II SAB/Wr 1497/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Władysław Kulon po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. S. na przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia warunków nabycia gospodarstwa postanawia: odrzucić skargę. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; zwana dalej "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie natomiast do art. 149 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3 art. 149 P.p.s.a.). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W niniejszej sprawie mamy do czynienia z przewlekłością Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia warunków nabycia gospodarstwa. W tym miejscu należy zaważyć, że pojęcie "przewlekłości" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; zwana dalej "K.p.a."). Z treści przywołanej definicji normatywnej wynika, że jest to sytuacja, w której postępowanie prowadzone przez organ dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Należy podkreślić, że rola sądu administracyjnego badającego skargę na przewlekłość ogranicza się do sprawdzenia, czy organ podjął stosowne działanie, do którego był zobowiązany w określonych przepisami prawa ramach czasowych i nie może polegać na merytorycznym rozstrzyganiu sprawy. Sąd administracyjny rozpatrując skargę na przewlekłość, nie może zatem dokonywać merytorycznych ocen aktów wydanych w efekcie ostatecznego załatwienia sprawy. Ponadto, zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r. (II OPS 1/21), skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że za inną przyczynę niedopuszczalności skargi, nawet w okolicznościach uprzedniego złożenia ponaglenia do organu administracji w toku postępowania administracyjnego, należałoby uznać okoliczność braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia rozumianego jako przewlekłość nie dającą się już usunąć ze względu na rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji w sposób kończący postępowanie administracyjne. Nie jest już bowiem możliwe osiągnięcie celu skargi, którym jest rozstrzygnięcie sprawy, skoro organ dokonał już takiego rozstrzygnięcia. Przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie. Sąd w pełni aprobuje powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w cytowanej uchwale. W rozpoznawanej sprawie – jak wynika z akt administracyjnych - pismem z dnia 15 września 2021 r. skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Zastępcy Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Jeleniej Górze z dnia 14 sierpnia 1964 r. nr R.L.IX-3/3/64 o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia warunków nabycia gospodarstwa, położonego w J., w granicach działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], nadanego na własność M. P. Po rozpoznaniu powyższego wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2022 r. Nr SKO/41/UR-2/2021 odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności w w/w sprawie. Skarżący złożył następnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej w/w postanowieniem, po rozpoznaniu którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze podjęło w dniu 4 sierpnia 2022 r. postanowienie Nr SKO/41/UR-2/2022 utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie. W konsekwencji, wydanie przez organ w dniu 4 sierpnia 2022 r. opisanego postanowienia zakończyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Zastępcy Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Jeleniej Górze z dnia 14 sierpnia 1964 r. nr R.L.IX-3/3/64. Co istotne, postanowienie z dnia 4 sierpnia 2022 r. podjęte w drugiej instancji zostało doręczone skarżącemu w dniu 16 sierpnia 2022 r., zaś pismem z dnia 18 sierpnia 2022 r. złożył on skargę na przewlekłość Samorządowego Kolegium Odwoławczego, tj. po zakończeniu postępowania przed organem, któremu skarżący zarzucił przewlekłe prowadzenie postępowania. W tej sytuacji, w świetle poglądów przedstawionych w przywołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego, za niedopuszczalną należało uznać skargę na przewlekłość wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego prowadzonego w tej sprawie. W tych zaś okolicznościach skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Stąd orzeczono jak w sentencji postanowienia.