III FZ 305/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w 3 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2022 r. sygn. akt III SPP/Wa 159/20 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 31 grudnia 2019 r. nr 1401-IEW2.4121.44.2019.6.JR w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" 1. Postanowieniem z 19 lipca 2022 r., III SPP/Wa 159/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie H. S. (dalej: "skarżący", "strona") na postanowienie tego sądu z 15 października 2020 r. utrzymujące w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z 21 września 2020 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku strony o przyznanie prawa pomocy. Podstawę orzeczenia stanowił art. 178 w zw. z art. 194 § 1 oraz w zw. z art. 197 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej "p.p.s.a."). 2. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, skarżący wraz ze skargą z 27 stycznia 2020 r. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarządzeniem z 21 września 2020 r. pozostawił ten wniosek bez rozpoznania. Zarządzenie to zostało zaskarżone przez stronę. W skutek rozpoznania sprzeciwu sąd postanowieniem z 15 października 2020 r. utrzymał w mocy wspomniane wcześniej zarządzenie. Przesyłając skarżącemu postanowienie z 15 października 2020 r., sąd poinformował go, że postanowienie to jest niezaskarżalne. Pomimo tego, 3 listopada 2020 r. strona wniosła zażalenie, które następnie zostało przez sąd odrzucone. 3. W dniu 12 sierpnia 2022 r. skarżący wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu zażalenia zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie : a) art. 244, 245 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową jego interpretację; b) art. 247 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową wykładnie przepisu i uznanie, że wniosek o prawo pomocy strony skarżącej jest niezasadny; c) art. 252 p.p.s.a. poprzez uznanie, że strona nie potrzebuje pełnomocnika z urzędu; d) art. 141 w zw. z art. 163 i 166 p.p.s.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, będącego przedmiotem zaskarżenia; e ) art. 178 w zw. z art. 197 par 2 p.p.s.a. z uwagi na błąd co do prawa. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzenia lub postanowień referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie zmienia lub utrzymuje w mocy. W tych sprawach sąd orzeka jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych regulacji wynika, że zarządzenie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji. Sprzeciw wniesiony od zarządzenia referendarza sądowego jest więc środkiem odwoławczym. Z kolei, wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy działa jako sąd drugiej instancji. Oznacza to, że postanowienie tego sądu o utrzymaniu w mocy zaskarżonego zarządzenia referendarza sądowego jest ostateczne i nie przysługuje od niego zażalenie. W związku z tym, zaskarżenie postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego utrzymującego w mocy zarządzenie referendarza sądowego o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku strony o przyznanie prawa pomocy będzie skutkowało odrzuceniem zażalenia z uwagi na niedopuszczalność tego środka zaskarżenia. Z uwagi na to, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej (art. 197 § 2 p.p.s.a.), prawidłowo sąd pierwszej instancji uznał, iż zażalenie skarżącej w tej sprawie jako niedopuszczalne podlegało odrzuceniu, na podstawie art. 178 p.p.s.a. Należy wskazać, że działanie sądu, wbrew stanowisku strony, nie narusza przepisów prawa. Podnoszona natomiast przez skarżącego argumentacja dotycząca jego sytuacji majątkowej nie ma znaczenia na tym etapie postępowania, gdyż powinna zostać przeanalizowana w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, które to postępowanie zostało prawomocnie zakończone. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest bowiem postanowienie o odrzuceniu zażalenia strony, nie zaś kwestia zasadności rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.