I SAB/Bk 9/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 grudnia 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. B. na bezczynność Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. w przedmiocie żądania wypełnienia wniosku o przyznanie płatności na rok 2022 oddala skargę W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku J. B. zaskarżył bezczynność Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. w terminowym załatwieniu sprawy zainicjowanej podaniem z dnia [...] maja 2022 r. o przyznanie prawa do dopłat unijnych na 2022 r. Skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. do wydania w terminie 14 dni decyzji załatwiającej sprawę lub oficjalnego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania; 2) uznanie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i trwała od [...] maja 2022 r.; 3) zasądzenie od Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. kosztów postępowania według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku, w tym opłat sądowych od których strona zostanie ewentualnie zwolniona; 4) wymierzenie w trybie art.149 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi grzywny Organowi za bezczynność w wysokości 1.000 zł. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do wypełniania elektronicznych wniosków o przyznanie dopłat. W związku z tym pismem z dnia [...] maja 2022 r. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z żądaniem wypełnienia elektronicznego wniosku z urzędu i podał dane niezbędne do wypełnienia tego wniosku. Wskazał, że żądanie nie było niczym nadzwyczajnym ponieważ w latach poprzednich takie dane były wprowadzane z urzędu na podstawie papierowego wniosku. Tym razem odmówiono wydrukowania wniosku papierowego oraz wgrania na płytę CD lub pendraiv’a formularza elektronicznego wraz z mapami do wydruku. Zamiast tego zaproponowano skorzystanie z komputera Biura Powiatowego ARiMR, który znajduje się w Sali Obsługi Interesantów, gdzie panuje hałas i harmider, że nawet osoba w pełni sprawna nie może się skupić na wypełnianiu wniosku przy użyciu komputera urzędowego. Sposób potraktowania osoby niepełnosprawnej jest sprzeczny z regulacjami ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Pismo nie zostało potraktowane jako podanie i ani nie wydano postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a K.p.a.), ani też nie wydano decyzji załatwiającej sprawę, ani też nie wezwano strony do uzupełnienia podania przez wniesienie go w formie elektronicznej na urzędowym formularzu (art. 64 § 2 K.p.a.). Stąd też skarga na bezczynność jest zasadna, a bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem ustawy o dostępności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że przyjęty przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR tryb postępowania – wynikający z przepisów prawa powszechnie obowiązującego – nie przewiduje czynnej pomocy przy wypełnianiu wniosku w zakresie postępowań, które zakończone będą rozstrzygnięciem należącym do jego kompetencji. Żaden z przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami", ani też innych aktów, nie upoważniał Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do wydania decyzji administracyjnej bądź postanowienia w przedmiocie żądania wypełnienia za skarżącego z urzędu wniosku o przyznanie płatności na rok 2022, ani nie określił procedury, w ramach której zmierza się do rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej. Nie sposób więc przyjąć, by niewydanie aktu administracyjnego o charakterze zewnętrznym, do wydania którego organ nie był uprawiony, a którego żąda skarżący, stanowiło o jego bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt wynika, że skarżący w dniu [...] maja 2022 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. pismo z żądaniem wypełnienia za niego z urzędu wniosku o przyznanie płatności na rok 2022. Pismem z dnia [...] maja 2022 r. organ udzielił odpowiedzi na to żądanie, w którym poinformował, że nie może udzielać czynnej pomocy przy wypełnianiu wniosków w zakresie postępowań, które zakończone będą rozstrzygnięciem należącym do kompetencji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. Udzielanie takiego wsparcia oznaczałoby, że to organ administracji publicznej a nie strona decyduje o zakresie postępowania administracyjnego. Przyjęte stanowisko organ uzasadnił ponadto okolicznością rokrocznego sporu skarżącego z organem, co do powierzchnia kwalifikowanej gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa skarżącego, w ramach płatności ONW. Organ podkreślił, że rolnicy, którzy z różnych przyczyn nie poradzą z wypełnieniem e-wniosku, mogą liczyć na pomoc pracowników biura. W placówce jest przygotowane specjalne stanowisko komputerowe, by można było wysłać wniosek, a wsparciem w kwestiach technicznych służy oddelegowany pracownik biura. Jednocześnie organ poinformował o terminach składania wniosków o płatności. W dniu [...] września 2022 r. do organu wpłynęło ponaglenie skarżącego, w którym zaskarżona została bezczynność w sprawie niedokonania czynności wprowadzenia danych z wniosku papierowego o dopłaty do formularza elektronicznego oraz pozostawienia wniosku o dopłaty bez rozpoznania bez wydania stosownego postanowienia. Legalna definicja bezczynności zamieszczona została w art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i przewiduje, że z bezczynnością mamy do czynienia, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Z tak rozumianą bezczynnością nie mamy do czynienia w analizowanym przypadku. Dla stwierdzenia bezczynności organu konieczne jest bowiem ustalenie czy organ administracji był w danej sprawie zobowiązany do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia czynności. Pojęcie bezczynności odnosi się nie tylko do przekroczenia terminu załatwienia sprawy, lecz także do kwestii istnienia normy ustawowej zobowiązującej i równocześnie upoważniającej organ do działania. Celem skargi na bezczynność jest bowiem spowodowanie wydania przez organ właściwego aktu lub czynności czyli wywiązania się przez organ z prawnego obowiązku wydania takiego aktu. Skarżący zwrócił się do organu z żądaniem wypełnienia za niego wniosku o płatność. Nie ma jednak przepisów prawa upoważniających Kierownika Biura Powiatowego ARiMR do wydania decyzji administracyjnej bądź postanowienia w przedmiocie tego typu żądania. Organ odpowiedział skarżącemu na piśmie wskazując możliwe sposoby złożenia wniosku o płatność. Z akt wynika także, że skarżący został poinformowany w dniu, w który stawił się w Biurze Powiatowym Agencji o braku możliwości przeniesienia danych według wskazanych wytycznych bez udziału rolnika i poproszony o wspólne z pracownikiem ARiMR wypełnienie wniosku w wersji elektronicznej, co spotkało się z negatywną odpowiedzią skarżącego. W związku z tym, że usługa wypełniania wniosków o przyznanie płatności nie mieści się w zakresie działania ARiMR, przed organem nie toczyło się żadne postępowanie, w którym można byłoby zarzucić bezczynność. Nie doszło też do wszczęcia postępowania w zakresie przyznania płatności, gdyż skarżący nie złożył wniosku w tym przedmiocie, a skoro wniosku takiego nie było, to trudno jest oczekiwać od organu wydania w tym względzie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Okoliczność, że organ w latach poprzednich drukował wnioski skarżącego wstępnie wypełnione w formie tradycyjnej, papierowej, a następnie wprowadzał dane do formularza elektronicznego, jest odmienna od okoliczności zastanych w realiach tego przypadku. Z uwagi na obecność skarżącego w biurze w dniu [...] maja 2022 r. i w związku z żądaniem zgłoszonym tego dnia, podjęto działania zapewniające rolnikowi pomoc techniczną, o której mowa w art. art. 17 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 227 z 31.07.2014 r., str. 69, ze zm.). Jak wynika z akt i treści pisma organu z dnia 30 maja 2022 r. skarżący nie sprostał obowiązkowi wskazania danych pozwalających na identyfikację działek rolnych w jego gospodarstwie, ich położenia oraz powierzchni. Nie zgodził się też na przyjęcie pomocy technicznej. Wypełnienie e-wniosku za skarżącego nie było zaś możliwe. Żądane przez skarżącego działanie organu miałoby się odbyć bez udziału skarżącego, co świadczyłoby o czynnej pomocy przy wypełnieniu wniosku i przekroczyłoby granice pomocy technicznej regulowanej wspomnianym aktem unijnym. W tych realiach wniosek skargi o zobowiązanie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w do wydania w terminie 14 dni decyzji załatwiającej sprawę lub oficjalnego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie płatności, nie mógł zostać uwzględniony, gdyż nie doszło do bezczynności organu. Wobec powyższego sąd stwierdza, że organ nie dopuścił się zarzucanej przez skarżącego bezczynności. Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329). Sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, a podstawę ku temu stanowi art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ww. ustawy procesowej.