II SA/Rz 672/19
WyrokWSA w Rzeszowie2019-10-17
Skład orzekający: Jarosław Szaro, Grzegorz Panek, Jacek Boratyn
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wspólnicy spółki cywilnej, którzy na podstawie umowy zlecenia obsługiwali automaty do gier hazardowych, mogą być uznani za "urządzających" gry na automatach poza kasynem gry i ponosić z tego tytułu odpowiedzialność administracyjną w postaci kary pieniężnej, mimo przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną oraz uniewinnienia jednego ze wspólników w postępowaniu karnym od zarzutu urządzania gier hazardowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wspólnicy spółki cywilnej, którzy na podstawie umowy zlecenia świadczyli usługi związane z obsługą automatów do gier hazardowych, mogą być uznani za "urządzających" gry w rozumieniu ustawy o grach hazardowych i ponosić odpowiedzialność administracyjną. Spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej, a zatem nie może być stroną postępowania administracyjnego ani ponosić kar. Przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie wpływa na stronę procesową w sprawach o nałożenie kar pieniężnych, które zostały prawidłowo nałożone na wspólników jako osoby fizyczne. Uniewinnienie w postępowaniu karnym nie jest wiążące dla postępowania administracyjnego, które rządzi się innymi zasadami odpowiedzialności.Stan faktyczny
Skarżący, będący wspólnikami spółki cywilnej, zostali ukarani karami pieniężnymi za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Automaty te były własnością innej firmy, a spółka cywilna skarżących zawierała umowy dotyczące ich obsługi, pobierania gotówki i serwisu. Skarżący podnieśli, że nie są "urządzającymi" gry, że stroną postępowania powinna być spółka jawna powstała z przekształcenia spółki cywilnej, a także że jeden ze wspólników został uniewinniony w postępowaniu karnym od zarzutu urządzania gier hazardowych. Sąd administracyjny oddalił skargi, uznając odpowiedzialność skarżących.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S.WSA Jarosław Szaro, Sędzia WSA Grzegorz Panek /spr./, Asesor WSA Jacek Boratyn, Protokolant ref. Sabina Długosz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2019 r. spraw ze skarg M.W. i P.P. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej - z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...], - z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], - z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry oddala skargi.
Przedmiotem skarg M. W. i P.P. są decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej:
1) z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] (sprawa II SA/Rz 672/19),
2) z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] (sprawa II SA/Rz 746/19),
3) z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] (sprawa II SA/Rz 747/19),
w przedmiocie wymierzenia im solidarnie jako, wspólnikom byłej spółki cywilnej: w formie spółki cywilnej pod firmą "A" s.c. P.P., M. W., kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Decyzjami tymi utrzymano w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2018 r:
1) nr [...], którą wymierzono M.W. i P.P. solidarnie karę pieniężną w kwocie 12 000 zł za urządzanie gier na automacie [...] nr [...] (sprawa II SA/Rz 672/19),
2) nr [...], którą wymierzono M. W. i P.P. solidarnie karę pieniężną w kwocie 12 000 zł za urządzanie gier na automacie [...] nr [...] (sprawa II SA/Rz 746/19),
3) nr [...], którą wymierzono M. W. i P.P. solidarnie karę pieniężną w kwocie 12 000 zł za urządzanie gier na automacie [...] nr [...] (sprawa II SA/Rz 747/19).
Z uzasadnienia zaskarżonych decyzji oraz z akt spraw wynika, że funkcjonariusze Urzędu Celnego, w dniu [...] kwietnia 2016 r., przeprowadzili kontrolę w lokalu o nazwie [...] w O., prowadzonym przez R. M. W trakcie tych czynności stwierdzili i zabezpieczyli znajdujące się w lokalu cztery automaty do gier, w tym: [...] nr [...], [...] nr [...], [...] nr [...]. W ramach przeprowadzonych czynności ustalono, że przedmiotowe automaty są własnością firmy "B" sp. z.o.o. z/s w [...] Podmiot ten wydzierżawiał od prowadzącego lokal część jego powierzchni, za czynsz w kwocie 1000 zł miesięcznie.
Automaty do lokalu wstawił W. B. pracownik spółki cywilnej "A" s.c. On też w ramach wykonywania swoich obowiązków zajmował się jego obsługą oraz dokonywał rozliczenia zainkasowanej przez urządzenie gotówki. Pod koniec miesiąca wyjmował z urządzenia gotówkę i sporządzał na tę okoliczność stosowny protokół.
Podstawą realizowania opisanych wyżej czynności przez "A" s.c. była zawarta przez nią w dniu [...] stycznia 2015 r. umowa z "C" sp. z o.o. z siedzibą w W. (zleceniodawca) umowa w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych. "C" sp. z o.o. oświadczyła, że przedmiotem jej działalności są usługi świadczone na rzecz przedsiębiorców eksploatujących urządzenia do gier rozrywkowych w miejscach ich instalacji, tzw. punktach gier, zwane dalej urządzeniami. W ramach tej umowy spółka cywilna "A" zobowiązała się do świadczenia następującego zakresu usług na rzecz zleceniodawcy: wykonywania usług transportowych, pobierania gotówki z urządzeń, prowadzenia stałego serwisu urządzeń zapewniającego utrzymanie urządzeń rozrywkowych w dobrym stanie technicznym.
Umowa została zawarta na czas nieokreślony. Z tytułu świadczonych usług zleceniobiorcy ("A" s.c.) przysługiwało wynagrodzenie ryczałtowe, liczone od każdego aktywnego w danym miesiącu urządzenia (obsługiwanego na podstawie przedmiotowej umowy przez zleceniobiorcę) w kwocie 200 zł brutto.
Odnośnie przedmiotowych automatów do gier, na podstawie przeprowadzonych eksperymentów procesowych ustalono, że są one urządzeniami elektronicznymi, umożliwiającymi rozgrywanie gier, w wyniku których grający ma możliwość uzyskania wygranych rzeczowych, w postaci punktów umożliwiających kontynuowanie gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze. Ponadto stwierdzono, że urządzenia realizują wygrane w postaci środków pieniężnych. Przebieg gier miał charakter losowy, a uzyskiwane wyniki były nieprzewidywalne i niezależne od woli ani zręczności grającego.
W dniu [...] grudnia 2016 r. Urząd Celny [...], Wydział Laboratorium Celnego Izby Celnej [...], przeprowadził badania trzech automatów, o których mowa w okolicznościach przedmiotowych spraw. W wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono, że rozgrywane na nich gry o wygrane pieniężne i rzeczowe mają charakter losowy, zawierając tym samym element losowości, a otrzymywane wyniki są nieprzewidywalne i niezależne od woli oraz zręczności grającego. Tym samym gry rozgrywane na tych urządzeniach zawierają się w definicji gier na automatach, określonej w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 847, zwanej dalej u.g.h.).
W związku z powyższym Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego[...] wszczął względem skarżących postępowania w przedmiocie wymierzenia im kary za urządzenie gier na automatach poza kasynem gry.
Rozstrzygające przedmiotową sprawę organy stanęły na stanowisku, że zgodnie z art. 6 ust. 1 oraz art. 14 u.g.h. urządzanie gier na automatach możliwe jest wyłącznie w kasynach gry, na warunkach określonych w koncesji lub zezwoleniu. Urządzanie gier wbrew tym warunkom podlega karze, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. Wysokości tej kary wynosi 12 000 zł.
Według organów skarżący urządzali gry na automatach [...] nr [...], [...] nr [...] oraz [...] nr [...] poza kasynem gry. Zarówno oni, jak i żaden z pozostałych podmiotów współurządzajcych gry na przedmiotowych automatach nie posiadali koncesji na prowadzenie kasyna gier.
Jeżeli chodzi o skarżących, to w ich przypadku urządzenie gier polegało na obsłudze automatów, której zakres wykraczał poza czynności, mogące być zakwalifikowane jako jego bieżące serwisowanie urządzenia. Świadczy o tym chociażby fakt pobierania z nich gotówki i sprawowanie nadzoru nad urządzeniami. W związku z tym faktycznie umożliwiali oni swoim postępowaniem prowadzenie gier.
Odnosząc się do argumentacji skarżących, że to nie oni ale spółka cywilna winna być podmiotem postępowania w niniejszych sprawach organy podkreśliły, że jest ona bezpodstawna, gdyż spółka cywilna nie posiada zdolności prawnej. Tym samym nie może być ona podmiotem praw i obowiązków.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej [...] zauważył ponadto, że skarżący na żadnym etapie postępowania nie kwestionowali hazardowego charakteru gier urządzanych na spornych automatach, jak również tego, że gry te były urządzane bez prawem wymaganej koncesji.
Jeżeli chodzi zaś o udziału skarżących w urządzaniu gier, to organ odwoławczy stwierdził, że skarżący zrealizowali znamiona deliktu administracyjnego z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. W tym zakresie zauważył również, że skarżący zobowiązali się oprócz kompleksowej bieżącej obsługi automatu także do przyjmowania faktur dotyczących czynszu dzierżawnego od kontrahentów zleceniodawcy i sprawdzania ich poprawności, a także wypłaty czynszu należnego właścicielom lokali. Zobowiązali się również do postępowania według stanowiącej załącznik do umowy instrukcji, nr 4, na wypadek zatrzymania urządzeń przez organy dochodzeniowo-śledcze.
Tak więc, zdaniem organu II instancji, umowa zawarta przez skarżących z "C" sp. z o.o. była podstawą przedsięwzięcia gospodarczego, w ramach którego strony tej umowy i właściciel urządzenia udostępniali je graczom, w ramach stworzonego mechanizmu współpracy. Skarżący stanowili zaś bardzo istotny element tego mechanizmu.
W tej sytuacji wymierzenie im solidarnie kary pieniężnej, na podstawie art. 89 art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. było zasadne.
Na decyzje wydane przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odpowiednio z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz [...] maja 2019 r. skarżący złożyli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, wnosząc o ich uchylenie i stwierdzenie ich nieważności lub umorzenie postępowań jako bezprzedmiotowych.
Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzucono, że zgodnie z art. 247 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 19 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm. - dalej: Ordynacja podatkowa) są one nieważne, gdyż zostały skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawach. Skarżący zauważyli ponadto, że wymierzenie kary bez wskazania legalnej definicji pojęcia "urządzający" (grę) stanowi zaprzeczenie wartościom konstytucyjnym, jako że takie postępowanie może powodować dowolność w zakresie karania, co jest sprzeczne z zasadą państwa prawa. Z natury prawa nałożenie sankcji winno być precyzyjnie określone tak, aby obywatel wiedział ze źródeł prawa co i za co mu grozi. Skarżący podnieśli również zarzut niewskazania jakie konkretnie czynności wykonywały strony, a które były związane z "urzadzaniem" gier - co winno lec u podstaw wymierzenia kary administracyjnej. Sam fakt bycia wspólnikiem spółki nie pozwala na nałożenie kary.
W uzasadnieniu skarg podniesiono, że powstała w wyniku przekształcenia spółka jawna (do przekształcenia "A" s.c. w "D" sp. j. doszło dnia [...] grudnia 2016 r.) weszła we wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny dotychczasowych wspólników spółki cywilnej, co oznacza, że stroną toczących się postępowań powinna być spółka jawna, a nie skarżący.
Skarżący zaprzeczyli też, jakoby urządzali gry na automatach poza kasynem gry. W tym aspekcie dodali też, że pojęcie osoby urządzającej gry nie zostało nigdzie zdefiniowane, co stwarza pole do nadużyć, ze strony organów.
Odnośnie swojej roli w procesie urządzania gier skarżący zaznaczyli, że należy go wykluczyć, z uwagi na całkowitą ich zależność od zleceniodawcy.
Niezależnie od powyższego skarżący zarzucili, że organy nie wyjaśniły w jaki sposób każde z nich miało brać udział w organizowaniu gier. Jest to zaś uchybienie, gdyż odpowiedzialność każdej z osób ma charakter zindywidualizowany.
Do skarg dołączono kserokopie wyroków wydanych w sprawach karnych, na mocy których Sądy uniewinniły P.p. od zarzutów popełnienia przestępstw z art. 107 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1958 ze zm., zwanej dalej: k.k.s.), tj. od zarzutu urządzania gier hazardowych.
Na rozprawie w dniu 17 października 2019 r. Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) postanowił połączyć do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oznaczone sygn. akt II SA/Rz 672/19, II SA/Rz 746/19 oraz II SA/Rz 747/19 i prowadzić je pod sygn. II SA/Rz 672/19.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Przedmiotem sporu w niniejszych sprawach jest prawidłowość wymierzenia skarżącym, jako wspólnikom spółki cywilnej, solidarnie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
W skargach wniesionych do Sądu, skarżący zarzucili, poza tym, że nie można im zasadnie przypisać organizowania gier na automatach poza kasynem gry, a to z uwagi na przekształcenie "A" s.c. w "D" spółka jawna, że stroną przedmiotowych postępowań powinna być ta spółka jawna, nie zaś oni indywidualnie.
Dokonując oceny legalności zaskarżonych decyzji, Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...], wyrażone w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, w którym organ ten odniósł się do podnoszonej przez skarżących w postępowaniu administracyjnym kwestii przekształcenia spółki cywilnej "A" w podmiot "D" spółka jawna.
Podstawą odpowiedzialności skarżących jest bowiem to, że brali oni udział w procesie urządzania gier hazardowych, poza kasynem gry. Im też przysługiwały prawa procesowe w postępowaniach dotyczącym wymierzenia kar.
W tej kwestii należy stwierdzić, że organ odwoławczy, w rozpatrywanej przez siebie sprawie prawidłowo stwierdził, że z uwagi na brak zdolności prawnej, zwłaszcza na gruncie przepisów u.g.h., spółka cywilna nie była stroną postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Postępowanie to od początku prowadzone było bowiem w stosunku do skarżących - osób fizycznych i zakończyło się wymierzeniem im solidarnie kary pieniężnej, jako osobom fizycznym - wspólnikom spółki cywilnej. W tej sytuacji przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną pozostawało bez wpływu na stronę procesową rozpatrywanych spraw.
Skoro więc spółka cywilna nie miała zdolności prawnej na gruncie prawa administracyjnego, nie mogły zostać na nią nałożone kary pieniężne, na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Kary te została prawidłowo nałożona na wspólników i to oni byli stronami prowadzonych postępowań.
Z przedstawionych względów zarzut naruszenia przepisów postępowania, w opisanym wyżej zakresie, Sąd uznał za niezasadny. Nie można więc stwierdzić, że spełniona została przesłanka nieważności, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej.
Sąd nie podziela poglądu, że odpowiedzialność z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry należy kwalifikować w kategoriach obowiązku stanowiącego majątek spółki. Źródłem tej odpowiedzialności jest bowiem nie stosunek zobowiązaniowy, ale okoliczności obiektywne, tj. naruszenie przez określone osoby warunków urządzania gier na automatach. Oceny tej nie zmienia fakt, że umowę o świadczenie usług z "C" zawarli skarżący, jak wspólnicy spółki cywilnej, albowiem umowa ta rodziła jedynie skutki na gruncie prawa cywilnego, które pozostają poza zakresem niniejszej sprawy. Wprawdzie na podstawie wspomnianej umowy skarżący podjęli się czynności, kwalifikowanych na gruncie u.g.h., jako współorganizowanie gier, jednakże nie ma to wpływu na zasady ich administracyjnej odpowiedzialności z tego tytułu oraz zagadnienia procesowe, w prowadzonych w tym przedmiocie postępowaniach.
W tym miejscu należy też zaznaczyć, iż ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 505 ze zm., zwana dalej: k.s.h.) stanowi ze swej istoty regulację cywilnoprawną, normującą stosunki cywilnoprawne pomiędzy jego podmiotami (osobami prawnymi i fizycznymi, a także określonymi jednostkami organizacyjnymi, nieposiadającymi osobowości prawnej). Potwierdza to między innymi jego art. 2, nakazujący w kwestiach nieuregulowanych tym aktem, stosować przepisy Kodeksu cywilnego. K.s.h. nie zawiera więc, co do zasady, regulacji z zakresu prawa administracyjnego, za wyjątkiem art. 553 § 2, zgodnie z którym spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Regulacja ta jednak odnosi się jedynie do kwestii ściśle w niej wskazanej, nie sposób więc na jej podstawie wywodzić przejścia praw, a zwłaszcza obowiązków, o których w przepisie tym nie wspomniano. Przepis ten nie stanowi też podstawy modyfikowania podmiotowej strony spraw, dotyczących kwestii, pozostających poza zakresem jego regulacji.
Tak samo z art. 26 § 5 k.s.h. nie sposób wywodzić przejścia odpowiedzialności za delikt administracyjny na nowo powstały podmiot. Stoi temu na przeszkodzie nie tylko cywilnoprawnych charakter wskazanego przepisu, ale również to, że odpowiedzialność tego rodzaju, nawet w nieskonkretyzowanej formie, nie spoczywała na spółce cywilnej.
Jeżeli chodzi o kwestię charakteru przepisów stanowiących podstawę wymierzenia kary na urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, to zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) uchwałą składu siedmiu sędziów z dnia 16 maja 2016 r., wydaną w sprawie II GPS 1/16, w sposób wiążący stwierdził, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE, którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Ponadto Sąd ten sformułował wiążący pogląd, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Pogląd jakoby niedopełnienie procedury notyfikacji projektu u.g.h. Komisji Europejskiej uniemożliwiało stosowanie jakichkolwiek przepisów zawartych w tym akcie prawnym, czy też, że wszystkie przepisy zawarte w tym akcie mają charakter "techniczny", nie znajduje uzasadnienia choćby w świetle wyroku TSUE z dnia 13 października 2016 r. w sprawie C-303/15, który przesądził, że badany w sprawie art. 6 ust 1 u.g.h. nie wchodzi w zakres pojęcia "przepisów technicznych" w rozumieniu Dyrektywy 98/34/WE, podlegających obowiązkowi zgłoszenia na podstawie art. 8 ust. 1 tej dyrektywy, którego naruszenie jest poddane sankcji w postaci braku możliwości stosowania takiego przepisu.
W podniesionego w skargach zarzutu odnoszącego się do braku wskazania konkretnych czynności wykonywanych przez strony wyjaśnić należy, że organy w przedmiotowych sprawach określiły zakres zaangażowania skarżących w proces organizowania gier na automatach, wynikający z zawartej przez nich umowy. Sąd podziela stanowisko rozstrzygających niniejsze sprawy organów, że skarżący stanowili istotny element mechanizmu polegającego na organizowaniu gier na automatach. Na podstawie umowy z dnia [...] stycznia 2015 r. świadczyli usługi na rzecz "C" spółki z o.o., która odpowiadała za logistyczną stronę przedsięwzięcia, w ramach którego, właściciel automatów udostępnił graczom automaty do gier. Rola skarżących polegała na świadczeniu usług w zakresie dystrybucji urządzeń do gry i zapewnienia sprawnego ich działania, za wynagrodzeniem ryczałtowym, liczonym od każdego aktywnego w danym miesiącu automatu, w kwocie 200 zł brutto. Bez ich udziału w przedsięwzięciu proces urządzania gier nie byłby możliwy. W tej więc sytuacji, nawet działalnie na zlecenie "C" sp. z o.o. nie pozwala na wyłączenie odpowiedzialności skarżących, którzy, jak wynika z zawartej przez nich umowy, a w szczególności załącznika do niej, mieli pełną świadomość, co do tego, że aktywnie uczestniczą w nielegalnym przedsięwzięciu. Mimo to podjęli się uczestnictwa w nim, we współpracy z innymi jego uczestnikami realizując niezwykle istotny fragment tej działalności, odnoszący się do faktycznie realizowanych czynności. Tak więc mając to na względzie, nie sposób jest pominąć ich udziału w przedsięwzięciu, jedynie w oparciu o formalną podstawę nawiązania współpracy z pozostałymi wspólnikami, jaką stanowiła umowa zlecenia. Istotą tej umowy, niezależnie od jej nazwy, było bowiem podjęcie współpracy z pozostałymi podmiotami, których działanie łącznie składało się na efekt w postaci stworzenia warunków umożliwiających zainteresowanym osobom korzystanie z gier na automatach poza kasynem gry. Zakres obowiązków skarżących nie ograniczał się więc do samego świadczenia usług stricte serwisowych. Wszystkie te okoliczności jednoznacznie wskazują na szerokie powiązania skarżących w zakresie organizacji gier na automatach i aktywną role w ich urządzaniu. Zarzut skargi w tym zakresie jest zatem niezasadny.
Podnoszona przez skarżących kwestia tzw. zależności od zleceniodawcy również nie może stanowić okoliczności wyłączających ich odpowiedzialność za delikt administracyjny, gdyż w tym zakresie ocenie podlega ich faktyczny udział w całościowo rozumianym przedsięwzięciu urządzania gier na automatach poza kasynem gry, a nie wzajemne zależności poszczególnych, realizujących je podmiotów, wynikające z uregulowań prawa cywilnego.
Skarżący zarzucili w swoich skargach także to, że organ nie wyszczególnił w zaskarżonych decyzjach, na czym polegał ich udział w procesie urządzania gier, w ujęciu indywidulanym, tj. w odniesieniu do każdego z nich. Odnosząc się do tej kwestii stwierdzić należy, że rozważając udział skarżących w mechanizmie urządzania gier organy powołały się na fakt wspólnego ich przystąpienia do mechanizmu współpracy podmiotów realizujących to przedsięwzięcie, na podstawie umowy, którą zawarli jako wspólnicy spółki cywilnej. Ten fragment aktywności gospodarczej realizowali wspólnie, a ich odpowiedzialność względem kontrahenta była solidarna. Tak więc taki sposób ujęcia ich działalności i jego prawna kwalifikacja nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonych decyzji.
Słusznie zatem skarżących uznano za "urządzających" gry na automatach, w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Argumentem przemawiającym za stwierdzeniem nielegalności zaskarżonych decyzji, a tym samym za wyeliminowaniem ich z obrotu prawnego nie może być też fakt, że skarżący został uniewinniony przez sąd karny od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. Wynika to przede wszystkim z tego, że zasady odpowiedzialności karnej i administracyjnej oparte są na zupełnie innych regułach. Odpowiedzialność administracyjna, z którą mamy do czynienia w niniejszej sprawie, ma bowiem charakter zobiektywizowany i jest niezależna zarówno od ustalenia winy objętego nią podmiotu, jak i wykazania spełnienia przez niego określonych przesłanek, składających się na stronę podmiotową czynu, w ujęciu prawnokarnym. Natomiast w przypadku odpowiedzialności karnej, elementy te są niezwykle istotne. Jeżeli chodzi o stronę podmiotową czynu zabronionego o charakterze umyślnym, niezbędnym jest wykazanie, iż skarżący miał świadomość znamion określonego czynu zabronionego i działał w tym zakresie z zamiarem ich realizacji oraz nie zachodzą inne okoliczności odpowiedzialność tę wyłączające, takie jak działalnie w warunkach błędu.
Kolejnym warunkiem pociągnięcia określonej osoby do odpowiedzialności karnej jest przypisanie jej znamion winy, w odniesieniu do konkretnego czynu. To stanowi niezwykle istotny warunek zmaterializowania się odpowiedzialności karnej, nieznajdujący odpowiednika na gruncie prawa administracyjnego.
Jak wynika z przedłożonych przez skarżącego kopii wyroków, powodem uniewinnienia go od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. było nie tyle wykluczenie zrealizowania przez niego znamion czynu zabronionego, składających się na urządzanie gier, ale niezrealizowanie przez niego znamion podmiotowych przestępstwa z art. 107 § 1 k.k.s. Sąd wykluczając uznanie realizowanych przez skarżącego czynności za urządzenie gier, w rozumieniu art. 107 § 1 k.k.s. stwierdził, że mogłyby one być zakwalifikowane jako jedna z form zjawiskowych tego czynu, w postaci pomocnictwa do jego popełnienia przez inną osobę. Jednocześnie Sąd wykluczył możliwość pociągnięcia skarżącego do odpowiedzialności karnej, z uwagi na to, że działał on w warunkach usprawiedliwionego błędu (art. 10 § 4 k.k.s.), co do karalności swojego czynu. Błąd ten związany był z kontrowersjami prawnymi, co do możliwości powoływania się na określone regulacje u.g.h., wynikającymi z ewentualnego stwierdzenia technicznego ich charakteru.
Zasady odpowiedzialności administracyjnej, zgodnie z którymi wymierzono skarżącym karę w niniejszej sprawie, nie uwzględniają działania w ramach błędu, co do znamion określonego deliktu administracyjnego. Nie pozwalają też na rozróżnianie, w oparciu wzajemne relacje i zależności, ról poszczególnych podmiotów składających się na cały proces urządzania gier, wbrew przepisom ustawy, czy też stopniowanie odpowiedzialności za nie, ze względu na ich doniosłość i znaczenie. W tej więc sytuacji nawet wyłączenie odpowiedzialności karnej skarżących nie pozwala na stwierdzenie, że nie powinni oni odpowiadać na podstawie przepisów u.g.h.
W tym miejscu dodać też należy, że zgodnie z art. 11 p.p.s.a. sąd administracyjny wiążą jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego, co do popełnienia przestępstwa. Wyroki na które powołuje się skarżący, nie są wyrokami skazującymi, wobec czego poczynione w sprawie, w której zostały wydane ustalenia, nie są wiążące na gruncie przedmiotowej sprawy.
Tak więc stwierdzenia sądu karnego nie stoją w sprzeczności z ustaleniami rozstrzygających niniejszą sprawę organów. Nie mogą być też argumentem wskazującym na to, że stanowisko tychże organów stanowi w istocie naruszenie prawa.
Wobec stwierdzenia, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło