I SA/Gd 855/22
WyrokWSA w Gdańsku2022-11-23
Skład orzekający: Elżbieta Rischka, Krzysztof Przasnyski, Irena Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo obciążył wierzyciela (Starostę) kosztami postępowania egzekucyjnego, w tym opłatą manipulacyjną i opłatą za zajęcie wierzytelności, w sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu bezskuteczności, a wyegzekwowana kwota była znacznie niższa od należności głównej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy egzekucyjne prawidłowo zastosowały przepisy przejściowe ustawy nowelizującej ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które określały sposób naliczania i ograniczenia wysokości kosztów egzekucyjnych, w tym opłaty manipulacyjnej i opłaty za zajęcie wierzytelności. Sąd stwierdził, że zastosowane przepisy uwzględniają prokonstytucyjną wykładnię Trybunału Konstytucyjnego w zakresie granic ochrony przed nadmiernym obciążeniem stron kosztami egzekucyjnymi, a kwota wyegzekwowana została prawidłowo zaliczona na poczet kosztów egzekucyjnych zgodnie z art. 115 § 1 u.p.e.a.Stan faktyczny
Starosta Powiatu Wejherowskiego złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wejherowie o obciążeniu Starosty kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 1823,82 zł. Postępowanie egzekucyjne prowadzone było do majątku zobowiązanego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 27 marca 2020 r. Starosta zarzucił organom egzekucyjnym brak respektowania stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie ustawy zmieniającej oraz nieadekwatność naliczonych kosztów do poniesionych wydatków i nakładu pracy organu egzekucyjnego, zwłaszcza w kontekście niskiej skuteczności egzekucji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Irena Wesołowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2022 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 13 czerwca 2022 r. nr 2201-IEE.711.91.121.2022.WK w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę.
Zaskarżonym do sądu postanowieniem z dnia 13 czerwca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej jako Dyrektor IAS lub organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej jako K.p.a. w związku z art. 6 ust. 1, art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553 z późn. zm.), dalej jako ustawa zmieniająca, art. 17, art. 18, art. 64 § 1 pkt 4, art. 64 § 2, art. 64 § 6, art. 64 § 7, art. 64 § 9 pkt 2, art. 64 § 10, art. 64b § 1, art. 64c § 1, art. 64c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm.), dalej jako u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia Starosty Powiatu Wejherowskiego (dalej jako Starosta, wierzyciel lub Skarżący) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wejherowie (dalej jako organ egzekucyjny lub Naczelnik US) z dnia z 25 kwietnia 2022 r., którym określono wysokość kosztów egzekucyjnych, powstałych w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku A. B. (dalej: zobowiązany) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 27 marca 2020 r. w kwocie 1823,82 zł, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Organ egzekucyjny - Naczelnik US prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego na podstawie ww. tytułu wykonawczego z dnia 27 marca 2020 r. wystawionego z tytułu opłaty za pojazdy porzucone w kwocie należności głównej 21.812,10 zł.
Na podstawie w/w tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny sporządził zawiadomienie z dnia 16 czerwca 2020 r., którym dokonał zajęcia wierzytelności rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej (dalej: SKOK). Zawiadomienie o zajęciu SKOK otrzymała 22 czerwca 2020 r. Pismem z 25 czerwca 2020 r. SKOK udzieliła odpowiedzi wskazując na brak rachunku. Wydruk zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego zobowiązany otrzymał 22 czerwca 2022 r.
Zawiadomieniem z dnia 11 czerwca 2021 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty PIT-37/2020 (z uzyskanej kwoty częściowo pokryto dochodzone koszty egzekucyjne). Przedmiotowe zawiadomienie zobowiązany otrzymał 18 czerwca 2021 r.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2022 r. organ egzekucyjny umorzył prowadzone na podstawie w/w tytułu wykonawczego postępowanie egzekucyjne w oparciu o art. 59 § 2 u.p.e.a.
Pismem z dnia 14 marca 2022 r. organ egzekucyjny zawiadomił Starostę o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego.
Pismem z 28 marca 2022 r. wierzyciel stosownie do art. 64c § 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r., zawnioskował o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych.
Postanowieniem z 25 kwietnia 2022 r. organ egzekucyjny obciążył wierzyciela - Starostę - kosztami egzekucyjnymi powstałymi w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na postawie ww. tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego. Zgodnie z postanowieniem koszty egzekucyjne wyniosły w stosunku do w/w tytułu wykonawczego 1823,82 zł. Na tę kwotę złożyły się:
- opłata manipulacyjna za doręczenie odpisu tytułu wykonawczego w wysokości: 100 zł,
- wydatek egzekucyjny za wysyłkę korespondencji związanej z zajęciem rachunku bankowego wysokości: 14 zł,
- wydatek egzekucyjny za wysyłkę korespondencji związanej z zajęciem innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty za rok 2020 wysokości: 6,97 zł,
- opłata za zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty za rok 2020 w wysokości: 1.836,85 zł (pomniejszona o częściowe rozliczenie uzyskanych środków w wysokości 134 zł).
Pismem z dnia 29 kwietnia 2022 r. Starosta wniósł zażalenie na w/w postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych. W zażaleniu podniesiono zarzut braku respektowania przez organ egzekucyjny sposobu ustalenia i obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w oparciu o stan prawny w brzmieniu obowiązującym do 20 lutego 2021 r., tj. wejściem w życie ustawy zmieniającej.
Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2022 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W ocenie Dyrektora IAS koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego zostały określone prawidłowo, bowiem na całość powstałych w toku prowadzonego do majątku zobowiązanego postępowania egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości postępowania egzekucyjnego 1957,82 zł złożyły się:
- 100 zł - opłata manipulacyjna zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. -1% egzekwowanych należności nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wszczęcia postępowania egzekucyjnego wynoszących łącznie 34.373,10 zł (należność główna 21.812,10 zł + odsetki za zwłokę 12.427,30 zł). W związku z art. 7 § 1 ustawy zmieniającej kwota naliczonej opłaty manipulacyjnej w wysokości 343,73 zł została skorygowana do kwoty 100,00 zł;
- 1.836,85 zł - opłata za zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.- 5% egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr, która na dzień skierowania zawiadomienia o zajęciu wynosiła 38.703,59 zł (należność główna 21.812,10 zł+odsetki za zwłokę 14.924,87 zł);
- wydatki egzekucyjne zgodnie z art. 64b u.p.e.a., tj.: związane z wysyłką korespondencji: wydatek w wysokości 14 zł w związku z wysyłką zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w SKOK; wydatek w wysokości 6,97 zł w związku z wysyłką do zobowiązanego odpisu zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przy czym, z uwagi na fakt, iż uzyskaną w wyniku realizacji zajęcia nadpłaty kwotę 134 zł przeznaczono na pokrycie kosztów egzekucyjnych, kwota obciążających kosztów egzekucyjnych wyniosła 1.823,82 zł.
Zdaniem Dyrektora IAS w sprawie zastosowanie mają przepisy w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 lutego 2021 r. stosownie do z art. 6 ust. 1 u.p.e.a., zaś przepisy przejściowe art. 7 ust. 1-3 i art. 8 ust. 1 u.p.e.a. uprawniają do określenia wysokości określonych kosztów przedmiotowego postępowania egzekucyjnego w ww. sposób.
W myśl art. 7 ust 1 u.p.e.a. niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. Stosownie do ust 2 ww. przepisu jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 100 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 100 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej. Jak stanowi art. 7 ust 3 u.p.e.a. nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 100 zł.
Powyższe unormowania obowiązujące w nowym stanie prawnym, w opinii organu odwoławczego, są rezultatem przeanalizowania przez ustawodawcę uwarunkowań prawnych, organizacyjnych i społecznych składających się na skalę stosowania przymusu egzekucyjnego, w następstwie na rozmiar potrzeb finansowych związanych z jego sprawnym i niezakłóconym funkcjonowaniem. Ta analiza doprowadziła ustawodawcę do wniosku, zgodnie z którym racjonalnie uzasadniona wysokość opłaty manipulacyjnej - z perspektywy prawidłowego realizowania stawianego przed nią celu fiskalnego - to wielkości 40 zł i 100 zł.
Zdaniem Dyrektora IAS, w zaskarżonym postanowieniu Naczelnik US naliczając i obciążając Starostę opłatą manipulacyjną przyjął rozwiązania wprowadzone ww. ustawą nowelizującą, gdyż odstąpił od procentowego sposobu naliczania opłaty manipulacyjnej od wysokości dochodzonego obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym (zamiast kwoty 343,73 zł obciążył Starostę opłatą manipulacyjną w kwocie 100 zł).
Stosownie do art. 8 ust. 1 przepisów przejściowych u.p.e.a., niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40.000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz § 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40.000 zł. Zdaniem organu odwoławczego, z ww. przepisów przejściowych wynika, że w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji przewidziano, że koszty egzekucyjne będą pobierane na dotychczasowych zasadach z ograniczeniem ich górnej wysokości, tj. w wysokości nie wyższej niż 40.000 zł. Zatem, wbrew zarzutom Starosty określona przez organ egzekucyjny zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych wynosząca 5% egzekwowanych należności jest zasadna w przypadku opłaty za czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z 11 czerwca 2021 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Poza przedmiotem zaskarżonego postanowienia pozostaje kwestia zasad ponoszenia opłat egzekucyjnych w przypadku obciążenia za zajęcie rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych. Argumentacja Starosty, w opinii Dyrektora IAS, nie tylko nie dotyczy analizowanej sprawy, jak i nie ma oparcia w obowiązującym stanie prawnym, bowiem nie ma podstaw ustalenia kosztów egzekucyjnych zgodnie ze standardami określonymi w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt 31/14. W sprawie znajdują zastosowanie przepisy przejściowe art. 7 ust. 3 i art. 8 ust. 3 u.p.e.a., nakazujące określenie wysokości wyegzekwowanych kosztów przedmiotowego postępowania egzekucyjnego w wyżej przedstawiony sposób.
Odnośnie podniesionego zarzutu, że kwota 134 zł została wyegzekwowana w ramach zajęcia rachunku bankowego, organ odwoławczy wskazał, że zapis "sposób przekazania przez Bank" w zawiadomieniu wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego z 14 marca 2022 r. odnosi się jedynie do czynności technicznej przekazania środków (przelewem) na rachunek organu egzekucyjnego z innego wydzielonego rachunku bankowego prowadzonego przez Naczelnika US.
Ponadto, wbrew twierdzeniom Starosty, organ egzekucyjny prawidłowo zaliczył uzyskaną w dniu 11 czerwca 2021 r. kwotę 134 zł na poczet powstałej opłaty czynność egzekucyjną dokonanej w oparciu o ww. zawiadomienie. W art. 115 § 1 u.p.e.a. ustawodawca wskazał pierwszeństwo zaspokojenia kosztów egzekucyjnych, zaś stosownie do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnej jest kosztem egzekucyjnym.
Końcowo Dyrektor IAS wskazał, że ustawodawca przewidział w art. 64c § 2 u.p.e.a. możliwość dochodzenia kosztów egzekucyjnych pokrytych przez wierzyciela powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a. od zobowiązanego, na wniosek tego wierzyciela, w ponownie wszczętej egzekucji administracyjnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. postanowienie Starosta wnosząc o jego uchylenie stwierdził, że wyliczenie kosztów egzekucyjnych winno być adekwatne do poniesionych wydatków jak również do nakładu pracy organu egzekucyjnego, tak żeby opłata nie stała się swoistą sankcją pieniężną dla wierzyciela. Organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania. Ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które mają obciążyć wierzyciela, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w oderwaniu od nakładów pracy organu. Organ egzekucyjny powinien rozważać zasadność obciążenia kosztami wierzyciela, także co do ich wysokości, w momencie wydawania postanowienia nakładającego na wierzyciela ten obowiązek, nie czekając na wniosek wierzyciela w przedmiocie umorzenia naliczonych kosztów egzekucyjnych. Każdy wierzyciel należności publicznoprawnych, podobnie jak będący organem egzekucyjnym i jednocześnie wierzycielem organ podatkowy, także pokrywa wszystkie swoje wydatki ze środków publicznych. Przepisy stanowiące o wysokości opłat egzekucyjnych bezpośrednio dotyczą dłużnika, albowiem to on jest obowiązany je ponieść. Obciążenie wierzyciela kosztami jest wyjątkiem od zasady, zatem (poza sytuacją, gdy koszty związane są z egzekucją wszczętą niezgodnie z prawem z winy wierzyciela), w przypadku bezskuteczności egzekucji konieczne jest wyważenie zakresu obciążenia.
Zdaniem wierzyciela organ egzekucyjny nie udowodnił, że koszty egzekucyjne, którymi organ egzekucyjny obciążył wierzyciela, odpowiadają nakładowi pracy w postępowaniu egzekucyjnym, którego dotyczą, a także wymaganej czasochłonności i stopniowi skomplikowania sprawy. Organ egzekucyjny wskazał na podjęte działania i czynności jednak nie uzasadnia to przyjęcia adekwatności naliczonych kosztów egzekucyjnych w mało skutecznej egzekucji (wyegzekwowano tylko kwotę 134,-zł, gdzie należność główna wynosiła 21.812,10 zł plus odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od dnia 11 kwietnia 2013 r. oraz koszty upomnienia 8,80 zł).
Mając na uwadze powyższe, zdaniem wierzyciela, Dyrektor IAS winien zbadać, czy zachodzą okoliczności uzasadniające obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w pełnej wysokości, czy też koszty te powinny być miarkowane, ewentualnie rozważyć możliwość umorzenia części powstałych kosztów egzekucyjnych mając na uwadze potrzebę zapewnienia funkcjonowania organu egzekucyjnego. Organ powinien mieć na uwadze także interes społeczny rozumiany w ten sposób, że funkcją opłat egzekucyjnych nie jest przysparzanie dochodu administracyjnemu organowi egzekucyjnemu ze środków publicznych, będących w dyspozycji innego organu administracji publicznej, w sytuacji, gdy budżet w ogólności ponosi stratę z powodu braku możliwości wyegzekwowania od dłużnika należnych temu budżetowi środków.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uchylenia zaskarżonego aktu, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dostrzegł naruszenia prawa, które skutkowało koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Dyrektora IAS z dnia 13 czerwca 2022 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie obciążenia wierzyciela – Starosty – kosztami egzekucyjnymi powstałymi w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego wystawionego na zobowiązanego w kwocie 1823,82 zł.
W ocenie Sądu, Dyrektor IAS prawidłowo przyjął, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy prawa w brzmieniu obowiązującym przed dniem 20 lutego 2021 r. stosownie do z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, zaś przepisy przejściowe art. 7 ust. 1-3 i art. 8 ust. 1 w/w ustawy uprawniają do określenia wysokości określonych kosztów przedmiotowego postępowania egzekucyjnego w ww. sposób.
W myśl art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę manipulacyjną naliczoną w egzekucji należności pieniężnej objętej każdym tytułem wykonawczym w wysokości wyższej niż 100 zł na podstawie art. 64 § 6 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 100 zł. Stosownie do ust 2 ww. przepisu jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata, o której mowa w ust. 1, została częściowo wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości niższej niż 100 zł, opłatę pobiera się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą 100 zł a kwotą opłaty wyegzekwowanej lub zapłaconej. Jak stanowi art. 7 ust. 3 ustawy zmieniającej nie pobiera się opłaty, o której mowa w ust. 1, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłata ta została wyegzekwowana lub zapłacona w wysokości nie niższej niż 100 zł.
Zdaniem Sądu, powyższe unormowania obowiązujące w nowym stanie prawnym są rezultatem przeanalizowania przez ustawodawcę uwarunkowań prawnych, organizacyjnych i społecznych składających się na skalę stosowania przymusu egzekucyjnego, w następstwie na rozmiar potrzeb finansowych związanych z jego sprawnym i niezakłóconym funkcjonowaniem. Ta analiza doprowadziła ustawodawcę do wniosku, zgodnie z którym racjonalnie uzasadniona wysokość opłaty manipulacyjnej - z perspektywy prawidłowego realizowania stawianego przed nią celu fiskalnego - to wielkości 40 zł i 100 zł.
W opinii Sądu organ odwoławczy prawidłowo skonstatował, że Naczelnik US naliczając i obciążając Skarżącego opłatą manipulacyjną przyjął rozwiązania wprowadzone ww. ustawą nowelizującą, gdyż odstąpił od procentowego sposobu naliczania opłaty manipulacyjnej od wysokości dochodzonego obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym, obciążając Starostę opłatą manipulacyjną w kwocie 100 zł.
Z treści skargi wynika, że Starosta wysokości tej opłaty nie kwestionuje.
Przedmiotem sporu są natomiast pozostałe, wskazane w zaskarżonym postanowieniu koszty egzekucyjne.
W ocenie Sądu, stosownie do art. 8 ust. 1 przepisów przejściowych u.p.e.a., niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40.000 zł, oddzielnie od każdego tytułu wykonawczego, na podstawie art. 64 § 1 pkt 1-5, 7 i 11 oraz § 1a i 5 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, pobiera się w wysokości 40.000 zł. Tym samym Dyrektor IAS zasadnie przyjął, że z ww. przepisów przejściowych wynika, że w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji przewidziano, że koszty egzekucyjne będą pobierane na dotychczasowych zasadach z ograniczeniem ich górnej wysokości, tj. w wysokości nie wyższej niż 40.000 zł. Zatem, wbrew zarzutom Skarżącego określona przez organ egzekucyjny zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych wynosząca 5% egzekwowanych należności jest zasadna w przypadku opłaty za czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia 11 czerwca 2021 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wskazać należy, że poza przedmiotem zaskarżonego postanowienia pozostaje kwestia zasad ponoszenia opłat egzekucyjnych w przypadku obciążenia za zajęcie rachunku bankowego, na którym nie było jakichkolwiek środków finansowych.
Za powyższą czynność organ egzekucyjny nie naliczył bowiem opłaty, o której mowa w art. 64 § 1 u.p.e.a. Zarzut Skarżącego w tym zakresie należy uznać za całkowicie niezasadny.
W opinii Sądu, nie mają oparcia w obowiązującym stanie prawnym zarzuty Skarżącego dotyczące nieadekwatności naliczonej opłaty do wyegzekwowanej kwoty, bowiem w sprawie nie ustalono kosztów egzekucyjnych w oparciu o standardy określone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt 31/14. Zastosowanie znalazły bowiem przepisy przejściowe tj.: art. 7 ust. 3 i art. 8 ust. 3 u.p.e.a., nakazujące określenie wysokości wyegzekwowanych kosztów przedmiotowego postępowania egzekucyjnego w wyżej przedstawiony sposób. Przepisy te uwzględniają prokonstytucyjną wykładnię dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny względem określenia granic chroniących przed nadmiernym obciążeniem stron postępowania powstałymi kosztami egzekucyjnymi.
W ocenie Sądu, Dyrektor IAS zasadnie stwierdził, że koszty postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego zostały określone prawidłowo.
Na całość powstałych w toku prowadzonego do majątku zobowiązanego postępowania egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości 1.957,82 zł złożyły się:
- 100 zł - opłata manipulacyjna (czynność z dnia 18 czerwca 2020 roku) zgodnie z art. 64 § 6 u.p.e.a. -1% egzekwowanych należności nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W związku z art. 7 § 1 ustawy zmieniającej kwota naliczonej opłaty manipulacyjnej została skorygowana do kwoty 100,00 zł;
- 1.836,85 zł - opłata za zajęcie wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych w Urzędzie Skarbowym (czynność z dnia 11 czerwca 2021 r.) zgodnie z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.- 5% egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr;
- wydatki egzekucyjne zgodnie z art. 64b u.p.e.a., tj.: związane z wysyłką korespondencji: wydatek w wysokości 14 zł w związku z wysyłką zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 18 czerwca 2020 r. w SKOK oraz wydatek w wysokości 6,97 zł w związku z wysyłką do zobowiązanego odpisu zawiadomienia z dnia 11 czerwca 2018 r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 r.
Przy czym, z uwagi na fakt, iż uzyskaną w wyniku realizacji zajęcia nadpłaty kwotę 134 zł przeznaczono na pokrycie kosztów egzekucyjnych, kwota - obciążających Skarżącego - kosztów egzekucyjnych wyniosła 1.823,82 zł, co zasadnie podkreślił organ odwoławczy.
Odnośnie podniesionego przez Skarżącego twierdzenia, że kwota 134 zł została wyegzekwowana w ramach zajęcia rachunku bankowego, Sąd wskazuje, że zapis "sposób przekazania przez Bank" w zawiadomieniu wierzyciela o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego z dnia 14 marca 2022 r. odnosi się jedynie do czynności technicznej przekazania środków (przelewem) na rachunek organu egzekucyjnego z innego wydzielonego rachunku bankowego prowadzonego przez Naczelnika US. Tym samym argumentację wierzyciela w zakresie naliczenia opłaty za zajęcie rachunku bankowego Dyrektor IAS zasadnie uznał za chybioną.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom Skarżącego organ egzekucyjny prawidłowo zaliczył uzyskaną w dniu 11 czerwca 2021 r. kwotę 134 zł na poczet powstałej opłaty czynność egzekucyjną dokonanej w oparciu o wskazane zawiadomienie W art. 115 § 1 u.p.e.a. ustawodawca wskazał pierwszeństwo zaspokojenia kosztów egzekucyjnych, zaś stosownie do art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnej jest kosztem egzekucyjnym. Ustawodawca przewidział w art. 64c § 2 u.p.e.a. możliwość dochodzenia kosztów egzekucyjnych pokrytych przez wierzyciela powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a. od zobowiązanego, na wniosek tego wierzyciela, w ponownie wszczętej egzekucji administracyjnej.
Odnosząc się do powołanych w treści skargi orzeczeń sądów administracyjnych tut. Sąd stwierdził, że zapadły one w odmiennym stanie faktycznym i prawnym, dlatego nie mogą mieć zastosowania w sprawie obecnie rozpoznawanej.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Kodeksu postępowania administracyjnego i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło