II SA/Gl 316/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi A. W., A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 3 stycznia 2023 r. nr SKO.PS/41.5/1408/2022/20448/ w przedmiocie przyznania środków pieniężnych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w rodzinie zastępczej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta G. z dnia 7 listopada 2022 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach solidarnie na rzecz skarżących 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 7 listopada 2002 r. nr [...] Prezydent Miasta G. przyznał środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego rodzinie zastępczej przy ul. [...] w G. w okresie od 1 lipca 2022 r. do 30 września 2022 r. w kwocie 1 200,00 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, ile osób zamieszkiwało w przedmiotowym domu w poszczególnych okresach czasu i koszty pobytu. Wskazał również, że § 8 ust. 2 Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego można przyznać w wysokości poniesionych wydatków nie więcej niż: 1) 400 zł miesięcznie dla rodziny zastępczej zawodowej, 2) 200 zł miesięcznie dla rodziny zastępczej niezawodowej, w której umieszczono więcej niż 3 dzieci, 3) 100 zł miesięcznie dla rodziny zastępczej niezawodowej, w której umieszczono od 2 do 3 dzieci, 4) 50 zł miesięcznie dla rodziny zastępczej niezawodowej, w której umieszczono 1 dziecko. Zgodnie § 8 ust. 3 w/w zarządzenia środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego można przyznać rodzinie zastępczej niezawodowej lub zawodowej, jeżeli zasadność przyznania tych środków zostanie potwierdzona w opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Odwołanie od tej decyzji złożyła prowadząca rodzinę zastępczą A.W. . Podniosła, że podjęte rozstrzygnięcie niezgodne z zapisami ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Artykuł 83 ust. 2a ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej obliguje starostę do przyznania rodzinie zastępczej, w której przebywa więcej niż troje dzieci, środków na utrzymanie lokalu mieszkalnego wyliczonych zgodnie z instrukcją zawartą w art. 83 ust. 2 tejże ustawy. Ustawa nie podaje jednak maksymalnej kwoty, jaką rodzina zastępcza może w tym wypadku otrzymać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach zaskarżoną obecnie decyzją utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Wskazało, że zgodnie z art. 83 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej rodzina zastępcza niezawodowa i zawodowa może otrzymać środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego, w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinę zastępczą niezawodową albo zawodową na czynsz, opłaty z tytułu najmu, opłaty za energię elektryczną i cieplną, opał, wodę, gaz, odbiór nieczystości stałych i płynnych, dźwig osobowy, antenę zbiorczą, abonament telewizyjny i radiowy, usługi telekomunikacyjne oraz związanym z kosztami eksploatacji, obliczonym przez podzielenie łącznej kwoty tych kosztów przez liczbę osób zamieszkujących w tym lokalu lub domu jednorodzinnym i pomnożenie przez liczbę dzieci i osób, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o których mowa w art. 37 ust. 2, umieszczonych w rodzinnym domu dziecka wraz z prowadzącym rodzinny dom dziecka. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, że organizatorzy rodziny zastępczej A. i A.W. stanowią rodzinę zastępczą zawodową. Liczba osób w gospodarstwie domowym w okresie od 1 lipca do 21 lipca 2022 r. wyniosła 11 osób, w tym 8 osób uprawnionych zgodnie z art. 83 ust. 2 cyt. ustawy. Liczba osób w gospodarstwie domowym w okresie od 22 lipca do 24 lipca 2022 r. wyniosła 12 osób, w tym 9 osób uprawnionych zgodnie z art. 83 ust. 2 cyt. ustawy. Liczba osób w gospodarstwie domowym w okresie od 25 lipca do 31 lipca 2022 r, wyniosła 11 osób, w tym 8 osób uprawnionych zgodnie z art. 83 ust. 2 cyt. ustawy. Liczba osób w gospodarstwie domowym w okresie od 1 sierpnia do 4 sierpnia 2022 r. wyniosła 10 osób, w tym 7 osób uprawnionych zgodnie z art. 83 ust. 2 cyt. ustawy. Liczba osób w gospodarstwie domowym w okresie od 5 sierpnia do 21 sierpnia 2022 r. wyniosła 9 osób, w tym 6 osób uprawnionych zgodnie z art. 83 ust. 2 cyt. ustawy. Liczba osób w gospodarstwie domowym w okresie od 22 sierpnia do 31 sierpnia 2022 r. wyniosła 10 osób, w tym 7 osób uprawnionych zgodnie z art. 83 ust. 2 cyt. ustawy. Liczba osób w gospodarstwie domowym w okresie od 1 do 30 września 2022 r. wyniosła 10 osób, w tym 7 osób uprawnionych zgodnie z art. 83 ust. 2 cyt. ustawy. W ocenie składu orzekającego Kolegium przepis art. 83 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej należy traktować jako wytyczne dla podmiotu, który może przyznać środki na utrzymanie lokalu mieszkalnego w związku z kosztami ponoszonymi przez rodzinę zastępczą zawodową. Zgodnie zaś z § 8 ust. 2 Zarządzenia Nr [...] prezydenta Miasta G. z dnia [...] r. ze zm. środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego można przyznać w wysokości poniesionych wydatków nie więcej niż: 400 zł miesięcznie dla rodziny zawodowej (...). W związku z powyższym skoro kwota 1200.00 zł. mieści się w wysokości środków finansowych wskazanych w cyt. § 8 Zarządzenia przeznaczonych na utrzymanie lokalu mieszkalnego, to zasadne jest utrzymanie zaskarżonej decyzji z uwagi na ograniczone środki finansowe ośrodka. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyli A. W. i A. W. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia decyzji organów II i I instancji w zakresie nie przyznania środków pieniężnych na utrzymanie lokalu ponad kwotę 1200 zł, za okres wynikający z decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucili organom administracji rażące naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art, 83 ust. 3a ustawy o wspieraniu rodziny (...) poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji gdy norma ww. przewiduje obligatoryjne a nie uznaniowe przyznanie świadczenia z ust, 2 ustawy oraz poprzez niezasadne oparcie się o limit ograniczający przyznanie ww. środków w sytuacji gdy rozwiązanie to nie jest znane ustawie. Z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego jasno wynika, że ilość dzieci umieszczonych w rodzinie zastępczej, które wlicza się do mechanizmu przyznawania ww. środków przekracza próg o którym mowa w ust. 3a. Natomiast organ z niezrozumiałych przyczyn, uzasadniając rozstrzygnięcie niekorzystne dla strony, poprzestał na subsumpcji w oparciu o art. 83 ust. 2 (błędne przywołane ust. 3 uchylony). Strona upatruje swojego roszczenia w akcie rangi ustawowej a zatem bez znaczenia jest uregulowanie {nota bene wadliwe) przedmiotowej kwestii w akcie rangi prawa miejscowego. Zarządzenie organu samorządu terytorialnego uszczegóławia omawianą materię, lecz w zakresie roszczeń z ust. 3a, mamy do czynienia z przekroczeniem dyspozycji ustawowej; w tej sytuacji rozstrzygające znaczenie ma właśnie zasada z ust. 3a, która nie może zostać przełamana aktem prawa miejscowego. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2022 r. poz. 447) "rodzina zastępcza niezawodowa i zawodowa może otrzymywać środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinę zastępczą niezawodową albo zawodową na czynsz, opłaty z tytułu najmu, opłaty za energię elektryczną i cieplną, opał, wodę, gaz, odbiór nieczystości stałych i płynnych, dźwig osobowy, antenę zbiorczą, abonament telewizyjny i radiowy, usługi telekomunikacyjne oraz związanym z kosztami eksploatacji, obliczonym przez podzielenie łącznej kwoty tych kosztów przez liczbę osób zamieszkujących w tym lokalu lub domu jednorodzinnym i pomnożenie przez liczbę dzieci, osób, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o których mowa w art. 37 ust. 2-4 i 6, oraz osób opuszczających rodzinną pieczę zastępczą jako niepełnoletnie, o których mowa w art. 37 ust. 5 i 6, umieszczonych w rodzinie zastępczej wraz z osobami tworzącymi tę rodzinę zastępczą". Środki powyższe (ust. 3a) starosta jest zobowiązany przyznać rodzinie zastępczej zawodowej, w której umieszczono powyżej 3 dzieci, osób, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o których mowa w art. 37 ust. 2-4 i 6, oraz osób opuszczających rodzinną pieczę zastępczą jako niepełnoletnie, o których mowa w art. 37 ust. 5 i 6, oraz jeżeli potrzeba przyznania tych środków zostanie potwierdzona w opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący spełniają przesłankę przewidzianą w art. 83 ust. 3a ustawy. W zorganizowanym przez nich rodzinnym domu dziecka przebywało w okresie, za który przyznano świadczenie od 6 do 9 uprawnionych. Zatem Prezydent Miasta G. był zobowiązany przyznać im środki na utrzymanie lokalu mieszkalnego. Wysokość tych środków ustala się uwzględniając te koszty, o których mowa w art. 83 ust. 2 ustawy. Są to czynsz, opłaty z tytułu najmu, opłaty za energię elektryczną i cieplną, opał, wodę, gaz, odbiór nieczystości stałych i płynnych, dźwig osobowy, antenę zbiorczą, abonament telewizyjny i radiowy, usługi telekomunikacyjne oraz związanym z kosztami eksploatacji. Ustalenie wysokości przyznanych środków powinno nastąpić zaś w ten sposób, że łączna suma kosztów wskazanych wyżej zostaje podzielona przez liczbę osób zamieszkujących w tym lokalu lub domu jednorodzinnym i następnie pomnożona przez liczbę dzieci, osób, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o których mowa w art. 37 ust. 2-4 i 6, oraz osób opuszczających rodzinną pieczę zastępczą jako niepełnoletnie, o których mowa w art. 37 ust. 5 i 6, umieszczonych w rodzinie zastępczej wraz z osobami tworzącymi tę rodzinę zastępczą. W rozpatrywanej sprawie ustalenie przyznanych środków nie nastąpiło w sposób określony w ustawie. Organy administracji oparły się na Zarządzeniu Prezydenta Miasta G. [...] z dnia [...] r. w sprawie określenia zasad i wysokości świadczeń przyznawanych rodzinom zastępczym oraz osobom prowadzącym rodzinny dom dziecka. "Akt" powyższy nie może określać ani sposobu, ani wysokości przyznawanych rodzinie zastępczej środków. Kwestie te bowiem zostały w sposób wyraźny i jednoznaczny określone w ustawie. Wątpliwości budzi również legalność wydania takiego "zarządzenia". Na gruncie rozpatrywanej sprawy stoi ono w jawnej sprzeczności z treścią art. 83 ust. 3a ustawy. Jego § 8 stanowi bowiem, że rodzina zastępcza "może otrzymywać środki finansowe". Niezależnie od tego Sąd zauważa, że ani organ I instancji, ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uzasadniając podjęte rozstrzygnięcia, nie przytoczyły nawet pełnej nazwy tego zarządzenia. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji weźmie pod uwagę wyżej poczynione rozważania Sądu i przyzna rodzinie zastępczej środki finansowe opierając się wyłącznie o zasady określone w art. 83 ust. 2 i ust. 3a ustawy.