie trwałej samodzielności lokalu, posiada swobodny dostęp do mieszkania. W dniu 23 listopada 2022 r. przedłożone zostało do organu zawiadomienie o odmowie ustalenia numeru porządkowego, z którego wynika, że budynek posiada ustalony numer porządkowy C. i nie nadaje się odrębnych numerów dla poszczególnych kondygnacji tego samego budynku, a wyodrębnienie lokali w danym budynku należy do właściwości starosty. W dniu 15 grudnia 2022 r. organ I instancji ustalił, że nie zostały przez skarżącego poczynione kroki w starostwie w sprawie wyodrębnienia lokalu z uwagi na wysokie koszty i lokal nie został wyodrębniony. Decyzją z dnia 15 grudnia 2022 r. Wójt Gminy Spiczyn, odmówił przyznania skarżącemu dodatku węglowego wskazując, że skarżący poczynił w terminie do 30 listopada 2022r. starania, celem wyodrębnienia dla odrębnego gospodarstwa domowego - odrębnego adresu. Prowadzone jest oddzielne gospodarstwo domowe, którego głównym źródłem ogrzewania jest kocioł na paliwo stałe zasilany węglem i paliwami węglopochodnymi, ale zajmowane pomieszczenia nie są odrębnym lokalem i w związku z tym zdaniem organu I instancji brak było podstaw do przyznania dodatku węglowego. Nie zgadzając się z powyższą decyzją skarżący w odwołaniu podniósł, że decyzja organu I instancji jest dla niego krzywdząca. Wyjaśnił, że mieszka w budynku piętrowym, który ma dwie kondygnacje i dwa oddzielne wejścia. Skarżący wraz z żona, synem oraz matką Z. K. mieszka na parterze (wejście od podwórza). Na piętrze budynku mieszka brat skarżącego z rodziną, który ma wejście od ulicy. Skarżący podał, że budynek ma dwa piece do centralnego ogrzewania z uwagi na to, że każdy prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe i każdy ma swoją sieć ogrzewania. Podkreślił również, że sytuacja ta została sprawdzona i potwierdzona przez urzędników Gminy Spiczyn. Skarżący podniósł, że ze względu na wysokie ceny węgla nie będzie w stanie pokryć kosztów związanych z ogrzewaniem kondygnacji, a potrzebuje 3 ton węgla. Dodał także, że ani on, ani jego matka będąca współwłaścicielką budynku nie otrzymali dodatku węglowego. W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia 16 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (DZ.U. z 2022 r., poz. 1692 ze zm. – dalej jako "u.d.w.") i wskazał, że w toku postępowania ustalono, że skarżący zamieszkuje na parterze budynku jednorodzinnego, na którym zainstalowane jest oddzielne źródło ciepła, a deklaracja do CEEB została zgłoszona przez skarżącego. Kolegium wskazało także, że odmówiono nadania odrębnego numeru porządkowego dla wskazanego gospodarstwa domowego, bowiem zamieszkiwany przez skarżącego lokal nie stanowi odrębnego lokalu w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa budowlanego, a numerów porządkowych nie nadaje się dla poszczególnych kondygnacji budynków mieszkalnych. W związku z powyższym podzielono stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym brak odrębności poszczególnych lokali mieszkalnych stanowi negatywną przesłankę przyznania wnioskowanego świadczenia, stosownie do art. 2 ust. 3e u.d.w. Wskazano również, że z akt sprawy wynika, iż na wskazany adres został przyznany dodatek węglowy dla innej osoby. W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: I. prawa materialnego: art. 2 ust. 1 u.d.w. w zw. z art. 3c i 3d u.d.w. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że wnioskodawcy dodatek węglowy się nie należy z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie mieszka w wyodrębniony lokalu w rozumieniu prawa budowlanego, podczas gdy wnioskodawca w zupełnie odrębnym lokalu prowadzi osobne gospodarstwo domowe, które ogrzewa niezależnym źródłem ciepła; art. 3e u.d.w. poprzez błędne przyjęcie, że pod adresem C. znajduje się wyłącznie jeden lokal, a w konsekwencji że przysługuje tylko jeden dodatek węglowy, podczas gdy w budynku funkcjonują dwa odrębne lokale i są prowadzone dwa niezależne gospodarstwa domowe; II. przepisów postępowania, mający istotny wpływ na wynika sprawy: art. 77 § 1 i k.p.a. poprzez pominięcie istotnej części materiału dowodowego w postaci zawiadomienia o odmowie ustalenia numeru porządkowego z dnia 23 listopada 2022 r., z którego jednoznacznie wynika, że w budynku znajduje się więcej niż jeden lokal mieszkalny; W uzasadnieniu skargi podniesiono, że warunkiem przyznania więcej niż jednego dodatku dla jednego adresu jest prowadzenie więcej niż jednego gospodarstwa domowego, o ile nie można ustalić odrębnego adresu. Zdaniem skarżącego nie sposób zgodzić się z interpretacją organów, że "wyodrębniony lokal" ma być wyodrębnionym lokalem w rozumieniu ustawy prawo budowlane. Ustawa nie odsyła do przepisów prawa budowlanego w zakresie definicji "wyodrębnionego lokalu". Sama też nie wyjaśnia jak rozumieć to pojęcie. Tym samym, w ocenie skarżącego interpretacja organów, jakoby odrębny lokal miał być wyodrębniony w sposób szczególny - w rozumieniu prawa budowlanego - jest całkowicie dowolna, pozbawiona logiki i sprzeczna z istotną w/w przepisu. Niewątpliwie bowiem intencją ustawodawcy było przyznanie dodatku węglowego na każde źródło ciepła pod warunkiem prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego w wyodrębnionej, niezależnej, części domu, a nie na wyodrębnione lokale w myśl prawa budowlanego. Skarżący zwrócił uwagę, że rozwiązania, gdzie w jednym budynku, pod jednym adresem, mieszkają niezależnie od siebie dwie lub więcej rodzin, z których każda prowadzi niezależne gospodarstwo domowe, jest powszechne i społecznie akceptowalne. Zdaniem skarżącego jeżeli każde gospodarstwo posiada swoje własne źródło ciepła, to każde z nich niezależnie od pozostałych, zasługuje na prawo skorzystania z dodatku węglowego. Absurdem byłoby przyjęcie, że jedynie najszybszy wnioskodawca otrzyma wsparcie, podczas gdy oczywistym jest, że pozostałe gospodarstwa domowe z tego wsparcia nie skorzystają, bo nie korzystają z ciepła wspólne, a każde ma swoje własne źródło ciepła. Skarżący podkreślił, że w sprawie przeprowadzono wywiad środowiskowy, z którego jednoznacznie wynikało, iż mieszka w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania w postaci pieca C.O, który jest oddzielny. Dalej stwierdzono, że w skład gospodarstwa wchodzą 3 osoby, które zajmują osobne, wyodrębnione, pomieszczenia. Lokal posiada cechy samodzielności. W ocenie skarżącego przy takiej sytuacji trudno podzielić zapatrywania organów administracyjnych, jakoby dla w/w adresu należny był tylko jeden dodatek węglowy. Jednocześnie wskazano, że wnioskodawca zainicjował postępowanie w sprawie ustalenia numeru porządkowego, co jednak całkowicie zostało pominięte w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu dodatku węglowego. Powodem odmowy przyznania wnioskowanego dodatku było stwierdzenie przez organy obydwu instancji braku odrębności poszczególnych lokali mieszkalnych znajdujących się pod adresem C. W związku ze stwierdzoną wyżej okolicznością, wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ust. 3a u.d.w., w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Przepis art. 2 ust. 3b tej ustawy precyzuje, że w przypadku, gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Od powyższej reguły, dotyczącej pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wypłatę dodatku węglowego, został wprowadzony wyjątek w art. 2 ust. 3c u.d.w., według którego, w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. Jednakże zastosowanie powyższego wyjątkowego unormowania i w konsekwencji przyznanie dodatku węglowego – jak stanowi art. 2 ust. 3d u.d.w. - jest możliwe tylko wówczas, gdy gospodarstwo domowe zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe we wskazanym wyżej terminie, ustalenie odrębnego adresu i jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy do wniosku z dnia 17 listopada 2022 r. o przyznanie dodatku węglowego wnioskodawca załączył wniosek z dnia 17 listopada 2022 r. o ustalenie numery porządkowego. Ponadto w dniu 23 listopada 2022 r. zostało wydane zawiadomienie o odmowie ustalenia numeru porządkowego, z którego wynika, że budynek posiada ustalony numer porządkowy C. i nie nadaje się odrębnych numerów dla poszczególnych kondygnacji tego samego budynku, a wyodrębnienie lokali w danym budynku należy do właściwości starosty. W przedmiotowej sprawie został także przeprowadzony wywiad środowiskowy, z którego wynika, że skarżący mieszka w budynku jednorodzinnym z zainstalowanym w nim głównym źródłem ogrzewania w postaci oddzielnego pieca C.O. W skład gospodarstwa domowego skarżącego wchodzi 3 osoby. Rodzina skarżącego zajmuje pomieszczenia na parterze budynku. Gospodarstwo domowe prowadzone jest oddzielnie w zakresie gotowania, gospodarowania środkami finansowymi, zakupów. We wskazanym wywiadzie stwierdzono, że lokal zajmowany przez rodzinę posiada cechę samodzielności. Sąd zwraca także uwagę, że w art. 2 ust. 3d u.d.w. jest mowa o "zamieszkiwaniu pod jednym adresem w odrębnych lokalach", a więc skoro ustawodawca nie posłużył się pojęciem odrębnej własności lokali, to przez odrębność lokali należy rozumieć odrębność w sensie funkcjonalnym (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 maja 2023 r., sygn.akt II SAB/Gl 24/23) Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że przeprowadzony w toku postępowania wywiad środowiskowy potwierdził, że pod jednym adresem zamieszkania znajdują się więcej niż jeden lokal mieszkalny, a w każdym z tych lokali prowadzone są oddzielne gospodarstwa domowe, których główne źródło ogrzewania jest także oddzielne. Lokal mieszkalny zajmowany przez rodzinę skarżącego jest lokalem samodzielnym funkcjonalnie, posiada oddzielne żródło ogdzewania oraz w terminie określonym w art. 2 ust. 3c u.d.w. nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu dla tego gospodarstwa. W związku z powyższym zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy zostały spełnione przesłanki z art. 2 ust. 3d u.d.w. i w tej sytuacji organ I instancji winien przyznać wnioskowany dodatek. Stanowisko takie znajduje potwierdzenie w "Poradniku dla samorządów dotyczącym wypłaty dodatku węglowego" - (www.gov.pl/klimat, dostęp 17.05.2023 r. str. 7). W konsekwencji stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3d w zw. z art. 2 ust. 3c u.d.w, poprzez ich nieprawidłową wykładnię, a w następstwie tego organy naruszyły art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. i wymienione naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), zwanej dalej p.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Ponowienie rozpoznając sprawę organ będzie miał na uwadze rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu.